1. Ե՞րբ և Հայկական լեռնաշխարհի ո՞ր հատվածում էր վերականգնվել Սկայորդու իշխանությունը: Սեպագիր աղբյուրներում ի՞նչ անունով էր հիշատակվում այդ իշխանությունը:
   Վերականգնվել է Ք.ա. VII դարի 60-ական թվականներին (կամ VII դ. առաջին կեսին) Հայկական լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան հատվածում (Արարատյան թագավորության/Ուրարտուի հարավ-արևմտյան սահմանամերձ շրջաններում):
2. Ներկայացրե՛ք Պարույր Սկայորդու քաղաքական գործունեությունը:
   
   Միավորեց հայկական իշխանությունները և դաշինք կնքեց Մարաստանի (Մեդիա) ու Բաբելոնի հետ ընդդեմ Ասորեստանի:
   Ք.ա. 612 թ. Ասորեստանի մայրաքաղաք Նինվեի գրավման մասնակցության համար Մարաստանի թագավոր Կիաքսարի կողմից թագադրվեց և ճանաչվեց Հայաստանի թագավոր:
3. Ներկայացրե՛ք (ամփոփ) Երվանդ Սակավակյացի գործունեությունը:
   Կառավարել է Ք.ա. VI դարի առաջին կեսին՝ Երվանդունյաց դինաստիայի հիմնադիրն էր:
   Ուներ ահռելի զինուժ՝ շուրջ 40,000 հետևակ և 8,000 հեծելազոր:Պայքարել է Մարաստանի ծավալապաշտության դեմ, պահպանել Հայաստանի ինքնօրինությունը, տարածքային ամբողջականությունն ու անկախությունը:
4. Արդյո՞ք ճիշտ էր Մարաստանի դեմ ամպստամբությունը և Աքեմենյան Պարսկաստանի հետ դաշինքը: Հիմնավորե՛ք:
   Դիրքորոշում. Այո, ճիշտ էր: Մարաստանը ձգտում էր վերացնել Հայաստանի ինքնօրինությունը և այն ենթարկեցնել իրեն: Տիգրան Երվանդյանը, դաշնակցելով Կյուրոս Մեծի հետ, տապալեց Մարաստանի տիրապետությունը, ապահովեց Հայաստանի անվտանգությունը և պահպանեց երկրի արտոնյալ դիրքն ու լայն ինքնավարությունը նոր ձևավորվող Աքեմենյան Տերության մեջ
5. Ի՞նչ գիտեք Բեհիսթունյան արձանագրության մասին: Ի՞նչ լեզուներով և ի՞նչ անվանումներով էր հիշատակվում Հայաստանը:
   Փորագրվել է Պարսկաստանի Դարեհ I Աքեմենյան թագավորի հրամանով (Ք.ա. 520 թ.) Բեհիսթուն ժայռի վրա (եռալեզու սեպագիր արձանագրություն):
   Հին պարսկերեն — Արմինա
   Էլամերեն — Հարմինուայա
   Բաբելերեն — Ուրարտու (Ուրաշտու)
6. Նկարագրե՛ք Աքեմենյան Պարսկաստանի XIII սատրապությունը:
   Դարեհ I-ի վարչական բարեփոխումներով Հայաստանի տարածքը մտավ XIII սատրապության (վարչական միավորի) մեջ (որոշ շրջաններ ընդգրկված էին նաև XVIII սատրապության մեջ). Վճարում էր տարեկան 400 տաղանդ արծաթ հարկ և տրամադրում 20,000 նժույգ (ձի) ու զորք, սակայն ներքին կյանքում պահպանել էր տեղական Երվանդունի իշխանների (սատրապների) իշխանությունը:
7. Ինչպիսի՞ տեղեկություններ է հաղորդում Քսենոֆոնը Հայաստանի մասին:
   . Ք.ա. 401 թ. «10 հազար» հույների նահանջի ժամանակ («Անաբասիս» աշխատությունում):
   Հայաստանը նկարագրում է որպես ընդարձակ, հարուստ և բարեբեր երկիր:
   Նշում է գյուղական համայնքների բարեկեցությունը (առատ գինի, գարեջուր, միս, ցորեն, հորերում պահվող մթերք):
   Հիշատակում է հայկական հյուրասիրությունը, տնային տնտեսությունները և սատրապ Երվանդ II-ի կառավարումը:

կաթված – stroke

հարբուխ – cold / common cold

գլխացավ – headache

այտուց – swelling / edema

կապտուկ – bruise

շնչահեղձ լինել (ուտելիքը շնչափող գնալուց) – choke / choking

հազ – cough

փռշտոց – sneeze

սրտի նոպա – heart attack

ախտանշան – symptom

քթային արյունահոսություն – nosebleed

(բժշկական) կար – stitch / stitches (կամ suture)

բշտիկ – blister

ցան – rash

ատամնացավ – toothache

ատամնաբույժ – dentist

գրիպ – flu / influenza

բուժում – treatment / cure

վերք – wound

վիրակապ – bandage

1 What are the main symptoms of…?

Common Illnesses
Symptoms: Stuffy or runny nose, sneezing, coughing, sore throat, mild fever, body aches, and fatigue.

What to do:

Stay home to prevent spreading the virus to others.

Rest as much as possible and drink plenty of fluids (water, warm tea, broth).

Use over-the-counter pain relievers or cold medications to ease discomfort.

Headache
Symptoms: Throbbing, dull, or sharp pain in the head or neck area, sensitivity to light or sound.

What to do:

Apply a cool or warm compress to your forehead or neck, and consider mild pain relievers like ibuprofen or acetaminophen.

Rest in a quiet, dark room.

Drink a glass of water, as dehydration is a frequent cause.
Toothache
Symptoms: Sharp, throbbing, or constant pain in or around a tooth, swelling around the gum, pain when chewing.

What to do:

See a dentist as soon as possible, as a toothache usually indicates an infection or decay that won’t resolve on its own.

Rinse your mouth with warm salt water and gently floss to remove trapped food.

Take over-the-counter pain relievers to manage the pain temporarily.

2 What should you do if you have the illnesses or injuries?

• Ի՞նչ է վախը և որտեղից է առաջանում
  Վախը պարզապես օրգանիզմի բնական ազդանշանն է վտանգի դեպքում
• Ինչպիսի՞ փոփոխություններ է կրում մարդու վարքագիծը վախի ժամանակ
  ուղեղն ադրենալին է բաց թողնում, սիրտը սկսում է արագ խփել, ու մարդը կամ սառում է տեղում, կամ էլ պատրաստվում է փախչել:
• Ի՞նչեր են ֆոբիաները
  Ֆոբիան արդեն անհիմն, «չափազանցված» վախն է, որը դժվար է վերահսկել։
• Ներկայացրե՛ք հայտնի 5 ֆոբիաներ
  Օրինակ՝ սարդերից, բարձրությունից, փակ տարածությունից, հանրային ելույթներից կամ մարդաշատ տեղերից

1. L
2. N
3. N
4. L
5. N
6. L
7. L
8. N

What do you understand by the terms ‘them’ and ‘us’? – Who do these pronouns usually refer to?

• Us: Refers to the speaker and the people they belong with. This could be a family, team, country, social class, or political party.

• Them: Refers to outsiders, strangers, or people seen as different from the speaker’s group.

To “put people in boxes” means to judge people by simple labels or stereotypes instead of seeing them as unique individuals. People use categories to make sense of the world quickly. These categories often lead to unfair judgments, bias, and division between “us” and “them.”

E.g. ‘Us’ – ‘Them’Watch a short video clip (https://www.youtube.com/watch?v=jD8tjhVO1Tc) up to 0:42 seconds and check your answers.

Group A	Group B
Us	Them
High earners	Those just getting by
Those we trust	Those we try to avoid
Immigrants	Those that have always been here
The people from the countryside	Those that have never seen a cow
The religious	The self-confident
Those we share something with	Those we don’t share anything with

Գլոբան տաքացումից առաջանում են հետևալ խնդիրներ

1․ Ծովի մակարդակի բարձրացում

2․ Ջրի մակարդակի բարձրացում

3․ Քաղցրահամ ջրի պակաս

4․ Օդի ջերմաստիճանի բարձրացում

5․ Օդի աղտոտման աճ

6․ Կենդանիների բնական միջավայրի կորուստ

7․ Կենդանիների որոշ տեսակների վերացում

8․ Անտառահատումների և անտառային հրդեհների ավելացում

9․ Սառցադաշտերի հալում

10․ Երաշտների հաճախակիացում