Գործնական քերականություն. 23.09.2024թ.

1.Տրված բառերը բաժանի՛ր ըստ խոսքի մասի պատկանելության՝ գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական բառեր (յուրաքանչյուրից երեք բառ):

Հարյուր իննսուներեք, թե, դու, անշուշտ, դանդաղ, վրա, թութակ, բոլորը, վա՜յ, մասին, կամաց-կամաց, հավանաբար, մտերմանալ, ոչ մեկը, հովիվ, որպեսզի, արագ, երրորդ, կացին, ա՜խ, դեղին, ընկերանալ, երկար, կարծես, կրկնել, է՜, բացի, որովհետև, հինգական:
Գոյական-Թութակ, Հովիվ, Կացին
Ածական-Դեղին, Երկար, Կամաց-կամաց, Դանդաղ, Արագ
Թվական-Հարյուր իննսուներեք, Երրորդ, Հինգական
Դերանուն-Դու, Բոլորը, Ոչ մեկը
Բայ-Մտերմանալ, Ընկերանալ, Կրկնել
Մակբայ-Անշուշտ, Կամաց-կամաց, Հավանաբար
Կապ-Մասին, Բացի
Շաղկապ-Թե, Վրա, Որովհետև, Որպեսզի
Ձայնարկություն-Վայ, Ախ, Է
Վերաբերական բառեր– Հավանաբար

2․ Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր այնպիսի բառերով, որոնք ընդգծված առարկաներին (ենթականերին) ինչ-որ հատկանիշ վերագրեն:

Պարզվեց, որ գաղտագողի մոտեցող մարդը գողական (ինչպիսի՞ն) է:
Քաղաքում պտտվող լուրերը կեղծ (ինչպիսի՞ն) էին:
Եվրասիա մայրցամաքը մեծն (ո՞րն) է:       ՛
Խորհրդավոր այցելուները քսանն (քանի՞սն) են:
Այդ մրցույթի մասնակիցները յոթն (քանի՞սն) են:
Մեր դպրոցը շրջանում առաջինն (ո՞րերորդն) է:
Մեր արձակուրդը հանգստացնում է (ի՞նչ է անում):
Աշունը փչացրել է (ի՞նչ է արել) դաշտերը, այգիներն ու անտառները:

3․ Նախադասություններ կազմի՛ր` Ա խմբի առարկաներին Բ խմբի հատկանիշները վերագրելով:

    Ա. Կղզի, անտառապահ, այգի, թանաք, թռչուն:

    Միակ կղզում ապրում էր գանգուր մարդը:

    Խիստ անտառապահը արգելում է երեխաներին հեռանալ:

    Այգում չորս մարդ կա:

    Թանաքը երրորդ կաթիլին ամբողջ բանաստեղծությունը փչացրեց:

    Որսորդը երրորդ թռչունին կրակեց, որովհետև որսորդը չորացավ այն պատճառով, որ նա ուզում էր թռչուն:

    4. Նախադասություններ կազմի՛ր` ճամփորդ բառին տրված ածականները, հարակատար և ենթակայական դերբայները կամ դերանուններն ավելացնելով:

    Անծանոթ, գլխիկոր, հոգնած, ծերացած, վերադարձող, հանգստացող, նույն, ուրիշ:

    Անծանոթ ճամփորդ
    Գլխիկոր ճամփորդ
    Հոգնած ճամփորդ
    Ծերացած ճամփորդ
    Վերադարձող ճամփորդը
    Հանգստացող ճամփորդը
    Նույն ճամփորդ
    Ուրիշ ճամփորդ

    5. Բառակապակցություններ կազմի՛ր` Ա խմբի մակբայներն ավելացնելով Բ խմբի ածականներին ու բայերին:

    Ա. Շատ, փոքր-ինչ, համարյա, հազիվ, ներքուստ:
    Բ. Դեղին, հանգիստ, մեծ, հուզվել, հանգստանալ, լաց լինել:

    Շատ – մեծ
    Փոքր – ինչ հանգիստ
    Համարյա – հուզվել
    Հազիվ – հանգստանալ
    Ներքուստ լաց – լինել

    6. Տրված բառերի գործիական հոլովի ձևերով կազմի՛ր նախադասություններ:
    Հայր, ծաղիկներ, բոլոր, ոչ մեկը, հասնել, հեռանալ:

    Հայրը ուզում էր իրա կնոչը տեսնել:
    Երբ ամառը եկավ, ծաղիկները սկսեցին ծաղկել:
    Մենք բոլորովս մարդիկ էնք:
    Ոչ մեկը չի համաձայնվում այդ տղայի հետ:
    Ես շատ հեռու եմ ապրում, անհնար է հասնեմ:
    Այտ կենդանուց շատ վատ հոտ է գալիս, եկենք հեռանանք նրանից:

    7. Տրված հարցական դերանունները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ նրա, թե որ խոսքի մասին են վերաբերում:

    Ո՞վ, ի՞նչ, ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր, քանի՞, ո՞րերորդ, ինչքա՞ն, որքա՞ն, որչա՞փ, որտե՞ղ, ո՞ւր, ե՞րբ:

    Գոյական – ով, ինչ
    Ածական – ինչպիսի, որպիսի,
    Թվական – քանի, որերրորդ, ինչքան, որքան, որչափ, որտեղ
    Մակբայ – որ, ուր, երբ

    8. Փորձի՛ր բացատրել դերբայների նման խմբավորումը:

    Ա. Անկատար`ընկնում (եմ), մեծանում (եմ): Վաղակատար` ընկել (եմ), մեծացել (եմ): Ապակատար` ընկնելու (եմ), մեծանալու (եմ): Ժխտական (չեմ) ընկնի, (չեմ) մեծանա:

    Բ. Անորոշ` ընկնել, մեծանալ: Համակատար` ընկնելիս, մեծանալիս: Ենթակայական` ընկնող,մեծացող: Հարակատար` ընկած, մեծացած:

    9. Խոսքի մասերը խմբավորի՛ր ըստ տրված պահանջի: Դերանունները կարող ես տարբեր խմբերում գրել:

    Ա. Առարկա ցույց տվող բառեր:
    Բ. Առարկայի հատկանիշ ցույց տվող բառեր:
    Գ. Հատկանիշի հատկանիշ ցույց տվող բառեր: Դ. Կապակցական նշանակություն ունեցող բառեր:
    Ե. Վերաբերմունք արտահայտող բառեր:

    Պարապմունք 5

    Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

    <=> y=-3x

    2. Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

    3․ Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

    4․ Համակարգը լուծել տեղադրման եղանակով:

    x-y-2=0 <=> x=y+2, 3x(y+2)-2y-9=0

    3x-2y-9=0

    <=> x=y+2

    3y+6-2y-9=0 <=> x=y+2 <=> x=5

    y=3 y=3

    Պարապմունք 4

    1․ Ի՞նչն են անվանում երկու անհայտով երկու առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգի լուծումը։

    (x;y) թվազույգը, որը հանդիսանում է միաժամանակ և՛ առաջին, և՛ երկրորդ հավասարումների լուծում, կոչվում է համակարգի լուծում:

    2․ Ի՞նչ է նշանակում լուծել համակարգը։

    Լուծել համակարգը նշանակում է գտնել նրա բոլոր լուծումները կամ ապացուցել, որ լուծումներ չկան:

    3․ Ընտրել x+y=15 հավասարմանը բավարարող բնական թվերի զույգ:

    • (17;−2)
    • (0;15)
    • (−9;−6)
    • (−6;21)
    • (3;5)
    • (13;2)

    4․ Ընտրել այն հավասարումը, որին բավարարում է (2;1) թվազույգը:

    • 15x−12y=3
    • 6x+8y=1
    • 7x+3y=10
    • 4x−3y=7
    • 6x−2y=4
    • 10x11y=9

    5․ Համակարգի հավասարումներում անվանել գործակիցները և ազատ անդամները.

    ա)գործակիցներ 2, 3, 3, -2,

    ազատ անդամներ 1, -4

    բ)գործակիցներ -1,1, -2, 0

    ազատ անդամներ -6, 0

    գ)գործակիցներ -3, -2, 2, 0

    ազատ անդամներ 7,5

    դ)գործակիցներ -4, 0, 0, 2

    ազատ անդամներ -5, 4

    6․ Հանդիսանում է արդյո՞ք (2;1) թվազույգը հետևյալ համակարգի լուծում:

    այո

    2*2+11*1=15

    10*2-11*1=9

    7․ Ցույց տալ, որ (1;2) թվազույգը համակարգի լուծում է.

    ա)1+2-3=0

    1-2+1=0

    բ)2.5*1-2.5=0

    1/4 2-1/2=0

    8․ Ցույց տալ, որ (-2;1) թվազույգը համակարգի լուծում չէ.

    ա)2*-2-1+5=0

    -2+1-3=-4 համակարգի լուծում չէ.

    բ)2*-2+5*1-1=0

    3*-2-4=-10 համակարգի լուծում չէ.

    9․ Տրված է հավասարումների հետևյալ համակարգը՝

    -6+a*9=12

    9a=18

    a=2

    -b*-6+2*9=24

    -6b+18=24

    -6b=6

    b=-1

    Հայտնի է, որ (−6;9) թվազույգը նրա լուծումն է: Որոշել a և b գործակիցները