Իմ մասին

Ես Մարիա Վաթյանն եմ, 15 տարեկան:Նպատակասլաց, ստեղծագործ և վճռական անձնավորություն եմ, ով միշտ ձգտում է սովորել, աճել և նոր հնարավորություններ բացահայտել: Հավատացած եմ, որ յուրաքանչյուր փորձ՝ լինի մեծ, թե փոքր, օգնում է ձևավորել իմ անհատականությունը և ինձ մեկ քայլով ավելի է մոտեցնում իմ երազանքների իրականացմանը:

Վերջին ինը տարիների ընթացքում ես սովորել եմ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում: Այս տարի ուսումս շարունակում եմ Հետազոտական վարժարանում: Իմ դպրոցում ամենաշատը գնահատում եմ աջակցող և ջերմ մթնոլորտը: Ինձ դուր է գալիս, որ աշակերտներին խրախուսում են ինքնուրույն մտածել, ազատ արտահայտել իրենց գաղափարները, մասնակցել տարբեր նախագծերի և զարգանալ թե՛ ակադեմիական, թե՛ անձնային առումով: Ես նաև կարևորում եմ հաղորդակցման հմտություններս բարելավելու, թիմում աշխատելու և ստեղծագործական նախագծերին մասնակցելու հնարավորությունները:

Իմ ամենասիրելի հետաքրքրություները նորաձևությունը պատմությունը և օտար լեզուներն են: Նորաձևությամբ հետաքրքրված եմ այնքան, որքան ինձ հիշում եմ, որովհետև այն շատ ավելին է, քան պարզապես հագուստը. այն ինքնարտահայտման, ստեղծագործության և մշակույթի հզոր ձև է: Պատմությունը նույնպես ոգեշնչում է ինձ ու թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են զարգացել հասարակությունները և ինչպես է անցյալը շարունակում ազդել ներկայի վրա: Բացի այդ, ես իսկապես սիրում եմ լեզուներ սովորել, քանի որ դրանք դռներ են բացում դեպի նոր մշակույթներ, հեռանկարներ և իմաստալից կապեր աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող մարդկանց հետ:

Ընթերցանությունը իմ սիրելի հոբբիներից է: Հատկապես սիրում եմ դետեկտիվ վեպեր, իուր է գալիս գաղտնիքներ բացահայտելը և անսպասելի զարգացումներին հետևելը: Սիրում եմ նաև նորաձևության մասին գրքեր կարդալ, հատկապես նրանք, որոնք ուսումնասիրում են հագուստի պատմությունը, հայտնի նորաձևության տները և ոճի զարգացումը դարերի ընթացքում: Քանի որ այս գրքերից շատերը հայերեն հասանելի չեն, ես հաճախ դրանք կարդում եմ անգլերենով: Սա ոչ միայն թույլ է տալիս ավելին իմանալ նորաձևության մասին, այլև օգնում է հարստացնել անգլերենի բառապաշարս և բարելավել ընթերցանության հմտություններս:

Ունեմ հոբբիների լայն շրջանակ, որոնք արտացոլում են իմ արկածախնդիր ոգին և ստեղծագործական անհատականությունը: Սիրում եմ նետաձգությունը, հրաձգությունը, լուսանկարչություն և անծանոթ վայրեր ուսումնասիրել: Ճանապարհորդելն ու տարբեր միջավայրերում լինելն ինձ դրդում են դուրս գալ հարմարավետության գոտուց և աշխարհին նայել նոր տեսանկյունից: Լուսանկարչությունն ինձ համար հատկապես նշանակալից է, քանի որ թույլ է տալիս որսալ եզակի պահեր և պատմություններ պատմել պատկերների միջոցով:

Անգլերենի և իտալերենի տիրապետումն իմ առաջնահերթություններից է: Հավատացած եմ, որ այս լեզուների կատարյալ իմացությունը վճռորոշ դեր կխաղա իմ ապագա կարիերայի և անձնային աճի հարցում: Դրանք ոչ միայն թույլ կտան վստահորեն շփվել տարբեր երկրների մարդկանց հետ, այլև կօգնեն հասնել իմ ակադեմիական և մասնագիտական նպատակներին:

Իմ ամենամեծ երազանքներից մեկը Իտալիայում՝ աշխարհի ամենահեղինակավոր նորաձևության դպրոցներից մեկում սովորելն է: Հույս ունեմ ձեռք բերել անհրաժեշտ գիտելիքներ, փորձ և հմտություններ՝ միջազգային նորաձևության ոլորտում հաջող կարիերա կառուցելու համար: Ինձ համար կարևոր է ստեղծագործական մոտեցումը համատեղել պրոֆեսիոնալիզմի հետ, և ես վճռական եմ իմ երազանքները նվիրումի ու ջանասիրության շնորհիվ իրականություն դարձնելու հարցում:

Բացի ակադեմիական հետաքրքրություններից, ես վաղ տարիքից ակտիվորեն ներգրավված եմ եղել արվեստի ոլորտում: Ես մոդել եմ, դերասանուհի և հեռուստահաղորդավարուհի: Ավարտել եմ Աբելյան արվեստի դպրոցը, որտեղ զարգացրել եմ դերասանական, հանրային ելույթների և բեմական հմտություններս: Ներկայումս նկարահանվում եմ «Մի գեղեցիկ օր» հեռուստասերիալում: Այս նախագծի մաս կազմելն ինձ արժեքավոր փորձ է տվել, ամրապնդել է վստահությունս և ոգեշնչել է շարունակել աճել թե՛ անձնապես, թե՛ մասնագիտորեն: Ունեմ նաև նորաձևության բլոգ, որտեղ կիսվում եմ մտքերով նորաձևության պատմության, տրենդների և ոճի մասին: Բլոգիս միջոցով արտահայտում եմ իմ ստեղծագործական ոգին և կապ հաստատում այն մարդկանց հետ, որոնք կիսում են նույն սերը նորաձևության հանդեպ:

Ամենահիշարժան պահերից մեկը դիզայներ Մանուկ Ալեքսանյանի հավաքածուի դեմքը դառնալն էր: Այդ նախագծի շրջանակներում իմ գովազդային լուսանկարը վեց ամիս շարունակ փակցված էր Երևանի կենտրոնում: Դա անմոռանալի փորձառություն էր, որն ամրապնդեց իմ վստահությունը և ոգեշնչեց շարունակել կարիերաս նորաձևության ոլորտում:

Ինձ համարում եմ աշխատասեր և լայնախոհ անձնավորություն, ով չի վախենում մարտահրավերներից: Սիրում եմ ծանոթանալ նոր մարդկանց հետ, սովորել տարբեր փորձառություններից և անդադար ինքնակատարելագործվել: Համոզված եմ, որ հաջողությունը գալիս է համառության, նվիրվածության և անընդհատ սովորելու միջոցով: Իմ վերջնական նպատակն է կառուցել միջազգային կարիերա, որտեղ կկարողանամ համատեղել սերս նորաձևության, լեզուների, դերասանական արվեստի և մեդիայի հանդեպ՝ ստեղծագործ մոտեցման և վճռականության շնորհիվ դրական ազդեցություն ունենալով աշխարհում:

Հայկական լեռնաշխարհ

  • Ըստ ձեզ ինչպե՞ս է բնորոշվում «Հայրենիք» եզրույթը

Հայրենիքը այն որոշակի տարածքն է, պատմական միջավայրն ու աշխարհագրական բնօրրանը, որտեղ դարեր շարունակ ձևավորվել, ապրել և իր պետականությունն ու մշակույթն է կերտել տվյալ ժողովուրդը։ Սա միայն աշխարհագրական տարածք չէ, այլև հոգևոր, մշակութային, պատմական ու լեզվական այն միջավայրը, որի հետ ժողովուրդն ունի արմատական ու անքակտելի կապ։

  • Հայկական Լեռնաշխարհն ինչպիսի՞ առանձնահատկություններ ունի

Բնական ամրոց (Կղզի)․ Լեռնաշխարհը շրջապատող տարածքներից (Միջագետքի դաշտավայր, Կուր-Արաքսյան հարթավայր, Անատոլիական սարահարթ) բարձր է միջինում 1500-2000 մետրով, ինչի պատճառով հաճախ անվանվում է «լեռնային կղզի»։

Ջրառատություն․ Հանդիսանում է Առաջավոր Ասիայի խոշորագույն ջրբաժանը, որտեղից սկիզբ են առնում տարածաշրջանի խոշոր գետերը։

Բազմազան կլիմա և բնություն․ Աչքի է ընկնում կլիմայական բազմազանությամբ՝ չոր ցամաքայինից մինչև բարեխառն, ինչպես նաև հարուստ օգտակար հանածոներով (պղինձ, ոսկի, երկաթ, աղ, տուֆ)։

  • Քանի՞ երկրների տարածքում է գտնվում Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը (Օգտվե՛ք քարտեզից)

Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը ներկայիս պետությունների կազմում Հայկական լեռնաշխարհը զբաղեցնում է շուրջ 400,000 կմ² տարածք։ Ժամանակակից քաղաքական քարտեզի վրա այն ընդգրկում է 6 պետությունների տարածքներ կամ դրանց մասերը․

  • Հայաստանի Հանրապետություն (ամբողջությամբ)
  • Թուրքիա (արևմտյան և central մեծ հատվածը)
  • Իրան (հարավարևելյան հատվածը՝ Uրմիո լճի ավազանը)
  • Վրաստան (հարավային լեռնային հատվածները)
  • Ադրբեջան (արևելյան հատվածը)
  • Իրաք (հյուսիսային փոքրիկ սահմանամերձ հատվածը՝ Հայկական Տավրոսի ստորոտները)
  • Նկարագրի՛ր Հայկական լեռնաշխահի լեռնաշխթաները և նշանավոր լեռները

Մեծ Մասիս (Արարատ)-Լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթն է (5165 մ)։ Փոքր Մասիսի հետ (3925 մ) կազմում է Հայոց խորհրդանիշը։

Արագած-ՀՀ տարածքի ամենաբարձր լեռը (4090 մ)՝ քառագագաթ հանգած վահանաձև հրաբուխ։

Սիփան-Վանա լճի հյուսիսում գտնվող գեղեցիկ հանգած հրաբուխ (4058 մ)։

Կապուտջուղ-Զանգեզուրի լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթը (3904 մ)։

Նեմրութ-Վանա լճի արևմուտքում գտնվող գործող/գործած հրաբուխ (3050 մ)՝ գագաթին խոշոր կրատերային լճով։

Հայկական Պար-Լեռնաշխարհը հյուսիսային և հարավային հատվածների բաժանող կենտրոնական լեռնաշղթա (ամենաբարձր գագաթը՝ Սուկավետ, 3124 մ)։

Պոնտական և Տավրոսյան-Եզերող լեռնաշղթաներ․ Պոնտականը հյուսիսում է, Հայկական Տավրոսը՝ հարավում։

  • Նկարագրի՛ր Հայկական լեռնաշխարհի նշանավոր լճերը և գետերը
  • Սևանա լիճ (Գեղամա ծով)․ Լեռնաշխարհի ամենաբարձրադիր (1900 մ) քաղցրահամ լիճն է։
  • Վանա լիճ (Բզնունյաց ծով)․ Աղի լիճ է, հայտնի է Աղթամար կղզով և տառեխ ձկնատեսակով։
  • Ուրմիո լիճ (Կապուտան ծով)․ Ամենամեծ, բայց խիստ աղի լիճն է, որտեղ կենդանական աշխարհ գրեթե չկա։

Նշանավոր գետերը․

  • Արաքս (Մայր Արաքս)․ Սկիզբ է առնում Բյուրակնյան լեռներից և ամբողջությամբ հոսում է լեռնաշխարհի տարածքով։
  • Եփրատ և Տիգրիս․ Սկիզբ առնելով Հայկական լեռնաշխարհից՝ հոսում են դեպի Միջագետք և թափվում Պարսից ծոց։
  • Ճորոխ և Կուր․ Ճորոխը թափվում է Սև ծով, իսկ Կուրը՝ Արաքսի հետ միախառնվելով՝ Կասպից ծով։
  • Նկարագրի՛ր Հայկական լեռնաշխարհի պատմավարչական բաժանումները և աշխարհները։

Պատմականորեն Հայաստանը բաժանված է եղել երկու հիմնական մասի՝ Մեծ Հայք (շուրջ 311,000 կմ²) և Փոքր Հայք (Եփրատից արևմուտք)։

Մեծ Հայքը բաժանված էր 15 նահանգների (աշխարհների)

  1. Բարձր Հայք
  2. Ծոփք (Չորրորդ Հայք)
  3. Աղձնիք
  4. Տուրուբերան
  5. Կորճայք
  6. Մոկք
  7. Պարսկահայք (Նոր Շիրական)
  8. Վասպուրական (ամենամեծ նահանգը)
  9. Սյունիք
  10. Արցախ
  11. Փայտակարան
  12. Ուտիք
  13. Գուգարք
  14. Տայք
  15. Այրարատ (քաղաքական ու մշակութային կենտրոնը, որտեղ գտնվել են հայոց մայրաքաղաքների մեծ մասը)

Այս նահանգներն իրենց հերթին բաժանվում էին ավելի քան 190 գավառների։

է — Ե ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ կետերի փոխարեն գրելով է կամ ե.
դողէրոցք էջանշան. պատնեշ, գոմեշ. վայրէջք. էջմիածին,
վերելք. առերևույթ, ելևէջ երակ, առէջ. բազկերակ, էական, ելակ,
ամենաէական, ամենաերկար. էլեկտրաէներգիա, ելարան,
ստորերկրյա, վերելակ հնէաբան, առերես, աներևակայելի, մանրէաբան

Էակ. Սևանհէկ, Վարդգես, բազմերանգ. մանրէ ծովեզ
լայնէկրան, պնդերս. որևիցե Երևանջէկ, հրեշ, տիեզերք, մեջք.
Եգիպտացորեն, ինչևէ ողբերգակ, ինչևիցե ամենէժան, խուռներամ,
երբևէ աշտե եկեղեցի, եղերերգ. վերերկրյա, որևէ գրեթե միջօրե
անէ, աներկբա, երբևիցե, կիսաեփ. չէի. չէիր. չէինք, չէր, էլեկտրաեռացնել. երփներանգ. նրբերանզ. գետեզր. նրբերշիկ. աներևույթ,
ցայտերգ, աներկյուղ. նորեկ. առօրեական, այժմեական, պաշտոնեական, անէական. լայնեզր. հովէկ;

Լրացնել բաց թողնված տառերը է կամ ե.
Սիջօրե էր, աներևակայելի շոգ Վարղգեսը, որ երկար տարիներ չէր
եղել հայրենի գյուղում, նորեկի անհագոտղ հետաքրքրությամբ զբոսնում
էր հարազատ վայրերում։ Վերելքներով ու վայրէջքներով ելեևէջող ճանապարհը ծանոթ էր նրան։ Ահա երփներանգ դաշտերը, ուր արածում են
գոմեշների նախիրները, Սևանհեկը, որ առատ էլեկտրաէներգիա է մատակարարում շրջակա գյուղերին. Լսվում է ծաղիկների առեջներից նեկտար հավաքող մեղուների բզզոցը։ ճանապարհից աջ՝ գետեգրին, հ ն էա ­
բաններ են աշխատում, որոնք մանրէաբանի բծախնղրությամբ զննում են
ինչ-որ պեղված բեկորներ։
Առօրեական հոգսերով, կարևոր և անէական հարցերով տարված տասը տարի չէր այցելել մանկության բնօրրանը և այժմ դողերոցքով բռնվածի պես տենղագին ղիտում էր շուրջբոլորը։ Երբևէ մտածե՛լ էր, թե այս–
քան աներկբայորեն կապված է հայրենի գյուղին, երբևիցե անդրադարձեի էր, թե որքան ձգող է ծննդավայրը։
Ինչևէ կտրելով բազմերանգ

Առեջ-  ծաղկի փոշին արտադրող գեներատիվ արական օրգան։

Բազկերակ- ձեռքի կամ բազուկի զարկերակ, ինչպես նաև սրտի բաբախյուն ու զարկ

Ծովեզ-արու ծովակով կամ ծովացուլ

Խուռներամ-մեծ բազմությամբ, խիտ շարքերով, խմբովին կամ գունդ-գունդ:

Աշտե -նիզակ

Հովեկ- ամառային շրջանում շոգ վայրերից ամառանոց եկած մարդ, ամառանոցավոր:

Գետեգրին-գետի եզրին,

Classwork Dialogue.

Alex: Why did you abandon your job and become a bachelor?

Mike: Because I’m keen to become a famous chef!

Alex: You? You’re unaccustomed to cooking. You burned water yesterday!

Mike: That was an experiment. Besides, I have the data to prove I’m talented.

Alex: What data?

Mike: Three people liked my sandwich.

Alex: One was your dog!

Mike: He has excellent taste. Don’t be jealous.

Alex: I’m not jealous. I’m just using tact so I don’t hurt your feelings.

Mike: I made an oath that I will become a chef.

Alex: Fine, but the restaurant is vacant because nobody wants to eat there.

Mike: That’s temporary. Every great chef faces hardship.

Alex: True. But you also need to qualify as a chef first.

Mike: Don’t worry. I’ll be gallant and ask the chef for a job.

Alex: Good luck. Maybe he’ll hire you to wash the dishes.

Mike: Perfect! My culinary career begins! 

Alex, Eva, Argisht, Maria, Arsine

Իմ ավագ դպրոցը

Ավագ դպրոց տեղափոխվելն ինձ համար շատ սպասված է եղել, քանի որ դա պարզապես նոր դասարան կամ նոր ուսումնական ծրագիր սկսել չէ․ այն կյանքի մի նոր փուլ է, որն ինձ դարձնելու է ավելի պատասխանատու և օգնելու է հասնել իմ մեծ երազանքներին։ Իններորդ դասարանի քննություններից հետո արդեն նոր շնչով եմ գալիս «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Ավագ դպրոց՝ Հետազոտական վարժարան» Այստեղ ուսուցումը երբեք չի սահմանափակվում դասասենյակներով կամ ստանդարտ դասագրքերով։ Ես դա լավագույնս փորձարկել եմ մեր «Սարալանջ» ռադիոյի նախագծի միջոցով։ Դեռ միջին դպրոցում, երբ ընկեր Անահիտի ղեկավարությամբ պատրաստում էի իմ առաջին եթերներն ու ռեպորտաժները, ես հասկացա հանրային խոսքի ու լրագրության ուժը։ Իմ առաջին հարցազրույցները միջին դպրոցի տնօրեն միսս Բուշի, ինչպես նաև Լանջաղբյուրից ժամանած մեր հյուրերի հետ, ինձ սովորեցրին լինել շփվող, համարձակ և պրպտող։ Ավագ դպրոցում ես վճռական եմ էլ ավելի ընդլայնելու իմ հեղինակային հաղորդումների սահմանները, բարձրաձայնելու կարևոր սոցիալական և էկոլոգիական թեմաներ՝ լինի դա արագ նորաձևության կործանարար ազդեցությունը մոլորակի վրա, թե մեր դպրոցական համայնքի ամենօրյա ձեռքբերումները։

Ամեն մի նոր նախագիծ, յուրաքանչյուր ելույթ անգլերենով թե հայերենով, ինձ ավելի է մոտեցնում իմ ապագա նպատակներին։ Ես մեծ ոգևորությամբ եմ սկսում այս նոր ճամփորդությունը՝ հաստատակամորեն պահպանելով սեբաստացու այն անկրկնելի ոգին, որն ինձ ուղեկցել է մինչև օրս:

Մուտքի ճամբարի ընթացքում անգլերենով իրականացված գործունեություն:

On July 2 and 3, 2026, during our Social Studies Workshop, we studied SWOT analysis. A SWOT analysis is a strategic planning tool used to evaluate four key factors: Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats.

S – Strengths: Internal advantages (what you do well).

W – Weaknesses: Internal limitations (areas that need improvement).

O – Opportunities: External conditions that could help us grow or succeed.

T – Threats: External risks or challenges that could hinder success.

In short, a SWOT analysis helps identify where we are now, what advantages we have, what challenges we face, and what opportunities we can leverage to achieve our goals. This analysis can be applied to a person, an organization, a project, a business, a school, or even an entire country.

On July 2, we applied SWOT analysis to evaluate the Mkhitar Sebastatsi Educational Complex and ourselves. As a result, we wrote a homework assignment titled «About Myself.»

On July 3, we split into four groups and applied SWOT analysis to evaluate Armenia’s strengths, weaknesses, opportunities, and threats.

 About Myself

My name is Maria Vatyan, and I am fifteen years old. I am an ambitious, creative, and determined person who is always eager to learn, grow, and discover new opportunities. I believe that every experience, whether big or small, helps shape my personality and brings me one step closer to achieving my dreams.

For the past nine years, I have been studying at the Mkhitar Sebastatsi Educational Complex. This year, I am continuing my education in the High School Research Program. One of the things I appreciate most about my school is the supportive and friendly atmosphere. I enjoy the fact that students are encouraged to think independently, express their ideas freely, participate in different projects, and develop both academically and personally. I also value the opportunities to improve my communication skills, work in teams, and take part in creative activities.

My greatest passions are fashion, history, and foreign languages. Fashion has fascinated me for as long as I can remember because it is much more than clothing—it is a powerful form of self-expression, creativity, and culture. History also inspires me, as it allows me to understand how societies have evolved and how the past continues to influence the present. In addition, I truly enjoy learning languages, since they open the door to new cultures, perspectives, and meaningful connections with people around the world.

Reading is one of my favorite hobbies. I especially enjoy detective novels because I like solving mysteries and following unexpected plot twists. I also love reading books about fashion, particularly those that explore the history of clothing, famous fashion houses, and the development of style through the centuries. Since many of these books are not available in Armenian, I often read them in English. This not only allows me to learn more about fashion but also helps me improve my English vocabulary and reading skills.

I have a wide range of hobbies that reflect both my adventurous spirit and my creative personality. I enjoy archery, target shooting, photography, and exploring unfamiliar places. Travelling and experiencing different environments motivate me to step outside my comfort zone and see the world from new perspectives. Photography is especially meaningful to me because it enables me to capture unique moments and tell stories through images.

Learning English and Italian is one of my top priorities. I believe that mastering these languages will play a crucial role in my future career and personal development. They will not only allow me to communicate confidently with people from different countries but also help me pursue my academic and professional goals.

One of my biggest dreams is to study at Polimoda in Italy, one of the world’s most prestigious fashion schools. I hope to gain the knowledge, experience, and skills necessary to build a successful career in the international fashion industry. I am passionate about combining creativity with professionalism, and I am determined to turn my dreams into reality through dedication and hard work.

A truly inspiring experience for me was having the opportunity to speak with Massimiliano Giornetti, the Director of Polimoda, during Yerevan Fashion Week. Our conversation motivated me to work even harder toward my dream of studying at Polimoda. His advice, professionalism, and passion for fashion continue to inspire me and strengthen my determination to build a successful career in the fashion industry.

Besides my academic interests, I have also been actively involved in the arts from an early age. I am a model, an actress, and a TV presenter. I graduated from the Abelyan School of Arts, where I developed my acting, public speaking, and performance skills. Currently, I am acting in a television series called A Beautiful Day. Being part of this project has given me valuable experience, strengthened my confidence, and inspired me to continue growing both personally and professionally. I also have a fashion blog where I share my thoughts on fashion history, trends, and style. Through my blog, I express my creativity and connect with people who share the same passion for fashion.

One of the highlights of my journey was becoming the face of a collection by designer Manuk Aleksanyan. As part of this project, my campaign photograph was displayed in the center of Yerevan for six months. It was an unforgettable experience that strengthened my confidence and inspired me to continue pursuing my career in the fashion industry.

I consider myself a hardworking and open-minded person who is not afraid of challenges. I enjoy meeting new people, learning from different experiences, and constantly improving myself. I strongly believe that success comes through perseverance, passion, and continuous learning. My ultimate goal is to build an international career where I can combine my love for fashion, languages, acting, and media while making a positive impact through creativity and determination.

Մարդու ինքնագնահատականը և սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը Սոցիալական դիմակներ․ ինչու՞ ենք մենք տարբեր միջավայրերում տարբեր

Տարբեր ժամանակներում մարդու ինքնագնահատականը սերտ կապ է ունեցել և ձևավորվել է ընտանիքի, ընկերների, հասարակության և սեփական փորձի ազդեցությամբ, բայց եթե նախկինում հասարակությունը ընդամենը այս ամենի կարևոր բաղադրիչներից մեկն էր, ապա այսօր այն դարձել է ամենաառաջնային գործոններից մեկը։ Նախկինում «սոցիումը» (հասարակությունը) սահմանափակված էր աշխարհագրությամբ. մարդիկ շփվում էին նույն քաղաքում, թաղամասում կամ աշխատավայրում։ Սոցիալական հարթակների հայտնվելուց հետո շատ մարդիկ սկսեցին ապրել վիրտուալ սոցիումում, որտեղ կարող ես թաքնվել ցանկացած սոցիալական դիմակի տակ և ստեղծել քո «կատարյալ եսը»։

Թվում է, որ մարդու առողջ ինքնագնահատականը պետք է կապ ունենա իր իսկ սեփական պատկերացումների հետ, թե որքան է նա գնահատում իր արտաքին տեսքը, հնարավորությունները և հաջողությունները։ Սակայն, հետևելով ուրիշ մարդկանց կյանքերին, որոնք շատ ժամանակ չափազանց իդեալական են թվում, անհատը գալիս է երկու եզրակացության. կամ համեմատվում է և իրեն անհաջողակ է զգում, կամ, հակառակը, մոտիվացվում է և սկսում գործել։

Նույնիսկ առաջին գաղափարի մասին կա համապատասխան տեսություն, որը կոչվում է Թվային նախանձ (Digital Envy / Social Media Envy)։ Սա հոգեբանական տերմին է, որը նկարագրում է նախանձի այն տեսակը, որն առաջանում է բացառապես սոցիալական ցանցերում ուրիշների «կատարյալ» կյանքի, արտաքինի կամ ճամփորդությունների պատկերներից։ Երկրորդ գաղափարը նկարագրող տերմինը կոչվում է Թվային կապիտալիզացիա (Digital Capitalization)։ Սա սոցիալական ցանցերում հաջողության պատմություններով կիսվելու և դրանցից դրական էներգիա քաղելու երևույթն է։ Տեսնելով, թե ինչպես է ինչ-որ մեկը հասել իր նպատակին, անհատը դա ընդունում է որպես «գործողությունների ուղեցույց»։

Սակայն, վերադառնալով համեմատության գաղափարին, նշեմ, որ այսօր սոցիալական ցանցերը նաև ձևավորում են այնպիսի միջավայր, որտեղ մարդկանց կարծիքը հաճախ չափվում է հավանումների, մեկնաբանությունների և հետևորդների թվով։ Շատերը սկսում են մտածել, որ իրենց արժեքը կախված է հենց այդ թվերից։

Ինչ վերաբերում է սոցիալական դիմակներին, յուրաքանչյուր մարդ տարբեր միջավայրերում իրեն տարբեր կերպ է պահում։ Տանը մենք կարող ենք լինել ավելի ազատ, դպրոցում՝ ավելի զուսպ, ընկերների հետ՝ ավելի ուրախ։ Սա բնական երևույթ է, քանի որ յուրաքանչյուր միջավայր ունի իր կանոններն ու սպասելիքները։ Մենք հարմարվում ենք իրավիճակին, որպեսզի կարողանանք շփվել և համագործակցել մարդկանց հետ։ Սակայն երբեմն այդ հարմարվելը վերածվում է դիմակի, և այդ դիմակը հատկապես նկատելի է սոցիալական հարթակներում։ Ինչպես արդեն նշեցի, շատերը ստեղծում են իրենց իդեալական «եսը», ընտրում են միայն հաջող լուսանկարներ, խմբագրում դրանք և հաճախ ցուցադրում իրենց կյանքի միայն ամենաուրախ պահերն ու հաջողությունները։

Կարծում եմ՝ ամենավախենալու պահն այն է, երբ մարդն ինքն է սկսում հավատալ իր ստեղծած դիմակին։ Այդ դեպքում նա սկսում է վախենալ սխալվելուց, փոխվելուց, իր վախերն ու սխալները ցույց տալուց կամ պարզապես բնական լինելուց։

Ես ինքս էլ բախվել եմ նման վտանգի։ Մի քանի ժամանակ առաջ համեմատվում էի սոցիալական հարթակներում իմ իսկ ստեղծած կերպարի հետ, մինչև այն պահը, երբ հասկացա, որ ես սոցիալական հարթակներում և ես իրական կյանքում բավականին տարբեր մարդիկ ենք։ Մինչ օրս չեմ հասկացել՝ դա դրակա՞ն է ինձ համար, թե՞ բացասական։ Սակայն մի բան հստակ հասկացել եմ. վիրտուալ աշխարհը շատ գրավիչ է և երբեմն չափազանց իդեալական, իսկ մարդիկ, որպես էակներ, ունեն անհաջողություններ, սխալներ և վախեր։ Միգուցե սոցիալական հարթակները հենց այն ամբիցիաների տարածքն են, որտեղ ամեն ինչ կարող է կատարյալ թվալ, և հենց դա է պատճառը, որ մարդիկ ձգտում են այնտեղ լինել մի փոքր ուրիշ, մի փոքր ավելի լավ, քան իրականում են։

Վերջիվերջո, մարդու ամենամեծ արժեքը նրա անկեղծությունն է և մարդ լինելը։ Երբ մարդը կարողանում է տարբեր միջավայրերում պահպանել իր հիմնական արժեքներն ու չկորցնել սեփական ինքնությունը, նա ավելի ազատ, վստահ և երջանիկ է զգում իրեն։ Սոցիալական ցանցերը կարող են փոխել մեր արտաքին կերպարը, բայց իրական ինքնագնահատականը ձևավորվում է ոչ թե «լայքերի» թվով, այլ այն գիտակցումով, որ յուրաքանչյուր մարդ արժեքավոր է հենց այնպիսին, ինչպիսին կա։

Թեստ

1. Հայաստանի լեռնային կլիմայական պայմանները բուսական աշխարհի վրա հիմնականում ազդում են նրանով, որ՝
Ա) Բույսերի տարածումը կախված է բարձրությունից, ջերմաստիճանից և խոնավությունից  
Բ) Բոլոր բույսերը տարածվում են միայն անտառային գոտում
Գ) Բույսերի բազմազանությունը պայմանավորված է միայն գետերի առկայությամբ
Դ) Հայաստանի բոլոր բույսերը հանդիպում են նույն կլիմայական գոտում

Ճիշտ պատասխան է Ա)

2. Էնդեմիկ տեսակներ են կոչվում այն տեսակները, որոնք՝
Ա) Հանդիպում են աշխարհի գրեթե բոլոր մայրցամաքներում
Բ) Ապրում են միայն ջրային միջավայրում
Գ) Բնորոշ են որոշակի սահմանափակ տարածքի և բնական պայմաններում հանդիպում են հիմնականում այնտեղ 

Դ) Տեղափոխվում են մի կլիմայական գոտուց մյուսը տարվա եղանակներին համապատասխան

Ճիշտ պատասխան է ՝ Գ)

3. Կոսմոպոլիտ տեսակներ են այն տեսակները, որոնք՝
Ա) Տարածված են շատ լայն աշխարհագրական տարածքներում և կարող են հանդիպել տարբեր երկրներում ու մայրցամաքներում 

Բ) Հանդիպում են միայն Հայաստանի բարձրադիր լեռնային գոտիներում
Գ) Պահպանվում են միայն արգելոցներում և հատուկ պահպանվող տարածքներում
Դ) Աճում կամ ապրում են միայն մեկ փոքր տարածքում

Ճիշտ պատասխան է Ա)

4. Հայաստանի էնդեմիկ տեսակների պահպանությունը կարևոր է, քանի որ՝
Ա) Դրանք հեշտությամբ փոխարինվում են ցանկացած այլ տեսակով
Բ) Դրանց անհետացումը կարող է նշանակել տեսակի ամբողջական կորուստ բնությունից 

Գ) Դրանք հանդիպում են բոլոր երկրներում և վտանգված չեն
Դ) Դրանք չեն ազդում էկոհամակարգերի կայունության վրա

Ճիշտ պատասխան է ՝ Բ)

5. Հայաստանի բարձրադիր գոտիներում առավել բնորոշ են՝
Ա) Մանգրային անտառները և ծովափնյա բույսերը
Բ) Արևադարձային խոնավ անտառները
Գ) Ալպյան և ենթալպյան մարգագետինները 


Դ) Անապատային կակտուսային անտառները

Ճիշտ պատասխան է Գ)

6. Կլիմայական պայմանների փոփոխությունը կենդանական աշխարհի վրա կարող է ազդել նրանով, որ՝
Ա) Կենդանիները կարող են կորցնել սննդի, ջրի կամ ապրելավայրի մի մասը 

Բ) Բոլոր կենդանիները դառնում են կոսմոպոլիտ տեսակներ
Գ) Կենդանիների տարածումը այլևս կախված չի լինում միջավայրից
Դ) Բոլոր էնդեմիկ տեսակները սկսում են ապրել բոլոր մայրցամաքներում

Ճիշտ պատասխան է ՝Ա)

7. Հայաստանի կիսաանապատային գոտիներում հանդիպող տեսակները հիմնականում հարմարված են՝
Ա) Մշտական խոնավ և ցուրտ պայմաններին
Բ) Ծովային աղի ջրի պայմաններին
Գ) Միայն անտառային ստվերոտ միջավայրին
Դ) Չորությանը, ջրի պակասին և ջերմաստիճանի տատանումներին 

Ճիշտ պատասխան է ՝ Դ)

8. Էնդեմիկ տեսակների համար առավել մեծ վտանգ կարող է լինել՝
Ա) Ապրելավայրերի ոչնչացումը կամ փոփոխությունը 

Բ) Տեսակի լայն տարածվածությունը տարբեր մայրցամաքներում
Գ) Բնակության պայմանների լիարժեք կայունությունը
Դ) Տարածման արեալի մեծացումը ամբողջ աշխարհում

Ճիշտ պատասխան է  Ա)

9. Կոսմոպոլիտ տեսակների օրինակ կարող են համարվել այն տեսակները, որոնք՝
Ա) Հանդիպում են միայն մեկ լեռնագագաթի շրջանում
Բ) Տարածված են միայն Սևանա լճի ավազանում
Գ) Կարող են ապրել տարբեր միջավայրերում և լայնորեն տարածվել աշխարհում 

Ճիշտ պատասխան է ՝ Գ)

10. Հայաստանի բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանության համար կարևոր է՝
Ա) Բնական միջավայրերի պահպանումը և հազվագյուտ ու էնդեմիկ տեսակների պաշտպանությունը
Բ) Բոլոր վայրի բույսերի փոխարինումը մշակովի բույսերո

Գ) Կենդանիների տեղափոխումը իրենց բնական միջավայրերից
Դ) Միայն տարածված տեսակների պաշտպանությունը՝ հազվագյուտ տեսակների անտեսմամբ

Ճիշտ պատասխան է Ա)