Revision exercises

Revision exercises
Fill in the blanks with the past continuous form of the verbs given in brackets.

  1. The children was playing hide and seek in the park. (play)
  2. They were going to the movies. (go)
  3. I was reading the book you gave me on my birthday. (read)
  4. Winnie was sititch her new dress. (stitch)
  5. The dogs were barking all night. (bark)
  6. Ron was cleaning his room when he heard the noise. (clean)
  7. It was geting darker with each passing moment. (get)
  8. The gardener was watering the lawn. (water)
  9. The army were going to Ladakh when the enemy attacked them. (go)
  10. My sister was rideing a Royal Enfield yesterday. (ride)
  11. The students were working on their assignments. (work)
  12. That boy was danceingin class. (dance)
  13. The kid was watching television all evening. (watch)
  14. The girl was listening to rock music. (listen)
  15. The birds were flying in the sky. (fly)

Ecercise 2 – Change into the past continuous tense

Read the following sentences and change them into the past continuous tense.

  1. Raj was drinkng coffee.
  2. Sweta was singing her favourite song.
  3. Siraj was lefting home.
  4. My friends were playing on the field.
  5. I was going to France.
  6. The boy was crying all night.
  7. The cat was running in the streets.
  8. I was performing at the school function.
  9. The parrot was talking back.
  10. Tia was visiting her granny.

Put the verbs into the correct form (past progressive).

When I phoned my friends, they were playing (play)  monopoly.

Yesterday at six I was prepareing (prepare)  dinner.

The kids were playing (play)  in the garden when it suddenly began to rain.

I was practice (practice)  the guitar when he came home.

We were not cycle (not / cycle)  all day.

While Alan was working (work)  in his room, his friends were swiming (swim)  in the pool.

I tried to tell them the truth but they (not / listen )  .

What was you doing (you / do)  yesterday?

Most of the time we were siting (sit)  in the park.

I was listening (listen)  to the radio while my sister was watching (watch)  TV.

When I arrived, They were playing (play)  cards.

We were studying (study)  English yesterday at 4:00 pm .

    Կիլիկիա

    Կիլիկիայի պատմությունը այսօր կարևոր է մի քանի պատճառով:

    Առաջին՝ դա հայկական մշակույթի և ինքնության պահպանման օրինակ է, որտեղ հայերը կարողացել են պահպանել իրենց լեզուն, ավանդույթներն ու դավանանքը:

    Երկրորդ՝ Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը ռազմավարական նշանակություն ունի, քանի որ տարբեր ուժեր միշտ մրցել են նրա վերահսկողության համար, ինչը հիմա ևս կարևոր է:

    Երրորդ՝ այն մշակութային առևտրի կենտրոն է եղել, որտեղ տարբեր ժողովուրդներ են հավաքվել, նպաստելով մշակութային փոխանակման:

    Վերջապես, Կիլիկիայի պատմությունը օգնում է հասկանալ ներկա հայ-թուրքական և այլ հարաբերությունները, ինչը կարևոր է ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների համար:

    Այսպիսով, Կիլիկիայի պատմությունը մեզ հիշեցնում է մեր արմատների, մշակութային արժեքների և միջազգային կապերի մասին:

    Մարդու խառնվածքի 4 տեսակ

    Խոլերիկ
    Խոլերիկ խառնվածք ունեցող մարդուն կարելի է բնութագրել որպես արագ, պոռթկուն, եռանդով գործի մեջ մտնելու և էական դժվարությունները հաղթահարելու կարողությամբ օժտված անձ, բայց միևնույն ժամանակ որպես անկայուն, էմոցիոնալ բուռն պոռթկումների հակված և տրամադրության հաճախակի փոփոխություններ ունեցող: Հետևյալ խառնվածքը բնութագրվում է ուժեղ, արագ առաջացող զգացմունքներով, որը վառ արտահայտվում է խոսքում, ժեստերում և դիմախաղում: Խոլերիկ խառնվածք են ունեցել անցյալի հայտնի մշակութային և քաղաքական դեմքեր, ինչպես օրինակ՝ Պետրոս Առաջինը, Ալեքսանդր Պուշկինը, Ալեքսանդր Սուվորովը, Դմիտրի Մենդելեևը:

    Խոլերիկներն օժտված են հոգեկան բարձր ակտիվությամբ, էներգիայով լի գործունեությամբ, կտրուկ, ուժեղ շարժումներով, դրանց արագ տեմպով, պոռթկունությամբ: Խոլերիկներն անհամբեր են, դյուրաբորբոք, հակված են զգացմունքային անկման, երբեմն ագրեսիվ են:

    Ուժեղ կողմերը
    Խոլերիկն այլ մարդկանցից չի ակնկալում օգնություն նույնիսկ, եթե նա ինքը չի կարող դա անել: Նա իր ուսերին է վերցնում ողջ բեռը և միայնակ անում գործը, նույնիսկ, եթե դա շատ ծանր աշխատանք է:

    Նրանց դժվար է զարմացնել, որովհետև նրանք գիտեն թե ինչ է իրենց հարկավոր և ինչպես պետք է գործել: Կարող են լավ դատավոր և խորհրդատու լինել, որովհետև կյանքի բոլոր իրավիճակներում խոլերիկներն ունեն իրենց պատկերացումները, գաղափարներն ու կարծիքը: Նրանք իրենց մեջ վստահ են, որ գիտեն բոլոր հարցերի պատասխանները: Կարողանում են մարդկանց ոգեշնչել և նրանցում բարձրացնել խանդավառությունը: Հեշտությամբ են ճանաչում մարդկանց և կողմնորոշվում նրանց մեջ: Խոլերիկները ճանաչում են մարդկանց թույլ և ուժեղ կողմերը և դրա շնորհիվ կարողանում է մոտիվացնել մարդկանց:

    Նրանց դրական գծերից մեկն այն է, որ կարող է ցանկացած մարդու մոտ արթնացնել ոգևորություն, ոգեշնչել նրանց, մոտիվացնել:

    Նրանք հակված են ֆանատիզմի: Եթե նա գտնում է, որ ինքը ճիշտ է, նրան մոլորության մեջ գցելը դժվար է և բարդ է նրան ստիպել ընդունել այլ տեսակետ: էքստրեմիստների մեջ հաճա են հանդիպում խոլերիկներ, որովհետև նրանք հակված են ֆանատիկորեն հավատալ որևէ գաղափարի կամ թեորիայի: Մահապարըները ևս խոլերիկներ են, որովհետև նրանք հստակ գիտակցում են, որ իրենք ճիշտ են վարվում և նրանց ոչինչ չի կարող կանգնեցնել:

    Խոլերիկների դրական հատկանիշներից կարելի է նշել որոշում կայացնելու հաստատակամությունը: Օրինակ՝ խուճապի, անհանգստության կամ դժբախտ պատահարների ժամանակ հենց խոլերիկներն են կարողանում փրկել դրությունը, որովհետև շրջապատից անկախ, նրանք կարողանում են վստահորեն վերահսկել իրավիճակը, ընդունել ճիշտ որոշում կամ օգնել մարդկանց դուրս գալ անելանելի վիճակից:

    Ունեն ուժեղ և հզոր կամք: Դրա շնորհիվ էլ հաջողությունների են հասնում: Կյանքում օպտիմիստ են: Նրանք շատ ինքնիշխան են: Եթե հարաբերություններում նրանց որևէ բան դուր չի գալիս, նա հեշտությամբ դադարեցնում է հարաբերությունները, միայն թե չկորցնի սեփական ինքնիշխանությունը: Նրանք հեշտ են օգնում մարդկանց: Խոլերիկները շատ տղամարդկային ու համարձակ են: Նրանք լավ կազմակերպիչներ կարող են լինել և կարող են մարդկանց րենց հետևից տանել, լիցքաթափել, խանդավառել: Վտանգի դեպքում արագ են որոշում կայացոնւմ, սրամիտ են: Կարող են երկար աշխատել: Նույն ժամանակում նրանք ավելի շատ են անում, քան մելանխոլիկները: Նրանք խմբի ուրախությունն են, հումորի լավ զգացում ունեն: Չեն վախենում ընդդիմությունից: Նրանց դուր է գալիս դիմադրությունը, որովհետև գիտեն իրենց արժեքը, վստահ են իրենց ուժերի վրա: Ինչ նպատակ դնում են, հասնում են դրան: Երբեք չեն նահանջում, առաջ են գնում և կարող են դրան հասնել ցանկացած թանկ գնով: Նրանց ոչինչ չի վախեցնում: Նրանք միշտ գործողությունների պլան ունեն:

    Թույլ կողմերը
    Խոլերիկները շատ ավտորիտար ղեկավարներ են, կարծում են, որ իրենց կարծիքն ամենակարևորն է և իրենց շրջապատին վստահեցնում են այդ հարցում: Նրանք չեն զգում և չեն տանջվում այլ մարդկանց համար: Բայց դա գալիս է նրանց ուժեղ կողմից. քանի որ նրանք միշտ գիտեն ինչպես, որտեղ և երբ գործել, միշտ փորձում են միայնակ անել նույնիսկ բարդ աշխատանքներ, ուստի նրանց համար դժվար է տանջվել այլոց համար և զգալ նրանց ցավը: Խոլերիկներն այդ առումով դժվար են հասկանում զարմացող և տանջվող մելանխոլիկներին:

    Շատ հաճախ նրանք ուրիշների փոխարեն որոշումներ են ընդունում, ինչն անշուշտ դուր չի գալիս մարդկանց: Նրանք ստիպում է մարդկանց ընդունել այն որոշումը, որն իրենց է դուր գալիս: Իրականում նրանց այս քայլը հանգեցնում է հակազդումների: Խոլերիկներն ավտորիտար ու գոռոզ են: Նրանք կարող են լինել կոշտ, կոպիտ ու խայթող: Դրանք նրա թույլ և միևնույն ժամանակ ուժեղ կողմներն են հանդիսանում, որը նրանց կյանքը դարձնում է բավականին դժվար: Խոլերիկներն ավտորիտար են նաև ընտանիքում: Նրանք շատ կոպիտ ծնողներ են:

    Սոցիալական խմբերում փորձում են դոմինանտ դիրք զբաղեցնել: Միշտ ցանկանում են լիդերի կարգավիճակում լինել, նույնիսկ եթե դրա հնարավորությունը չունեն: Նրանք օգտագործում են իրենց ողջ ներուժը, որպեսզի լիդեր լինեն: Նրանց բացասական գծերից մեկն այն է, որ նրանք հաճախ այլ մարդկանց օգտագործում է իր նպատակների և սեփական շահերի համար:

    Ի տարբերություն սանգվինիկների, ովքեր արագ են ներում, իսկ մելանխոլիկները՝ վրիժառուներ են, խոլերիկները և չներող են և վրիժառուներ: Խոլերիկները ագրեսիվ են և հակված են բռնության, հաճախ են ճնշում շրջապատին: Անկիրք սառն են: Ստեղծագործող մարդիկ չեն: Կոշտ են, կոպիտ և չեն զգում այլ մարդկանց: Նրանց շատ է բարկացնում լացն ու արցունքները: Դա նրանց մոտ ագրեսիա է առաջացնում:

    Բացասական գծերից է այն, որ փոքր-ինչ շատ են ինքնավստահ, դետալների վրա ուշադրություն չեն դարձնում, փորձում են արագ գործել, դրա համար ամեն բան չի, որ նրանց մոտ լավ է ստացվում: Նրանք կարողանում են խորամանկել, չի սիրում այլոց օգնել: Խորհուրդներ չեն ընդունում և սիրում են գործել միայնակ:

    ՍանգվինիկՍանգվինիկ խառնվածքի տեր մարդկանց կարելի է բնութագրել որպես աշխույժ, շարժուն, անհաջողություններին և տհաճություններին համեմատաբար հեշտությամբ վերաբերվող անձ: Այսպիսի խառնվածք են ունեցել Ալեքսանդր Իվանովիչ Գերցենը, ավստրիացի կոմպոզիտոր Մոցարտը, ինչպես նաև՝ Նապոլեոն Բոնապարտը:

    Սանգվինիկը հոգեբանական բարձր ակիվությամբ, էներգիայով, աշխատունակությամբ, արագ և աշխույժ շարժումներով, հարուստ և փոփոխվող դիմախաղով, խոսքի բարձր տեմպով անձինք են: Սանգվինիկը ձգտում է հաճախակի փոփոխվող տպավորությունների, հեշտ և արագ արձագանքում է շրջապատող իրադարձություններին, շփվող է: Էմոցիաները սանգվինիկների մոտ գերազանցապես դրական են, դրանք արագ առաջանում են և արագորեն փոխվում: Նա շատ արագ հարմարվում է նոր միջավայրին և արագ մտերմանում մարդկանց հետ: Նրա զգացմունքները հեշտությամբ առաջանում են և արագ փոխարինվում են նորերով, նրան բնորոշ է արտահայտչականությունը, երբեմն նաև անկայունությունը:

    ՖելգմատիկԲնութագրվում են որպես հանգիստ, չարտահայտված դիմախաղով, անտարբերությամբ աչքի ընկնող մարդիկ: Դանդաղ են անցնում աշխատանքային մի գործունեությունից մյուսին։

    Ֆլեգմատիկները բավականին սառնարյուն և դանդաղաշարժ են։ Հիմնականում համբերատար են, զուսպ, հավասարակշռված և քիչ հաղորդակցվող։ Ֆլեգմատիկին բնորոշ է բարձր ակտիվությունը, սակավ զգացմունքայնությունն ու հուզականությունը։ Ֆլեգմատիկի զգացմունքները տարբերվում են թույլ արտաքին դրսևորմամբ։ Նրան դժվար է ծիծաղեցնել կամ տխրեցնել, նույնիսկ երբ շուրջբոլորը բարձրաձայն ծիծաղում են։ Նա մեծ անախորժությունների դեպքում էլ կարող է հանգստություն պահպանել։

    Ցանկացած գործունեության մեջ դրսևորում է համառություն և հաստատակամություն։ Նա, որպես կանոն, գործը միշտ հասցնում է մինչև վերջ։ Նրա դեմքի արտահայտությունները, շարժուձևն ու խոսքն արտահայտիչ չեն։ Մարդկանց հետ հարաբերություններում ֆլեգմատիկը միշտ հանգիստ է, հավասարակշռված, չափի մեջ շփվող, իսկ տրամադրությունը գրեթե միշտ հաստատուն է։ Նա ճարպիկ չէ, դանդաղ է հարմարվում նոր միջավայրին և դժվարությամբ փոխում իր սովորույթները։ Դրա հետ մեկտեղ նա աշխատասեր է և եռանդուն։ Տարբերվում է համբերատարությամբ, դիմացկունությամբ, բարձր ինքնատիրապետմամբ։ Եթե ֆլեգմատիկին ներքաշում են որևէ վիճաբանության մեջ, ապա նա ամեն ինչ անում է այդ ամենից խուսափելու համար։

    Կարելի է ասել, որ ֆլեգմատիկները հանգիստ, ունեն կայուն ձգտումներ և քիչ թե շատ հաստատուն տրամադրություն, հոգեկան վիճակը թույլ է արտահայտված: Ֆլեգմատիկն առանձնանում է ուժեղ, հավասարակշռված, իներտ տիպի նյարդային համակարգով: Նրանք ունեն հուսալի հիշողություն, բարձր ինտելեկտ, իսկ նրանց որոշումները մտածված են, կշռադատված և զերծ են ռիսկայնություններից:

    Նրանց բնորոշ է այն, որ վարքագծի նոր դրսևորումները նրա մոտ ի հայտ են գալիս դանդաղ, բայց պահպանվում են երկար: Նա հազվադեպ է «դուրս գալիս ափերից», հակված է կոնֆլիկտների: Ընդհանուր առմամբ նրան հատուկ է հավասարակշռությունը, հանգստությունը, համբերատարությունը, երբեմն՝ անտարբերությունը շրջապատի նկատմամբ և ծուլությունը: Ոչ բարենպաստ պայմաններում ֆլեգմատիկը կարող է ցուցաբերել անտարբերություն, էմոցիաների պակաս և հակում դեպի միօրինակ սովորություն դարձած գործունեությունների նկատմամբ:

    ՄելանխոլիկՄելանխոլիկ խառնվածք ունեցողներին կարելի է բնութագրել որպես հեշտ կոտրվող, անհաջողությունների համար խորապես անհանգստացող մարդ: Նյարդային համակարգի բարձր զգայունությունը, զգացմունքների ամենափոքր երանգներին տրվող նուրբ ռեակցիան, խորը էմոցիոնալ փորձը, բնութագրվում է մեծ դիմադրությամբ: Արիստոտելը և այլք պնդում էին, որ բոլոր հայտնի և ականավոր մարդիկ եղել են մելանխոլիկներ: Պավլովն այս խառնվածքը դասել է թույլ տիպի մեջ:

    Ոչ բարենպաստ պայմանների արդյունքում նրանց մոտ կարող է ի հայտ գալ էմոցիոնալ բարձր խոցելիություն, մեկուսացում, օտարում: Հանգիստ, նրանց համար սովորական պայմաններում մելանխոլիկները կարող են հաջողությամբ հաղթահարել կյանքի խնդիրները:

    Մելանխոլիկներն ունեն բարձր ինտուիտիվ վերաբերմունք իրենց շրջապատող մարդկանց հետ հարաբերությունների նկատմամբ:

    Պարապմունք 6

    1․ Լուծել հավասարումների համակարգը տեղադրման եղանակով

    (-2; 2)

    (2; 3)

    (1; 1)

    (-3;-3)

    2. Լուծել հավասարումների համակարգը տեղադրման եղանակով

    ա) (-5;4) 
    բ) (0; 1)
    գ) (5; -18)
    դ) (-4; -11)

    3. Լուծել հավասարումների համակարգը տեղադրման եղանակով

    ա) (-1; 5)
    բ) (1/2; 7/2)
    գ) (1/2; 3/2)
    դ) (0; -1)

    Подростковый возраст

    Подростковый возраст, одна из главных глав, в жизни любового человека, это тот период 13-19 лет когда человек становится намного эмоциональным(так говорят психологи)
    Сама я считаю что именно конкретного возраста для взросления нет, каждый из нас взрослеет по своему неважно во сколько лет, если человек эмоционально не стабилен это будет на всю жизнь и так же наоборот, это как что-то которое происходит с рождения.
    Единственная проблема которую я замечаю очень часто это гиперфиксациия которая у многих отсутствует ещё её называют СДВГ это особенно много у подростков потом что это период когда тебе надо ходить в школу также заниматься чем-то ещё при этом многие уже зарабатывают. Я считаю что всю жизнь нужно заниматься интересными хобби.
    Подростковый возраст это можно навязать под любой эмоциональный скаочок у ребёнка, типо это нормально у него подростковый возраст . Это все мне кажется из-за нагрузки когда понимаешь что сам отвечаешь за свою жизнь и из-за таких немного тревожных мыслей мы становимся намного более эмоционально относиться к жизни, я это поняла рано и привыкла.

    Անցորդը: Ռեյ Բրեդբերի. 26.09.2024թ.

    1. Կարդալ պատմվածքը:
    2. Դուրս գրել անհասկանալի բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրել:
    3. Դուր եկա՞վ պատմվածքը: Հիմնավորեք:

    Ես Ռեյ Բրեդբերիին արդեն բավականին ծանոթ եմ, իր գրքերը 6-րդ դասարանից կարդում եմ, նույնիսկ նյութ ունեմ իր գրքի մասին <<Մարսյան Քրոնիկները>>։ Իր ոճը բավականին հետաքրքիր է, նկարագրել աշխարհը գեղեցիկ բայց շատ մեր կողմից անօգտակար գործածվող, ինչքան անիրական բնություն ունենք բայց շարունակում ենք նստել տան, և մոռա․նալ թե ինչպես ենք թերագնահատում աշխարհը, և զարմանում ենք ուրիշ մարդկանց<<հավեսի համար>>։ Ուղղակի երբեմն մոռանում ենք, որ ունենք մի հնարավորություն կյանքը ապրելու և վայելելու։ Համոզված եմ, որ սա կարդալուց դուք զարմացաք ինչպիսի զոմբիացած են լինելու մարդիկ մոռանալով, որ դա արդեն մեր իրականության մի մաս է կազմում։ Կարծում եմ պատճառը ցանկությունն է, աշխարհում արդեն շատ քիչ են դարձել գրադարանն էր, քան արագ սննդի կետերը, երեխաները նախընտրում են խաղ խաղալ անիրական աշխարհում, գիտե՞ք թե ինչու, որովհետև հնարավորություների ավելի քիչ են դարձել իրական կյանքում քան թե անիրական, մենք կարող են ցանկացած լեզվով մեկ հպումով ինֆորմացիա ստանալ, բայց դա շատերին չի հետաքրքում մտածում են ավելի լավ է խաղ խաղամ, իսկ այն ժամանակ ուղղակի հնարավորությունները չկար և նույն խաղը խաղում էին իրական խաղում։ Մարդիկ արդեն իր օրերը առանց տեխնոլոգիաների չեն պատկերացնում կարծում եմ դա բավականին նորմալ երևույթ է կարծում եմ նրանց պետք է օգատործել բայց եթե չես չարաշահում դա։

    Նոյեմբերյան երեկոների ադամամութին քաղաքը լցնող խաղաղության, անդորրի մեջ մտնել, քայլել բետոնե անհարթ մայթերով և տրորել սալերի արանքներից ծլած խոտը, ձեռքերը գրպանները դրած քայլել լռությա ն միջով. ահա թե աշխարհում ինչն էր ամենից ավելի սիրում Լեոնհարդ Միդը։ Սիրում էր կանգնել խաչմերուկում, նայել լուսնի լույսով ողողված փողոցներին, մտորելով, թե ուր գնա։ Մի բան, որ եթե ճիշտը խոստովանենք, այնքան էլ էական չէր։ Նա մենակ, կամ գրեթե մենակ էր 2052 թվականի այդ աշխարհում։ Եվ, վերջապես, որոշելով, թե որ ուղղությամբ է գնալու, նա քայլում էր․ ու սառած օդը, սիգարի ծխի նման քուլա-քուլա տարածվում էր նրա շրթունքներից։

    Երբեմն շատ հեռուներն էր գնում նա և տուն էր վերադառնում միայն կեսգիշերին։ Զննում էր տներն ու քոթեջները, և թվում էր նրան, թե քայլում է գերեզմանատան միջով, իսկ պատուհաններից նշմարվող լույսի թույլ շողերը նման էին լուսատտիկների կայծկլտող կրակներին։ Երբեմն գորշ, խաբուսիկ ստվերներն էին հայտնվում սենյակների ներսի պատերին, եթե միայն վարագույրները դեռ չէին քաշված, և կամ անորոշ շրշյուններ էին լսվում տների բաց պատուհաններից, տներ, որոնք նման էին շիրմաքարերի։

    Լեոնհարդ Միգը կանգ առավ, բարձրացրեց գլուխը, ականջ դրեց, նայեց շուրջը և շարունակեց ճանապարհը չեչոտ սալերի վրայով։ Երեկոները զբոսանքի դուրս գալիս, վաղուց ի վեր, նա ողջամտորեն հագնում էր սպորտային մաշիկներ, հակառակ դեպքում նրան կհետապնդեր շների հաչոցը, կվառվեին լույսերը, պատուհաններում մարդկանց գլուխներ կհայտնվեին, և ամբողջ փողոցը զարմացած կնայեր նոյեմբերյան երեկոյի խավարում թաղված նրա միայնակ կերպարանքին։

    Այդ երեկո նա քայլեց դեպի արևմուտք, դեպի անտեսանելի ծովը։ Սառը օդը, որ կարծես սառցե բյուրեղիկներով էր հագեցված, կսկծացնում էր նրա քիթն ու թոքերն էր ծակոտում եղևնու ասեղներով: Նա հաճույքով էր լսում թափվող տերևների թույլ շրշյունը իր փափուկ ներբանների տակ և հանդարտ ու անշտապ ինչ-որ բան էր սուլում մեղմորեն: Երբեմն կռանում մի տերև էր վերցնում, հազվադեպ հանդիպող լապտերների լույսի տակ զննում էր տերևի ջիղերը և շնչում նրա դառը բույրը:

    — Հե՜յ, դո՛ւք,— նա ցածրաձայն դիմեց տներին։— Ի՞նչ են հաղորդում չորրորդ ալիքով։ Իսկ յոթերորդո՞վ։ Իններորդո՞վ։ Դեպի ո՞ւր է սլանում կավբոյը։ Իսկ բլրակի վրա արդեն հայտնվե՞լ է նրան օգնության հասնող հեծելազորը։

    Երկար ու դատարկ փողոցը լուռ էր։ Միայն նրա ստվերն էր սահում այդ փողոցով, ինչպես դաշտերի վրայով սահում է բազեի ստվերը։ Եթե մարդ աչքերը փակի և քարանա տեղում, ապա ինքն իրեն կարող է պատկերացնել Արիզոնայի ձմեռային հողմակարոտ անապատում, որտեղ հազար մղոն շառավղով ոչ մի տնակ չկա։ Իսկ այս փողոցները չորացած գետերի հուներ են։

    — Իսկ հիմա՞,— հարցրեց նա տներին և նայեց ձեռքի ժամացույցին։— Արդեն ութն անց կե՞ս է։ Մի դյուժին սպանությունների ժամանա՞կը։ Վիկտորինա՞։ Ռևյո՞ւ։ Ծաղրածուի անկումը բեմի՞ց։

    Սա ի՞նչ բան էր։ Ծիծաղ լսվեց լուսնի տակ ճերմակին տվող տնից։ Նա կանգ առավ, բայց այլևս ոչինչ չէր լսվում. շարունակեց քայլել. ոտքը դիպավ ճեղքված սալին, և նա հազիվ պահեց հավասարակշռությունը։ Բետոնի մեջ առաջացած ճեղքից աճել էին խոտ ու ծաղիկների ցողուններ։ Տասը տարի շարունակ նա օր ու գիշեր քայլել էր այստեղ, անցել էր հազարավոր մղոններ և ոչ ոքի չէր հանդիպել, ոչ մի մարդու չէր հանդիպել այդ ընթացքում։ Նա մոտեցավ տերևներով ծածկված խաչմերուկին, որտեղ խաչվում էին քաղաքով անցնող երկու հիմնական մայրուղիները։ Ցերեկն այստեղ աշխատում էին գազային կայանները։ Աղմկում էր մեքենաների հազարանոց ծովը։ Խշշացող այդ հսկայական միջատները սողում էին աղբաբզեզների պես։ Դուրս մղվող գազերի թույլ հոտ արձակելով, նրանք շտապում էին դեպի իրենց տները։ Բայց գիշերով այս մայրուղիներն էլ էին նման ցամաքած գետերի․ քարե հուն և շողացող լուսին։

    Նա թեքվեց դեպի իր տունը տանող նրբանցքը։ Մինչև տուն հասնելը մնացել էր մի թաղամաս, երբ հանկարծ անկյունից դուրս պրծած միայնակ մեքենան գրկեց նրան իր լապտերների լույսով։ Նա կանգ առավ և, գիշերային թիթեռի պես լույսով հմայված, քայլեց մեքենայի կողմը։

    Մետաղյա ձայնը հրամայեց.

    — Կա՛նգ առեք, կա՛նգ առեք։ Տեղից չշարժվե՛ք։

    Նա քարացավ։

    — Ձեռքերդ վե՛ր։

    — Բայց…— ասաց նա։

    — Ձեռքերդ վե՛ր։ Հակառակ դեպքում՝ կկրակենք։

    Իհարկե, դա ոստիկանությունն էր, բայց ի՞նչ հազվագյուտ, գրեթե անհավանական երևույթ է սա։ Մոտ երեք միլիոնանոց ազգաբնակչություն ունեցող քաղաքում մնացել է միայն մեկ ոստիկանական մեքենա։ Դեռ անցյալ տարի, ընտրությունների ժամանակ ոստիկանական մեքենաները երեքից կրճատեցին մինչև մեկը։ Հանցագործությունները գնալով ավելի էին նվազում, և մնացել էր այս միակ մեքենան, որը սլանում էր քաղաքի փողոցներով։

    — Ձեր անո՞ւնը,— հարցրեց ոստիկանական մեքենան մետաղե շշուկով։ Պայծառ, աչք ծակող լույսի տակ նա չէր կարողանում տեսնել այնտեղ նստածներին։

    — Լեոնհարդ Միդ,— պատասխանեց նա։

    — Բա՛րձր։

    — Լեոնհարդ Միդ։

    — Զբաղմո՞ւնքը։

    — Կարծում եմ, որ ինձ կարելի է գրող կոչել։

    — Դա զբաղմունք չէ,— ասաց ոստիկանական մեքենան, կարծես ինքն իր հետ խոսելիս լիներ։ Լույսը նրան գամել էր տեղում, և նա կանգնած էր անշարժ, գնդասեղով ամրացրաձ թիթեռնիկի պես։

    — Ճիշտ է,— ասաց Լեոնհարդ Միդը։ Տարիներ շարունակ նա չէր գրում այլևս։ Ամսագրերն ու գրքերը վաղուց արդեն չէին վաճառվում։ «Հիմա ամեն բան տեղի է ունենում երեկոները, շիրմաքարերի նմանվող տներում,— մտածում էր նա։— Այդ շիրմաքարերը ներսից աղոտ կերպով լուսավորված են հեռուստացույցների լույսով, այնտեղ մարդիկ են նստած, որոնք մեռելների են նման. մոխրագույն կամ բազմերանգ լույսերի ճառագայթները շոյում են նրանց դեմքերը, բայց երբեք չեն հուզում նրանց»։

    — Դա զբաղմունք չէ,— կրկնեց շրշացող գրամոֆոնային ձայնը։— Այստեղ ի՞նչ եք անում։

    — Ջբոսնում եմ,— ասաց Լեոնհարդ Միդը։

    — Զբոսնո՞ւմ եք։

    — Այո՛, զբոսնում եմ,— ասաց նա անկաշկանդ, բայց դեմքը սարսռաց։

    — Զբոսնո՞ւմ եք, ուղղակի զբոսնո՞ւմ եք, զբոսնո՞ւմ եք։

    — Այո, սը՚ր։

    — Որտե՞ղ եք զբոսնում։ Ինչո՞ւ եք զբոսնում։

    — Որպեսզի մաքուր օդ շնչեմ, որպեսզի տեսնեմ…

    — Ձեր հասցե՞ն…

    — Սուրբ Ջեյմսի հարավային փողոց, տասնմեկ։

    — Մի՞թե ձեր տանը օդ չկա։ Դուք օդափոխման հարմարանք ունե՞ք։

    — Այո՛։

    — Իսկ ձեր տանը հեռուստացույցային էկրան կա՞։

    — Չկա՛։

    — Չկա՞,— լսվեց թույլ մի ճռռոց, որը հնչեց որպես ինքնամեղադրանք։

    — Նստե՛ք մեքենա։

    Նա սեղմեց դռան բռնակը և նայեց մեքենայի ներսը։ Դա մի փոքրիկ խուց էր։ Մի փոքրիկ, մութ բանտախցիկ՝ վանդակավոր պատուհանով։ Պողպատահամ էր գալիս և կար ախտահանման հոտ։

    Անառողջ մաքրության և մետաղի հոտն էր դա։ Այնտեղ ոչ մի փափուկ բան չկար։

    — Եթե դուք կին ունենայիք, որը կարողանար հաստատել ձեր ալիբին,— ասաց մետաղյա ձայնը։— Բայց…

    — Դուք ինձ ո՞ւր եք տանելու։

    Մեքենան երկմտեց, նրա էլեկտրական աչքերը կարծես յուրովի կարդում էին ինֆորմացիան։— Հետադիմական տենդենցների հետազոտման հոգեբուժական կենտրոն։

    Նա ներս մտավ։ Դուռը փակվեց մեղմ շրխկոցով։ Աղոտ լապտերներով լուսավորելով ճանապարհը, մեքենան սահեց գիշերային փողոցներով։

    Քիչ հետո նրանք անցան քաղաքում եղած միակ տան առջևով, որի պատուհանները ողողված էին էլեկտրական լույսերով։ Ցուրտ խավարի մեջ ամեն մի պատուհանը դեղին և տաք մի քառակուսի էր։

    — Դա իմ տունն է,— ասաց Լեոնհարդ Միդը։

    Նրան ոչ ոք չպատասխանեց։

    Մեքենան սլացավ դատարկ փողոցներով, այդ ցամաքած գետերի հուներով, իր ետևում թողնելով դատարկ մայթերով դատարկ փողոցները… Եվ այդ նոյեմբերյան ցուրտ գիշերվա մեջ չէր լսվում ոչ մի ձայն, և ոչ մի շարժում նկատելի չէր

    Չինգիզ Խան

    Չինգիզ Խանը կիրառել է հետևյալ մեթոդները հակառակորդների դեմ պայքարում.

    1. Խիստ կազմակերպվածություն և կարգապահություն. բանակը բաժանված էր տասնյակների, հարյուրների, հազարների և տասնյակ հազարների խմբերի, որոնք ենթարկվում էին հատուկ հրամանատարների: Սա ապահովում էր կառավարման հստակություն և մարտական ուժի արդյունավետություն:
    2. Հետախուզություն և տեղեկությունների հավաքում. Մոնղոլները մեծ ուշադրություն էին դարձնում նախապես հակառակորդի ուժերի և տեղակայման մասին տեղեկությունների հավաքմանը, ինչը թույլ էր տալիս մշակել ճշգրիտ մարտավարություն:
    3. Խաբեության մարտավարություն. Օգտագործվում էին կեղծ նահանջներ, անսպասելի գրոհներ և այլ խաբուսիկ տակտիկաներ՝ հակառակորդին մոլորեցնելու և թակարդներ գցելու համար:
    4. Արագություն և շարժունակություն. Մոնղոլական բանակը հիմնականում բաղկացած էր հեծելազորից, ինչը նրանց տալիս էր մեծ արագություն և շարժունակություն՝ թույլ տալով հանկարծակի հարձակումներ կատարել:
    5. Հոգեբանական ճնշում. Մոնղոլները հաճախ դաժանությամբ սարսափ էին տարածում, ինչի հետևանքով շատ քաղաքներ հանձնվում էին առանց դիմադրության:

    Այս մեթոդների համադրությամբ Չինգիզ Խանը հասավ բազմաթիվ հաղթանակների և ստեղծեց հսկայական կայսրություն:

    Խաչբառ «Ատոմի կառուցվածքը» թեմայի վերաբերյալ.

    1. Բոլոր էլեկտրոններն ատոմում
      առաջացնում են էլեկտրոնային թաղանթ:
    2. Նեոնի ատոմում ավարտուն
      էներգիական մակարդակների
      թիվը՝ տառերով: երկու
    3. Ատոմում էլեկտրոններով լրացված
      էներգիական մակարդակների
      թիվը համընկնում է ՊՀ պարբերության համարի
      հետ:
    4. Քիմիական տարրերի ՊՀ 1-ին և
      2-րդ խմբերի տարրերի ատոմ­ների արտաքին էլեկտրոնային շերտում էլեկտրոնների թիվը հավասար է խմբի համարին:
    5. 15-րդ խմբի Ֆոսֆոր տարրի ատոմում արտաքին էներգիական մակարդակում
      էլեկտրոնների թիվը 3 անգամ փոքր է էլեկտրոնային թաղանթը կազմող
      էլեկտրոնների թվից:
    6. Ատոմի արտաքին էլեկտրոնային շերտում (բացի ջրածնից և հելիումից)
      էլեկտրոնների առավելագույն թիվը ութ է:
    7. Ատոմի չորրորդ էներգիական մակարդակում էլեկտրոնների առավելագույն
      թիվը՝ տառերով: երեսուներկու

    1.Ի՞նչ է ատոմի էլեկտրոնային բանաձևը:

    Ատոմում էլեկտրոնների բաշխումը ցույց տվող պայմանական
    գրառումը կոչվում է ատոմի էլեկտրոնային բանաձև:

    1. Կազմիր ալյումին, սիլիցիում և ֆոսֆոր տարրերի ատոմների էլեկտրոնային բանաձևերը:

    Ալյումին-13Al 2e, 8e, 3e

    Սիլիցիում-14Si 2e, 8e, 4e

    Ֆոսֆոր-15P 2e, 8e, 5e

    1. Ընտրիր երկրորդ էներգիական մակարդակում 6 էլեկտրոն պարունակող քիմիական տարրի անվանումը.

    ա) ածխածին,

    բ) թթվածին,

    գ) ծծումբ,

    դ) նեոն:

    1. Տրված են քիմիական տարրերի հետևյալ նշանները.

    Al, Ca, S, B, P, Na:

    ա) Ընտրիր արտաքին էլեկտրոնային շերտում 3 էլեկտրոն պարունակող տարրերի քիմիական նշանները:

    Al, B:

    Կազմի’ր սահիկաշարում ներկայացված ատոմների էլեկտրոնային բանաձևերը։

    Թթվածին-8O 2e, 6e

    Ալյումին-13Al 2e, 8e, 3e

    Ածխածին-6C 2e, 4e

    Քլոր-17Cl 2e, 8e, 7eЗапись опубликована 

    Խաչբառ «Ատոմի կառուցվածքը» թեմայի վերաբերյալ.

    1. Բոլոր էլեկտրոններն ատոմում
      առաջացնում են էլեկտրոնային թաղանթ:
    2. Նեոնի ատոմում ավարտուն
      էներգիական մակարդակների
      թիվը՝ տառերով: երկու
    3. Ատոմում էլեկտրոններով լրացված
      էներգիական մակարդակների
      թիվը համընկնում է ՊՀ պարբերության համարի
      հետ:
    4. Քիմիական տարրերի ՊՀ 1-ին և
      2-րդ խմբերի տարրերի ատոմ­ների արտաքին էլեկտրոնային շերտում էլեկտրոնների թիվը հավասար է խմբի համարին:
    5. 15-րդ խմբի Ֆոսֆոր տարրի ատոմում արտաքին էներգիական մակարդակում
      էլեկտրոնների թիվը 3 անգամ փոքր է էլեկտրոնային թաղանթը կազմող
      էլեկտրոնների թվից:
    6. Ատոմի արտաքին էլեկտրոնային շերտում (բացի ջրածնից և հելիումից)
      էլեկտրոնների առավելագույն թիվը ութ է:
    7. Ատոմի չորրորդ էներգիական մակարդակում էլեկտրոնների առավելագույն
      թիվը՝ տառերով: երեսուներկու

    1.Ի՞նչ է ատոմի էլեկտրոնային բանաձևը:

    Ատոմում էլեկտրոնների բաշխումը ցույց տվող պայմանական
    գրառումը կոչվում է ատոմի էլեկտրոնային բանաձև:

    1. Կազմիր ալյումին, սիլիցիում և ֆոսֆոր տարրերի ատոմների էլեկտրոնային բանաձևերը:

    Ալյումին-13Al 2e, 8e, 3e

    Սիլիցիում-14Si 2e, 8e, 4e

    Ֆոսֆոր-15P 2e, 8e, 5e

    1. Ընտրիր երկրորդ էներգիական մակարդակում 6 էլեկտրոն պարունակող քիմիական տարրի անվանումը.

    ա) ածխածին,

    բ) թթվածին,

    գ) ծծումբ,

    դ) նեոն:

    1. Տրված են քիմիական տարրերի հետևյալ նշանները.

    Al, Ca, S, B, P, Na:

    ա) Ընտրիր արտաքին էլեկտրոնային շերտում 3 էլեկտրոն պարունակող տարրերի քիմիական նշանները:

    Al, B:

    Կազմի’ր սահիկաշարում ներկայացված ատոմների էլեկտրոնային բանաձևերը։

    Թթվածին-8O 2e, 6e

    Ալյումին-13Al 2e, 8e, 3e

    Ածխածին-6C 2e, 4e

    Քլոր-17Cl 2e, 8e, 7eЗапись опубликована 

    Առաջադրանքները Ս.Մարկոսյանի 8-րդ դասարանի գրքից:

    110.Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության:

    Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն:

    Պարզ բառեր – գազան, ուժ, զոհ, նավ, ճամփա
    Բարդ բառեր – մայրացամաք, նախաճաշ, արտասահման, նավահանգիստ, մայրաքաղաք, վերադարձ
    Ածանցավոր – գոյություն, գետին, ցնցում, նավակ, հայրենիք
    Բարդ ածանցավոր – ողբերգություն, օտաևամոլություն

    111.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

    Հայ, դպիր, այգի, հնոց, բույր, ծառ, բժիշկ, պարսիկ:

    Հայ – Հայաստան, հայուհի, հայություն
    Դպիր – դպրոց,
    Այգի – այգաստան
    Հնոց – հնություն
    Բույր – բուրաստան
    Ծառ – ծառաստան
    Բժիշկ – բժշկուհի, բժշկություն
    Պարսիկ – Պարսկաստան, պարսկուհի

    112.Տրված բայերից  ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

    Նկարել, գրել, զարթնել, թափել, ուսուցանել, քերել, վարել, հաճախել, բախել, հնչել, վազել, հանել, շարժել, մոտենալ, կոշտանալ:

    Նկարել – նկարչություն, նկարչական, նկարիչ
    Գրել – գրություն
    Զարթնել – զարթուցիչ
    Թափել – թափել
    Ուսուցանել – ուսուցում
    Քերել – քերիչ
    Վարել – վարիչ, վարում
    Հաճախել – հաճախակի
    Բախել – բախում
    Հնչել – հնչյուն
    Վազել – վազող
    Հանել – հանող
    Շարժել – շարժում
    Մոտենալ – մոտեցում
    Կոշտանալ – կոշտանալ։

    113.Տրված ձայնարկություններից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛րԻ՞նչ անուն կտաս այս և նախորդ վարժության մեջ ընդգծված ածանցներին:

    Շրը՛խկ, թը՜շշ, թրը՛մփ, թը՛խկ, դը՜զզ, մը՜ռռ:

    Շրը՛խկ – Շրըխկոց
    թը՜շշ – թըշշոց

    թրը՛մփ – թրըմփոց
    թը՛խկ – թրխկոց
    դը՜զզ – դըզզոց
    մը՜ռռ – մըռռոց:

    114.Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛րթե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

    դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

    Անք, ցի, ածո, ք, ուկ, իք, իչ, ու, ան, իկ, պան, ստան, ուհի:

    Անք – հարգանք
    Ցի – Սիսիանցի, Ապարանցի
    Ածո – պահածո, դրածո
    Ք – պարտք, հանք
    Ուկ – գառնուկ, արջուկ
    Իք – օծանելիք
    Իչ – զարթուցիչ, քերիչ
    Ու – օդաչու
    Ան – անտառ
    Իկ – փոթորիկ
    Պան – պարտիզպան
    Ստան – Հայաստան, Ռուսաստան
    Ուհի – հայուհի, գեղեցկուհի, պարսկուհի

    Գոյականի տեսակները

    115.Պարզի՛րթե քերականական ո՛ր հատկանիշի  հիման վրա է կազմվել յուրաքանչյուր խումբը (խմբի բոլոր բաոերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն):

    Ա. Ուրարտու, Արա Գեղեցիկ, Արագած, Արգիշտի, Նեղոս, Վահան Տերյան, «Անուշ», Ռուսաստանի Դաշնություն:

    Բոլորը հատուկ գոյականներ են

    Բ. Մանկություն, միամտություն, ուրախություն, սուգ, վիշտ, ահ, հնարավորություն:

    Բոլորը վերացական գոյականներ են

    Գ. Հայր, մայր, մարդ, կին, ընկեր, եղբայր, հոգեբան, ուսանողուհի, դերասանուհի, անձնավորություն:

    Բոլոր գոյականները անձ են

    Գոյականի թիվը

    117.Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրու և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

    Ա Ուժ, տարր, ծով, նաև, կույտ, բերդ, շենք:

    Ուժեր, տարրեր, ծովեր, նավեր, կույտեր, բերդեր, շենքեր

    Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ:

    Ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ

    Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ:

    Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ

    Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:

    Աստղեր, արկղեր, վագրեր, անգղեր, սանրեր

    Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր:

    Ծովածոցեր, սուզանավեր,  դաշտավայրեր, շնագայլեր,  հեռագրեր, լրագրեր

    Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:

    Քարտաշներ, գրագրեր, լեռնագործներ, բեռնակիրներ
    է
    .

    Մարդ, կին:

    Մարդիկ, կանայք

    118.Փակագծում տրված բաոերը հոգնակի՛ դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն: Մրցող լաստանավերը  (լաստանավ) մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով (լաթ):

    Հարթավայրերը (հարթավայր) գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը (գետ) կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:

    Օդերևութաբանները (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:

    Գետերում (Գետ)  ջրի մակարդակը բարձրացել էր սառցադաշտերի  (սառցադաշտ) պատճառով:

    Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված քարակույտերը  (քարակույտ):

    Աշխարհի գեղեցիկ ջրվեժներից  (ջրվեժ) մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել (եվրոպացի) կողմից:

    Շատ ծովախորշեր  (ծովախորշ) վերածվել են ցամաքի