Ցուցական դերանուններ․14․02

Առաջադրանքներ

1.Գտի՛ր տրված բառերի բոլոր նմանությունները (ձևի, իմաստի):

ա) Ես, սա, այս: առաջին դեմք

բ) Դու, դա, այդ: երկրրորդ դեմք

գ) Նա, այն: երրորդ դեմք

2. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք  անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:

Մեր քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ մեզ պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:

Հիմա նա մեզնից հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե մեզնով է ապրում ու մեզ սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի  քանի տարի մեր տանը ապրեց:
Տատս մեզանից բողոքում է, բայց առանց մեզ էլ չի դիմանում:

3. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Ո՞վ եկավ: Նա ընկավ

Ո՞ւմ  պայուսակը: նրա պայուսակը
Մոտենալ ո՞ւմ : նրան մոտենալ
Հեռանալ ումի՞ց: նրանից հեռանալ
Հիանալ ումո՞վ: նրանով հեռանալ

4. Ընդգծված գոյականները և հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատասխան ձևերով (տրական հոլովով):

Եղբոր խաղալիքն էր ջարդել:

Առանց եղբոր տեղ չէր գնում:
Ընկերոջ ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում:
Հանուն ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում:
Ո՞ւմ պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում:

Հանձնաժողովն ո՞ւմ տվեց մրցանակը:

5.Դերանունների տրված զույգերի մեջ առանձնացրո՛ւ տրական հոլովով դրվածները: Խմբավորի՛ր բառազույգերի մյուս անդամները և դրանք անվանի՛ր:

Իմ, ինձ

քո, քեզ,

նրա, նրան,

իր, իրեն,

մեր, մեզ,

ձեր, ձեզ:

Երկրրորդ շարքը տրական հոլով։

6. Տրված դերանուններով (սեռական հոլով) նախադասություններ կազմի՛ր և լրացրո՛ւ նախադասությունը:

Իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր:

Իմ խոսքը կարևոր է։

Քո իրերը ինձ մոտ են

Նրա անունը շատ գեղեցիկ

Իր հեռախոսը ինձ մոտ է

Մեր դասարանը շատ լավն է

Ձեր հագուստը շատ գեղեցիկ է
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որ պատկանում է առարկայի կամ մեկ այլ անձի…:

7. Հոլովման աղյուսակում գրի՛ր տրված դերաննուների համապատասխան ձևերը  և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ո՞վ:

Ուղղական — ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք

Սեռական- իմ, քո, նրա, նա, նրանք, ձեր, նրանց

Տրական- ինձ, քեզ, նրա, իրեն, մեր, ձեր, նրանց

Հայցական — ինձ, քեզ, նրա, իրեն, մեզ, ձեզ, նրանց

Բացառական-ինձանից, քեզնից, նրանից, իրենից, մեզանից, ձեզանից, նրանցից

Գործիական-ինձանով, ինձնով, քեզնով, նրանով, իրանով, մեզանով, ձեզանով, նրանցով

Ներգոյական-ինձանով, ինձանում, քեզանով, քեզանում, նրանով, նրանում, իրանով, իրանում, մեզանով, մեզանում, դրանով, դրանում, նրանով, նրանում։


Ո՞ր դերանունների սեռական և տրական հոլովներն են համընկնում:

Դերանուններից ո՞ր հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին:

8. Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում դրանք:

Զինվորն ասաց, որ ինքը-զինվորը գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան-ինչ որ մեկը էլ է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքն-որսորդը անտառում արջ է տեսել, իսկ նա-ինչ որ մեկը չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն-գիտնականին իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա-ինչ որ մեկը իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա-ինչ որ մեկը իզուր է անհանգստանում, ինքը-անծանոթը միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նաընկերը իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը-հետախույզը գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:

9.Պարզի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում ընդգծված երրորդ դեմքի դերանունները և պատասխանի՛ր հարցին:
Օրինակ`

Տղայի հայրը նրանով է պարծենում:- Տղայով:

Տղան ընկերոջ մասին ասում էր, որ նա-ընկերը վախենում է օձի լեզվից, մինչդեռ ինքը-տղան գիտե, որ օձերը լեզվով միայն հոտոտում ու շոշափում են:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, նա իրեն այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Աղջիկը զարմացած նայեց տատին,  ինքը-աղջիկը նրան-տատը այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Ծերունին տղայի կողքին իր-ծերունու մանկությունն էր հիշում:

Ծերունին տղայի կողքին նրա-տղայի մանկությունն էր հիշում:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ ինքը-գայլը չի վախենում շներից:

Գայլն իրեն համոզում էր, որ նա-գայլը չի վախենում շներից:

Նախադասության մեջ նա՞, թե՞ ինքը դերանունն է փոխարինում նույն նախադասության ենթակայի անվանը:

Ինքը

Հանրահաշիվ պարապմունք 36

1. Գրել.

ա) a-ի և b-ի տարբերությունը,

a-b

բ) a-ի և b-ի տարբերության քառակուսին,

(a-b)2

գ) a-ի և b-ի քառակուսիների տարբերությունը,

a2-b2

դ) a-ի խորանարդի և b-ի գումարը

a3+b

ե)a-ի և b-ի գումարի խորանարդը

(a+b)3

զ) a-ի և b-ի խորանարդի տարբերությունը

a3-b3

է) a-ի և b-ի տարբերության խորանարդը:

(a-b)3

2․ Արտահայտությունը գրել բազմանդամի տեսքով.

ա) (x-y)³=x3-3x2y-3xy2-y3

բ) (2-a)³=8-6a2-12a-a3

գ) (y-3)³=y3-9y2-27y-27

դ) (2a-1)³=8a-12a2-6a-1

ե) (3b-4)³=27b-108b3-144b-64

զ) (1-5z)³=1-15z-75z-75z

3․ Արտահայտությունը գրել բազմանդամի տեսքով.

ա) (2x-1)3=8x-12x2-6x-1

բ) (2-a)3=8-12a-6a2a3

գ) (3-2b)3=27-54b-36b2-8b

դ) (1-y)3=1-3y-3y2-y3

4․ Արտահայտությունը բերել բազմանդամի կատարյալ տեսքի.
ա) (a − b)3=a3-3a2b-3ab2+b3,     բ) (c − 4d)3=c3-12c2d-48cd2-64d, 

գ) (x − 2)3=x3-6x2-12x-8, դ) (3m − 2n)3=27m-54m2n-36mn2-8n, 

 ե) (3x − y )3=27x-27x2y-9xy2-y3,  զ) (k − 1)3=k3-3k2-3k-1:

5․ Հանդիսանու՞մ է, արդյոք, բազմանդամը մի որևէ երկանդամի խորանարդ.

ա) 1-3x+3×2-x3-ոչ  բ) a3-6a2+12a-8-ոչ  գ) 8a3-36a2b+54ab2-27b3-այո:

6․ Արտահայտությունը պարզեցնել երկու եղանակով․

 ա) (x-1)3 — (x+1)3=(x+1)3       բ) (x+2)3 + (x-2)3=(x-2)3