Հիմնական գաղափարներ

• Ինչ սպառնալիք էին Հայաստանի համար ներկայացնում Պարթևական թագավորությունն ու հանրապետական հռոմը. մանրամասնել յուրաքանչյուրի համար:

Գրավելով Պարսկաստանը, Ատրապատականը և Միջագետքը՝ պարթևները Արտաշես I-ի կառավարման տարիներից հետո սպառնալիք են դառնում Հայաստանի համար։ Պարթևական թագավորության հետ գրեթե միաժամանակ Արևելքում իր նվաճումներն է սկսում նաև հանրապետական Հռոմը։ Երբ հռոմեական զորքերը նվաճում են Հայաստանին սահմանակից Կապադովկիան, անմիջական սպառնալիք է ստեղծվում նաև Հայաստանի համար։

• Ինչ հնարավարություններ և վտանգներ ստեղծեցին Հայաստանի համար Տիգրան Մեծի ռազմական նվաճումները

Հռոմեական իշխանությունը Փոքր Ասիայում մեծապես խարխլվել էր Պոնտոսի թագավոր Միհրդատ VI Եվպատորի ռազմական արշավանքների պատճառով։ Միհրդատը սպառնում էր հռոմեացիներին ընդհանրապես վտարել Ասիայից: Օգտվելով այս իրավիճակից, իսկ թիկունքում ունենալով պարթևական աջակցությունը՝ Տիգրան արքան առաջին հերթին Ծոփքը վերամիացրեց Մեծ Հայքին։ Մի բան, որը չէր հաջողվել նրա նշանավոր պապին՝ Արտաշես I-ին։ Ք. ա. 94 թ. Տիգրանի զորքը մտավ Ծոփք և առանց դժվարության գրավեց այն։ Այս և հետագա իրադարձությունները թույլ են տալիս ենթադրել , որ Տիգրանն ուներ Հայաստանի ներքին ու արտաքին քաղաքականության մի ծավալուն ծրագիր, որը մտահղացել էր դեռ պատանդ եղած ժամանակ։

• Ինչու արքայազն Տիգրանը համաձայնեց իր՝ հայոց գահին հաստատվելու դիմաց պարթևներին զիջել յոթանասուն հովիտները

Կարծում եմ քանի որ նա գիտեր, որ կարող է շատ նվաճումներ անել այդ պատճառով էլ նա այդպես վարվեց։

Քննադատական մտածողություն

• Ինչով էր Հռոմի համար վտանգավոր հայ-պոնտական դաշինքը

Նրանք միասին ավելի ուժեղ են, իսկ դա վնաս է Հռոմին։

• Որոնք էին հայ-պոնտական դաշինքի ընձեռած հնարավորությունները Հայաստանի համար: Արդյոք այն արդարացրեց Տիգրան 2-րդի հույսերը:

հայ-պոնտական դաշինքի ընձեռած հնարավորությունները նրանք էին, որ այդ դաշինքի շնորհիվ կարելի էր ավելի շատ երկրներ գրավել, քանի որ այդպես ավելի ուժեղ է։

Կարծում եմ այն արդարացրեց Տիգրան 2-րդի հույսերը։

• Ինչու Տիգրան Մեծը չբավարարվեց Պարթևստանի նվաճմամբ ու արքայից արքա տիտղոսով և նվաճեց նաև Սելևկյան թագավորությունն ու Լևանտի այլ երկրներ:

Եթե նա հնարավորություն ուներ ավելի շատ երկրեր գրավելու, նա կարող էր օգտվել այդ հնարավորություններից, և դադարել պետք չէր։ Դա նաև մեծ բան էր Հայաստանի համար։

• Պատկերացրու դու Հայաստան վերադարձած արքայազն Տիգրանն ես: Հայոց գահին հաստատվելու ինչպես նաև Հայաստանի դիրքերն ամրապնդելու համար խիստ անհրաժեշտ է դաշինք կնքել Պոնտոսի հետ: Ավելին՝ դաշինքը պետք է ամրագրվի նաև Պոնտոսի արքայի աղջկա հետ քո ամուսնությամբ, թեպետ դու արդեն ունես քո ընտրյալը: Ինչպես կբացատրես քո ընտրյալին ստեղծված իրավիճակը:

Ներիր, որ այդպս է ստացվել, բայց ես պարտավոր եմ անել դա։ Ես ինձ վրա պարտականություն եմ վերցրել, դառնալով արքա, և պետք է ամեն գնով կատարեմ պարտականություններս, պաշտպանելով իմ երկիրը։ Դա կարևոր է և ես ուրիշ ելք չունեմ։

• Ինչպես հաջողվեց Երվանդական արքաներին վերականգնել ու պահպանել Հայաստանի անկախությունը

Աքեմենյան կայսրության փլուզումը Երվանդունիներին հնարավորություն էր տալիս հավակնելու ինքնիշխանության և վերականգնելու Հայաստանի անկախությունը։ Մեծ Հայքում Ք. ա. 331 թ. գահ է բարձրանում Երվանդ III-ը։ Մայրաքաղաքը տեղափոխվում է Արարատյան դաշտ՝ քաղաք Արմավիր, որը վերածվում է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և հոգևոր խոշոր կենտրոնի։ Մայրաքաղաքի տեղափոխությունը նշանավորում էր սատրապական կարգավիճակի թոթափումը և պետության անկախացումը:

• Ինչով էր պայմանավորված Սելևկյանների հանդուրժողական քաղաքականությունը

Այնտեղ ապրում էին տարբեր ժողովուրդներ՝ տարբեր սովորույթներով։ Այդ ժողովուրդներից շատերը, դժգոհ լինելով նոր իշխանությունից, ապստամբում էին իրենց առաջնորդների դեմ։ Խնդիրը կարգավորելու համար սելևկյանները որդեգրեցին Ալեքսանդր Մակեդոնացու հանդուրժողական քաղաքականությունը։

• Ինչու Ծոփքն ու Կոմագենեն տրոհվեցին Մեծ Հայքից՝ կազմելով միացյալ թագավորություն

Թագավորության արևմտյան շրջանները, ներգրավվելով հելլենիստական երկրների զարգացած առևտրատնտեսական հարաբերությունների մեջ, աստիճանաբար սկսեցին տարբերվել թագավորության մյուս տարածքներից։ Սա հանգեցրեց նաև այդ հատվածի քաղաքական տարանջատմանը։ Ք. ա. III դ. կեսերին Մեծ Հայքից անջատվեցին Ծոփքն ու Կոմմագենեն և առանձին միացյալ թագավորություն կազմեցին։

• Ինչու էին քաղաքները կարևոր հունական մշակույթի, այպիսով՝ Սելևկյանների իշխանության տարածման համար:

• Որոնք էին Երվանդական Հայաստանի մասնատման ներքին և արտաքին պատճառները