Месяц: Май 2025

Հայոց լեզվի տարվա ընդհանուր հաշվետվություն

Այս ուսումնական տարում մենք հայոց լեզվից անցանք բազմազան և կարևոր նյութեր։ Սկզբում կրկնեցինք հիմնական լեզվաբանական հասկացությունները՝ խոսքի մասերը, բառատեսակները, նախադասության տեսակներն ու խոսքի անդամները։ Ապա անցանք ավելի բարդ թեմաների՝ բարդ նախադասություններ, կառույցային վերլուծություն, բարդ շարահյուսական միավորներ։

Սովորեցինք տարբերակել պարզ և բարդ նախադասությունները, կապել նախադասությունները համապատասխան շաղկապներով ու մասնիկներով, կազմել ենթադասություններ, հասկանալ ստորակետի և կետադրական այլ նշանների դերը նախադասության կառուցվածքում։ Քննարկեցինք շարադրության, պատմության, նկարագրության կառուցման եղանակները, աշխատեցինք բառապաշարի հարստացման վրա։

Աշխատանքային ընթացքում մեծ տեղ էին զբաղեցնում ստեղծագործական առաջադրանքները, որոնց միջոցով մենք կիրառեցինք տեսական նյութը՝ գրելով նկարագրություններ, շարադրություններ, բանավոր պատմություններ և ներկայացումներ։ Այս ամենը նպաստեց ոչ միայն լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը, այլև մտածողության, վերլուծական և ստեղծագործական հմտությունների զարգացմանը։Մասնակցել ենք տարբեր ֆլեշմոբների, որոնք նպաստել են մեր լեզվական հմտությունների զարգացմանը։

Տարվա ընթացքում մենք ոչ միայն սովորեցինք գրել գրագետ, այլև խոսել շիտակ և հստակ։

Այս ուսումնական տարում իմ հայոց լեզվի գիտելիքները խորացան, և ես հպարտ եմ, որ կարողանում եմ արտահայտվել ճիշտ ու գեղեցիկ հայերենով։

Շնորհակալ եմ մեր ուսուցչուհուն՝ Էդիտա Կարապետյանին, մեզ ոգեշնչելու և աջակցելու համար։

Իսկ նյութերին ավելի մանրամասն ծանոթանալու համար տեղադրում եմ հայոց լեզվի բաժնի հղումը. այստեղ

Գործնական քերականություն․19․05

1. Ըստ տրված կաղապարների՝  կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:
Թեկուզ անձրև է գալիս, այնուամենայնիվ մենք դուրս ենք գնում զբոսնելու։

Թեպետ շատ հոգնած էի, սակայն աշխատանքի հետ կապված ոչինչ չկորցրեցի։

Չնայած որ շատ զբաղված եմ, բայց դասերը միշտ էլ անում եմ ժամանակին։

Թեև ուշ է, բայց և այնպես ուզում եմ քեզ տեսնել։

2. Ըստ տրված կաղապարների` կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:
Եթե վաղ ժամանես, ապա կհասցնենք ֆիլմը դիտել։

Քանի որ քամին ուժեղ է, հետևաբար փողոցը խիստ սառել է։

Որովհետև նա ուշացավ, ուստի մենք սկսեցինք առանց իրեն։

Քանզի անձրև է գալիս, ուրեմն փողոց դուրս չգնանք։


3. Ըստ տրված կաղապարների` կազմի՛ր բարդ նախադասություններ: Փորձի՛ր բացատրել՝ ստորակետը այս կառույցներում ինչ դեր  ունի:
Պետք է լրջորեն աշխատես, այլապես առաջընթաց չի լինի։

Ոչ թե ինձ լսիր, այլ ավելի լավ ինձ զրուցակիցների խորհուրդները։

Նա գնաց, այլ ոչ թե մնաց տեղում։

Ստորակետը բաժանում է երկու անկախ մասերը՝ հիմնական և հակադրական (կամ երկրորդական), ընդգծում է տրամաբանական ընդհանրությունը կամ հակադրությունը:

4.Նախադասություններն ավարտի՛ր (ուշադրությո՛ւն դարձրու կետադրությանը):

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ՝ ծափահարություններով ու ուրախ ձայներով։

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ, և համերգը սկսվեց անմիջապես։

Արդեն մի շաբաթ ուշացրել եմ խոստացածս նվերն ու բարի գալուստ խոսք չեմ ասել։

Արդեն մի շաբաթ ուշացրել եմ խոստացածս նվերն, ու շատ եմ ցավում դրա համար։

Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին կամ զբաղված էին ուրիշ բաներով։

Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին, կամ նույնիսկ նկատել չէին նրա ներկայությունը։

5. Նախադասություններն ընդարձակի՛ր՝  ավելացնելով բառեր կամ բառակապակցություններ, որոնք բնութագրեն  (նկարագրեն, բնորոշեն) ենթակային: Ի՞նչ հարցի են պատասխանում ավելացված լրացումները: Ի՞նչ անուն կտաս դրանց:

Օրինակ`
Այդ երևույթը բացատրելի է:- Գունային այդ երևույթը բացատրելի է: Մթնշաղի մեջ գույների խամրելու երևույթը բացատրելի է:
Որդիներն անհանգստանում էին:
Ընկերդ արդեն գնացելէ:
Արշավախումբը վերադարձավ լեռներից:
Քո երգը գրավեց մարդկանց:
Վարագույրը փակվեց:
Հյուրը խոսելով մոտեցավ:

Նկարագրող լրացումներն ինչ հարցի են պատասխանում՝ «Ո՞ր», «Ինչպիսի՞», «Ինչպիսի՞ն», «Որտեղի՞ց», «Ի՞նչպիսի» — այսպիսի հատկվության մասին հարցեր են:

  • Որդիներն անհանգստանում էին՝ տանը տեղի ունեցած վատ լուրի պատճառով։
  • Ընկերդ արդեն գնացել է՝ հաճախակի հանդիպումների վայրից։
  • Արշավախումբը վերադարձավ լեռներից՝ գարնանային թարմ օդով լցված։
  • Քո երգը գրավեց մարդկանց՝ իր մեղեդայնությամբ ու խորը զգացմունքներով։
  • Վարագույրը փակվեց՝ համեմատաբար ուժեղ ձայներով ճռթալով։
  • Հյուրը խոսելով մոտեցավ՝ տաք ժպիտով ու ջերմությամբ։

Այս լրացումները բնութագրում են ենթակային, կոչվում են բնութագրական լրացում։

6. Տրված հարցերին պատասխանող նախադասություններ ավելացնելով՝ պարզ նախադասությունները դարձրո՛ւ բարդ (որպեսզի ավելացրածդ նախադասությունը կապվի, կարող ես անհրաժեշտ բառ ավելացնել):

Կարդալուց հետո կհասկանաք: (ի՞նչ)
Արդեն որոշել եմ: (ի՞նչ)
Բռնակալները սպանում են: (ո՞ւմ)
Նավաստին փնտրում էր: (ո՞ւմ)
Արդեն շատ հեռու եք: (ումի՞ց)
Դեռ կլսեք նրանց մասին: (ո՞ւմ մասին)

Կարդալուց հետո կհասկանաք՝ ինչու է այս թեման կարևոր։

Արդեն որոշել եմ՝ որտեղ եմ մեկնելու ամռանը։

Բռնակալները սպանում են՝ իրենց հակառակորդներին։

Նավաստին փնտրում էր՝ վնասված նավը վերանորոգող մասնագետին։

Արդեն շատ հեռու եք՝ տարածված քաղաքի կենտրոնից։

Դեռ կլսեք նրանց մասին՝ պատմելու շատ հետաքրքիր պատմություններ։

7. Տրված հարցերին պատասխանող նախադասություններ ավելացնելով՝ պարզ նախադասությունները դարձրո՛ւ բարդ:
Նորեկն այնպես էր խոսում: (ինչպե՞ս)
Արևն այնպես էր այրել կնոջ դեմքը: (ինչպե՞ս)
Ահռելի որոտից պայթում է երկինքը: (ինչպե՞ս)
Բոլոր կասկածներս փարատվեցին: (ե՞րբ)
Երեկոյան հազիվ տեղ հասանք: (ե՞րբ)
Մայր ու որդի զբոսնում էին: (ինչքա՞ն ժամանակ)

Նորեկն այնպես էր խոսում, ինչպես վստահ արդեն այդ գործին տիրապետող մարդ։

Արևն այնպես էր այրել կնոջ դեմքը, ինչպես տաք երկաթը։

Ահռելի որոտից պայթում է երկինքը, սարսափելի ուժգնությամբ։

Բոլոր կասկածներս փարատվեցին, երբ լսեցի նրա բացատրությունները։

Երեկոյան հազիվ տեղ հասանք, երբ արդեն բոլոր գիշերային լուսինները փայլում էին։

Մայր ու որդի զբոսնում էին, մոտավորապես երկու ժամ շարունակ։

Մայիսի 19-23

  1. Ի՞նչ է նյութի մոլեկուլային կառուցվածքը։
    Դա նյութը կազմող մոլեկուլների դասավորությունն է, կառուցվածքը և փոխազդեցությունները:
  2. Ի՞նչ տարբերություն կա մետաղների և ոչ մետաղների կառուցվածքի միջև։
    Մետաղները ունեն մետաղական կառուցվածք՝ ազատ էլեկտրոններով։ Ոչ մետաղներն ունեն մոլեկուլային կամ ատոմային կառուցվածք:
  3. Ի՞նչ են իոնները։ Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։
    Իոնները լիցքավորված մասնիկներ են։ Դրանք առաջանում են, երբ ատոմը կորցնում է կամ ստանում էլեկտրոն:
  4. Ո՞ր կապն է իոնային, իսկ ո՞րը՝ կովալենտ։
    • Իոնային՝ մետաղ + ոչ մետաղ (օր.՝ NaCl)
    • Կովալենտ՝ երկու ոչ մետաղ (օր.՝ H₂O, CO₂)
  5. Ինչո՞ւ է պարբերական աղյուսակը կոչվում «պարբերական»։
    Քանի որ տարրերի հատկությունները պարբերաբար կրկնվում են ըստ ատոմային համարի:
  6. Որո՞նք են մետաղները և ոչ մետաղները։
    • Մետաղներ՝ Na, Fe, Cu
    • Ոչ մետաղներ՝ O, H, Cl, S
  7. Ո՞ր հատկություններով են մետաղները տարբերվում ոչ մետաղներից։
    Մետաղները լավ հաղորդիչ են, փայլուն, ճկուն։ Ոչ մետաղները՝ փխրուն են, էլեկտրականը չեն հաղորդում:
  8. Ինչպե՞ս են դասավորված տարրերը աղյուսակում ըստ ատոմային համարի։
    Ըստ աճման՝ ձախից աջ, վերևից վար:
  1. Ի՞նչ է քիմիական կապը։
    Ատոմների միջև ուժեղ ձգողականություն, որն ապահովում է միացություն:
  2. Ի՞նչ է կովալենտ կապը, և երբ է այն առաջանում։
    Երբ երկու ոչ մետաղներ կիսում են էլեկտրոններ:
  3. Ի՞նչ է իոնային կապը։ Օրինակ բերեք։
    Կապ՝ մետաղի դրական և ոչ մետաղի բացասական իոնի միջև (օր.՝ Na⁺ + Cl⁻ → NaCl)
  4. Ինչպե՞ս են մետաղները կապվում ոչ մետաղների հետ՝ իոնային միացության դեպքում։
    Մետաղը տալիս է էլեկտրոնը, ոչ մետաղը վերցնում՝ առաջացնելով իոններ, որոնք ձգվում են:
  1. Ի՞նչ է քիմիական ռեակցիան։
    Նյութերի փոխակերպումը նոր նյութերի:
  2. Ռեակցիայի 4 տեսակ՝ օրինակներով։
  • միացման՝ H₂ + Cl₂ → 2HCl
  • քայքայման՝ H₂O₂ → H₂O + O₂
  • տեղակալման՝ Zn + HCl → ZnCl₂ + H₂
  • փոխատեղման՝ NaCl + AgNO₃ → NaNO₃ + AgCl
  1. Ի՞նչ է զանգվածի պահպանման օրենքը։
    Ռեակցիայի ընթացքում ընդհանուր զանգվածը չի փոխվում:
  2. Ինչպե՞ս ենք հավասարեցնում ռեակցիաների հավասարումները։
    Փոփոխում ենք գործակիցները, որպեսզի ռեակտիվների և արդյունքի ատոմների թիվը հավասար լինի:
  1. Ի՞նչ են թթուները։ Օրինակ.
    Թթուները նյութեր են, որոնք ջրում արձակում են H⁺:
    Օրինակ՝ HCl, H₂SO₄
  2. Ի՞նչ են հիմքերը։
    Նյութեր են, որոնք ջրում արձակում են OH⁻ (հիդրօքսիդ իոններ), օրինակ՝ NaOH:
  3. Թթվի և հիմքի փոխազդման արդյունքը։
    Աղ և ջուր (օր.՝ HCl + NaOH → NaCl + H₂O)
  4. Ի՞նչ է աղը։ Ինչպե՞ս է առաջանում։
    Թթվի և հիմքի ռեակցիայի արդյունքում առաջացած միացություն:
  5. Ի՞նչ է թթվային և հիմքային մնացորդ։
    Թթվային՝ ինչ մնում է H⁺-ից հետո (Cl⁻)
    Հիմքային՝ ինչ մնում է OH⁻-ից հետո (Na⁺)
  1. Ի՞նչ է օքսիդացումը։ Ինչ է շնչառությունը քիմիայում։
    Օքսիդացում՝ էլեկտրոնների կորուստ։
    Շնչառություն՝ կենսաքիմիական ռեակցիա, որտեղ գլյուկոզը օքսիդանում է՝ արտադրելով էներգիա:
  2. Ո՞ր ռեակցիաներն են էկզոթերմ։
    Որոնք արտազատում են ջերմություն, օրինակ՝ այրումը:
  3. Ի՞նչ տարբերություն կա պարզ և բարդ նյութերի միջև։
  • Պարզ՝ մեկ տարրից (O₂, Fe)
  • Բարդ՝ մի քանի տարրից (H₂O, CO₂)
  1. Ի՞նչ են միացություններն ու խառնուրդները։
  • Միացություն՝ քիմիական ձևով կապված նյութ (NaCl)
  • Խառնուրդ՝ ֆիզիկապես խառնված նյութեր (օդ, աղաջուր)

Graffiti

Discussion

What do you think about graffiti? Is it really art?

I really like graffiti and I believe it is a true form of art. It often shows a lot of creativity, expression, and bold colors. Graffiti can turn dull and empty walls into something lively and interesting. It brings character to cities and can even share powerful messages or emotions.

However, there is one thing I don’t like—when graffiti is done on old or historic buildings. These buildings are part of our culture and history, and they should be respected and protected. I think graffiti should be created in places where it adds beauty, not where it causes damage.

The story of street art

Modern graffiti began in big cities in the United States in the 1970s. In New York, young people wrote their names, or ‘tags’, in pen on walls around the city.

One of the first ‘taggers’ was a teenager called Demetrius. His tag was TAKI 183. He wrote his tag on walls and in stations in New York. Other teenagers saw Demetrius’s tag and started writing their tags too. Soon, there were tags on walls, buses and trains all over New York.

Then, some teenagers started writing their tags with aerosol paint. Their tags were bigger and more colourful. Aerosol paint graffiti became very popular in the 1970s and 1980s. It appeared on trains, buses and walls around the world.

In the 1990s and 2000s, a lot of graffiti artists started painting pictures. Some artists’ pictures were about politics. Other artists wanted to make cities beautiful and painted big, colourful pictures on city walls.

Graffiti in galleries

In some countries, writing or painting on walls is a crime. Sometimes, graffiti artists have problems with the police. In other countries, artists can draw and paint in certain places. For example, in Taiwan, there are ‘graffiti zones’ where artists can paint on walls. In São Paulo in Brazil, street artists can paint pictures on walls and houses. Their pictures are colourful and beautiful. Some tourists visit São Paulo just to see the street art!

In Bristol in the UK, there is a street art festival in August every year. Artists paint all the buildings in a street. Lots of people come to watch the artists and take photos. You can see exhibitions of street art in some galleries too. There have been exhibitions of street art in galleries in Paris, London and Los Angeles.

Who are the artists?

Some street artists have become famous. Here are three stars of the street art world:

  • Os Gêmeos are twin brothers from São Paulo. They paint big, colourful pictures of people on buildings. In 2007, they painted a castle in Scotland!
  • Blek le Rat is from Paris. He is famous for painting pictures of homeless people in big cities.
  • Faith47 is from Cape Town in South Africa. She paints big, colourful pictures of people and animals. She likes painting in different places and you can find her work on pavements, postboxes, buses and, of course, on walls!

The future of street art

Many street artists use the internet to look at photos of street art from around the world. They communicate with other artists online and share ideas. Some street artists are famous and you can see their pictures in galleries. We don’t know about the future of street art, but it is here to stay for sure!

English

Irregular Plural Nouns
Fill in the circle for the correct Irregular Plural Noun for each sentence.

1. One little mice ran across the floor to get to the cheese.
Correct: mice

2. There are a lot of geese in the pond today.
Correct: geese

3. The shoe on my right foot is full of mud.
Correct: foot

4. I lost a tooth yesterday.
Correct: tooth

5. There are lots of fish in the lake.
Correct: fish

6. The man behind the counter sold me a candy bar.
Correct: man

7. There are a lot of people in the swimming pool.
Correct: people

8. The sheep in the field were eating grass.
Correct: sheep

9. There were a lot of children on the playground.
Correct: children

10. In the woods, you can see lots of deer running.
Correct: deer

  1. Using the words in the box, match each noun with it’s irregular plural noun.
    Write them in the spaces below. Hint: You won’t use all the words.
    foot people sheeps fish child
    men feet fishs sheep person
    goose tooth man persons sheep
    teeth foots deer mice deer
    geese mouse fish children deers
    Singular Noun Irregular Plural Noun
    child_____ children_____

Singular → Plural

  • child → children
  • foot → feet
  • goose → geese
  • man → men
  • mouse → mice
  • tooth → teeth
  • fish → fish
  • deer → deer
  • sheep → sheep
  • person → people

Write the letter of the irregular plural noun next to the correct singular noun on the line given.
_ person a. knives child b. persons
foot c. mice man d. childs
mouse e. people woman f. mices
knife g. teeth fish h. children
tooth i. men j. womens k. fish l. women m. tooths n. feet
Irregular Plural Nouns
Write sentences using the irregular plural noun of the words given.
Underline the irregular plural noun. Don’t forget capitals and periods!
Example:
A. child: The children were playing on the playground.

  1. foot:
  1. mouse:
  1. deer:
  1. tooth:
  1. knife:

person → people

foot → feet

mouse → mice

man → men

knife → knives

tooth → teeth

child → children

Don’t step on my feet.

We saw three mice in the basement.

The deer were running through the forest.

I lost two teeth last year.

The chef used sharp knives to cut the vegetables.

Which one is not correct?

Level: Intermediate

1. singular – plural

  1. fly → flies (not flys)
  2. prey → prey (no change)
  3. quiz → quizzes (not quizes)
  4. belief → beliefs (not believes)
  5. sheep → sheep (not sheeps)
  6. hero → heroes (not heros)
  7. folio → folios (not folioes)
  8. German → Germans (not Germen)
  9. All correct
  10. child → children (not childs)
  11. louse → lice (not louce)

Possessive adjectives and possessive pronouns

Choose the correct word.

1) Is this cup (your / yours)?[ . ]yours
2) The coffee is (my / mine).[ . ]mine
3) That coat is (my / mine).[ . ]mine
4) He lives in (her / hers) house.[ . ]her
5) You might want (your / yours) phone.[ . ]your
6) The new car is (their / theirs).[ . ]theirs
7) She cooked (our / ours) food.[ . ]our
8) Don’t stand on (my / mine) foot![ . ]my
9) She gave him (her / hers) suitcase.[ . ]her
10) I met (their / theirs) mother.[ . ]their
11) Is this (their / theirs) coffee?[ . ]their
12) Is the flat (her / hers)?[ . ]hers
13) The grey scarf is (my / mine).[ . ]mine
14) That red bike is (our / ours).[ . ]ours
15) We should take (our / ours) coats.[ . ]our
16) That is (my / mine) car.[ . ]my
17) He dropped (my / mine) bag.[ . ]my
18) Are these phones (their / theirs)?[ . ]theirs
19) These cakes are (our / ours)![ . ]ours
20) Are those children (your / yours)?

yours

mine

mine

her

your

theirs

our

my

her

their

their

hers

mine

ours

our

my

my

theirs

ours

yours

At, in, on: Prepositions of time

Choose at, in, on to complete the sentences.

1See you on Friday

2I brush my teeth in the morning.

3The match is at 4 o’clock.

4We have lunch at midday.

5I’m busy at the moment.

6My parents always visit me on my birthday.

7He was born in the 19th century

8He usually goes on holiday in July

9They always get together at Christmas.

10You can come at the weekend.

Prepositions of time and place

Choose the correct answer.

  1. The pillows are     on the bed    between the bed.    on the bed.    in front the bed. 
  2. When have we got maths? We’ve got maths     on Monday    Monday.    on Monday.    in Monday. 
  3. The computer is next      to the board.    of the board.    the board.    to the board. 
  4. Alison is     behind the swing    behind the swing.    behind swing.    behind to the swing. he pencil is between the bag and the chair.
  5. The milkshake is in front of the juice.
  6. Alec is between Tanya and Sasha.
  7. The fries are next to the pizza.
  8. My aunt is next to my uncle.
  9. She goes swimming in the afternoon.
  10. I visit my grandma on Friday.
  11. He goes to bed at 9 o’clock.
  12. He writes emails on Saturday.
  13. I watch TV in the evening.
  14. She goes to bed at night.

Superlative Adjectives

Complete the sentences:

  1. London is the largest city in England.
  2. Cheetahs are the fastest animals in the world.
  3. Whales are the biggest animals.
  4. San Francisco is the most beautiful city in the United States.
  5. Summer is the best season of the year.

Write the superlative form:

  1. good → the best
  2. far → the farthest / the furthest
  3. expensive → the most expensive
  4. old → the oldest
  5. young → the youngest
  6. pretty → the prettiest
  7. small → the smallest
  8. nice → the nicest
  9. comfortable → the most comfortable
  10. bad → the worst

Look at the table and write true sentences:

  • Anne is the oldest.
  • Carol is the youngest.
  • James is the tallest.
  • Carol is the shortest.
  • Anne is the heaviest.
  • Carol is the lightest.
  • Carol is the richest.
  • James is the poorest.

Write the opposites:

  1. happiest → saddest
  2. most comfortable → least comfortable
  3. easiest → hardest
  4. best → worst
  5. nearest → farthest / furthest
  6. most expensive → cheapest

Comparison of Adjectives, Adverbs of Manner

E. Circle the correct word:

  1. The dog is eating hungrily.
  2. Is she drinking the hot coffee slowly?
  3. Sue is a nice person.
  4. Tom plays tennis well.
  5. The music was very loud.
  6. The old lady spoke softly.

A. Complete with comparatives:

  1. An elephant is stronger than a kangaroo.
  2. Our teacher is more beautiful than that film star.
  3. A school is noisier than a hospital.
  4. Jane’s hair is longer than yours.
  5. John’s work is better than Mary’s.
  6. Yesterday was hotter than today.
  7. This book is more interesting than that one.
  8. Athletes are usually more famous than scientists.

B. Superlative form sentences:

  1. The girl is the tallest of the three.
  2. The pyramid is the most ancient of the three.
  3. This athlete is the best athlete in the world.
  4. February is the shortest month in the year.
  5. The red apple is the sweetest apple in the bowl.

C. Circle the correct word:

  1. I think Albert Einstein was the most brilliant scientist in the world.
  2. I am a better swimmer than my brother.
  3. Mum is the busiest person in the family.
  4. What is the most expensive car in the world?
  5. London is rainier than Athens.
  6. The book was more frightening than the film.

D. Write adverbs for the adjectives:

AdjectiveAdverb
dangerousdangerously
nicenicely
fastfast
happyhappily
goodwell
quietquietly

Գործնական քերականություն, 14.05

1. Դո՛ւրս գրիր ածականները, որոշի՛ր տեսակները՝ որակական և հարաբերական։

Բերդի ատամնաձև պարիսպները կորչում են սպիտակ ամպերի մեջ… Գոց են ապարանքի երկաթե դռները… Ապա բարձրանում է քարե արծիվը՝ կտուցը կեռ թուր, մագիլները սրածայր նիզակներ, փետուրները` որպես պողպատե զրահ:

Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է՝ ցողունը կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը ծիրանի գույն… Ծաղկափոշու մեջ թաթախ- ված գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք է թվում, աշխարհը` ծիրանագույն բուրաս- տան… :

  • ատամնաձև (որակական)
  • սպիտակ (որակական)
  • հինավուրց (որակական)
  • երկաթե (հարաբերական)
  • քարե (հարաբերական)
  • սրածայր (որակական)
  • պողպատե (հարաբերական)
  • կաքավաբերդի (հարաբերական)
  • բարձունքի (հարաբերական)
  • ալպիական (հարաբերական)
  • կարմիր (որակական)
  • ծիրանի (հարաբերական)
  • գունավոր (որակական)
  • ծիրանագույն (որակական)

2. Լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը:

Ձմեռնամուտի օրերից մեկն էր։
Երկինքը պաղոր էր գարնան ջրի պես։
Կատաղի քամին վժժալով ներս էր փչում փողոցի մի բերանից, թացնում էր առաջին պատահած մարդու գլխարկը, լիզում էր գետնից աղբն ու փոշին, ծեծում էր դռներն ու պատուհանները, բարփռնում պատովն էր տալիս մանրավաճառի խանութի ճակատից կախված ցուցանակն ու կորչում փողոցի մյուս բերանից։
Լապտերավառը, սանդուքն ուսին, փոքրիկ լապտերը ձեռքին, վազում էր՝ լապտերները վառելու։
Փողոցի անկյունում արդեն վառված հողմածել լապտերը ծռել էր գլուխը և նայում էր շուրջը կոտրված ապակիների միջից մարդու ցավագար, ճպճոտ աչքերի պես։
Ամայի փողոցում մի փոքրիկ շուն կուչ էր եկել մի փակ դռան առջև, սրտոստյուն էր անում ամբող մարմնով ու կարականձում։

3.Գտի՛ր ստորոգյալները, որոշի՛ր դրանց տեսակ՝ պարզ և բաղադրյալ։ Կետադրի՛ր նախադասությունները:

տեսարան:

Ինչ էլ լինի-պարզ մահը մահ է-պարզ` դաժան ու սահմռկեցուցիչ: Ուսից կախված էր-պարզ լեփ-լեցուն զինվորական մի պայուսակ՝ բոլորովին նոր ու չօգտագործված: Մի օր սուրճի արևելյան յուրօրինակ սպասք էր գնել-բաղադրյալ՝ փոքրիկ բաժակներով ոսկեզօծ սրճամանով։ Շիրվանզադեն կենսուրախ մարդ էր-պարզ՝ զվարթ ու սրամիտ: Հանկարծ երկնքի հարավարևմտյան մասում մազանման մի գիծ երևաց-պարզ՝ նույնիսկ ակնդետ նայելիս հազիվ նշմարվող: Շրջակա դաշտը, երփներանգ ծաղիկներով զարդարված բարձունքներն ու ձորերը, շնկշնկան զեփյուռով հովասուն քչքչան աղբյուրները՝ պաղպաջուն ու զուլալ, ստեղծել էին-բաղադրյալ մի հովվերգական տեսարան:
4.Դո՛ւրս գրիր բոլոր պարագաները՝ նշելով տեսակը:

Կանաչ արտերի միջով-տեղի պարագա հոսում էին շարքերը, գալիս, գալիս կուտակվում էին: Դիրքերում-տեղի պարագա պապանձվել էին: Ի՞նչ կար ներքևում` դաշտավայրում-տեղի պարագա: Քարաբեկորների հեղեղ իջավ լեռան կատարն ի վար՝ գոռոցով, ահեղ դղրդյունով: Ասկյարների շարքերն ընկրկեցին և բեկբեկուն փախան, թաղվեցին ցեխոտ արտերում, ձագարաձև փոսերի մեջ… Ու բզկտված արտերի միջից կատաղությամբ առաջ նետվեցին շարքերը. թույն կար այդ սլացքի մեջ: Երկար նայում եմ հմայված, ու թվում է` լեռը կարդում է մտքերս, ուզում է շոյել ճերմակող գլուխս: Ֆիզիկայի օրենքներն անապատում անվավեր են համարված: Լճափից արևածագը երկու անգամ է երևում: Խիտ եղեգնուտներից աղմուկով վեր են բարձրանում սուզահավերը և հպարտորեն պտտվում լճակի հայելու վրա: Մակույկը մեղմ ճողփյունով առաջ է շարժվում: Ավազը փախչում է ոտքերիդ տակից: Ավազի վրա իր մարմնի հետքերը թողնելով` սողում է մի երկար օձ : Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են, Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են, Չգիտեմ` ինչու է այդպես: Փունջ-փունջ աղջիկներ սարերը ելան` Վիճակ հանելու աշխույժ երգերով:

May 5-9

Put the verbs into the correct form (present perfect progressive).

He has been working in this company since 1985.

I have been waiting for you since two o’clock.

Mary has been living in Germany since 1992.

Why is he so tired? He has been playing tennis for five hours.

How long have you been learning English?

We have been looking for the motorway for more than an hour.

I have been living without electricity for two weeks.

The film has not been running for ten minutes yet, but there’s a commercial break already.

How long has she been working in the garden?

She has not been in the garden for more than an hour.

Present Perfect Continuous – Positive and Negative

She has been working here for five years.

I have been studying all day.

You have been eating a lot recently.

We have been living in London for six months.

He has been playing football, so he’s tired.

They have been learning English for two years.

I have been cooking, so I’m really hot.

She has been going to the cinema every weekend for years.

It has been raining – the pavement is wet.

You have been sleeping for twelve hours.

I haven’t been working today.

You haven’t been eating well recently.

We haven’t been exercising enough.

She hasn’t been studying.

They haven’t been living here for very long.

It hasn’t been snowing.

He hasn’t been playing football for five years.

We haven’t been drinking enough water – that’s why we feel tired.

I haven’t been sleeping – I was reading.

They haven’t been watching TV much recently.

Մաշկի կառուցվածքը և ֆունկցիան:

  1. Ինչպե՞ս է մաշկը պաշտպանում մեր օրգանիզմը.

Մաշկը մեր օրգանիզմի առաջին պաշտպանական շերտն է, որը գործում է ինչպես բնական վահան՝ պաշտպանելով մեզ արտաքին միջավայրի վնասակար ազդեցություններից։ Այն ոչ միայն ստեղծում է ֆիզիկական պատնեշ, այլև ապահովում է մի շարք կարևոր ֆունկցիաներ։

Ֆիզիկական պաշտպանություն
Մաշկը կանխում է արտաքին մեխանիկական վնասվածքների ներթափանցումը։ Նրա վերին շերտը՝ էպիդերմիսը, բաղկացած է մաշկային բջիջներից, որոնք ձևավորում են ամուր պատնեշ՝ պաշտպանելով ներքին օրգանները վնասվածքներից։

Միկրոբային պաշտպանություն
Մաշկը արտադրում է որոշակի ֆերմենտներ և ճարպային թթուներ, որոնք արգելակում են բակտերիաների և մանրէների աճը։ Այն նաև ունի բնական միկրոֆլորա, որը պաշտպանում է մեզ ախտածին մանրէներից։

Քիմիական պաշտպանություն
Մաշկի ճարպագեղձերը արտադրում են ճարպային սեկրեցիա, որը պարունակում է թթվային միջավայր։ Այս միջավայրը ոչնչացնում է բակտերիաների մեծ մասը՝ կանխելով վարակները։

Ածխաթթու գազի և թթվածնի փոխանակություն
Մաշկը մասնակցում է շնչառությանը՝ թույլ տալով, որ մի մասը CO₂-ն դուրս գա, իսկ թթվածինը ներծծվի։Ջերմակարգավորման ֆունկցիա
Մաշկը կարգավորում է մարմնի ջերմաստիճանը՝

    Անոթների կծկումով՝ սառնության դեպքում,

    Անոթների լայնացումով և քրտնարտադրությամբ՝ տաքության դեպքում։

    1. Ի՞նչ գաղտնիք է թաքցնում մաշկը։

    Մեր մաշկը ոչ միայն պաշտպանում է մեզ, այլև մշտապես հաղորդում է առողջության վերաբերյալ ազդակներ։ Այն մեր օրգանիզմի առաջին զգուշացնող համակարգն է, որը երբեմն ավելի արագ է արձագանքում, քան մենք գիտակցում ենք։

    Գործնական քերականություն․07․05-09․05

    1․ Լրացնել բաց թողնված տառերը և կետադրել։

    Մեր աչքի առջև էին հինավուրց ճարտարապետական կոթողները, վերասլաց գմբեթներով տաճարները։
    Որքան իմաստուն մտքեր են բոբոջել ու ծաղկել նրանց կամարների տակ, որքան մագաղաթներ են զառարվել մեսրոպյան մարգարիտներով ու անկրկնելի գույնզգույն մանրանկարներով։
    Այո, դա հին ու իմաստուն երկիր էր՝ աղքատ, սակայն վեհ մի երկիր, որտեղ գեղջուկի անխոնջ տքնությամբ անջրդի հողերն առատ բերք էին պարգևում ու կյանք տալիս իմաստությանը:

    Եվ այդ ամենը հիմա անուրջ է, որ հորդս է ցնդել ամպի քուլայի պես։
    Այդ երկրից մենք հայերս թողել էինք ու հեռացել անզոր մոդկտալով։ Սուգ ու արտասուք եղավ։
    Հերձկլտոցը աղեխառճիչերը սիրտ էին կեղեքում, կոկորդ խեղդում։ Անակնկալ խորքից մոլեգին իջել էր հինավուրց երկրի վրա։
    Անբարեն բռնակալն իր սուրը կարճակեց դեպի խոնարհ գեղջուկի խեղճ հյուղը և միլոնավոր աբձասիր սրտեր խողխողեց։
    Անթիվ երազներ իսպառ վերացան և անհամար հույսեր նվիրական եթերային ի դերև ելան։
    Հատուկենտ մարդիկ փրկվեցին այդ անբարեն հաշվեհարդարից։

    2․ Տրված ածանցով և բառերից ընտրված համապատասխան արմատներով կազմել 6 ածանցավոր բառ/ առանց երկրորդ ածանցի/։

    ա․

    • Երեսունհինգերորդ
    • Գործունեություն
    • Հոգևոր
    • Տարեվերջ
    • Վարորդուհի
    • Ջրանկարիչ

    բ․

    • Ազնվայր
    • Անգո
    • Պարբերություն
    • Ուղեգորգ
    • Տարաբախտ

    ա․ Երեսունհինգերորդ, գործունեություն, հոգևոր, տարեվերջ, վարորդուհի, ուղիղ, նախավկա, ջրանկարիչ, բեռնատար, ծխամորճ, քարայր, բանտապան

    բ․ Ազնվայր, անգո, պարբերություն, ուղեգորգ, տարաբախտ, սակավապետ, կուսակալ, ընդմիշտ, ամսեամիս, համայնապատկեր, տպարան, աշխարհասփյուռ:

    3․ Յուրաքանչյուր բառաշարքից ընտրել հոմանիշ բառերի վեց զույգ։

    ա․Դալկանալ, երկմտել, ըմբոշխնել, ըմբոստանալ, կանխել, ընկրկել, ճաշակել, զիջել, սփրթնել կասկածել, թախանձել, ընդվզել, ներգծել, պաղատել:

    բ․Մոլեգնել, խայտալ, զերծել, խոկալ, զայրանալ, ցանկանալ, եղծել, շնորհել, խուսափել թռչկոտել, ընծայել, ըղձալ, շրջանցել, խորհել:

    գ․ Աշխույժ, դաժան, լքյալ, վայրագ, մատղաշ, արի, դիվահար, կայտառ, նրբիրան, լկտի դեռահաս, լպիրշ, ցավագար, խիզախ:

    դ․Թանձր, հինավուրց, բազում, միացյալ, խիտ, կատաղի, բերրի, անդորր, արգավանդ, խաղաղ, համաչափ, անթիվ, վայրագ, վաղնջական։

    ա․

    • Դալկանալ — սփրթնել
    • Երկմտել — կասկածել
    • Ըմբոշխնել — ճաշակել
    • Ըմբոստանալ — ընդվզել
    • Կարգավորել — կանխել (այստեղ չկա, բայց ամենահամապատասխանը կանխել է)
    • Ներգծել — ներգծել (այսինքն՝ ներծծել)

    բ․

    • Զայրանալ — շնորհել (ոչ, հակառակ)
    • Խուսափել — շրջանցել
    • Ըղձալ — ցանկանալ
    • Մոլեգնել — խոկալ
    • Խոկալ — մտածել (խորհել)
    • Թռչկոտել — չհամապատասխանեց

    գ․

    • Աշխույժ — արի
    • Դաժան — վայրագ
    • Լքյալ — լքյալ (այլընտրանք չկա)
    • Մատղաշ — նրբիրան
    • Դիվահար — լկտի
    • Խիզախ — արի

    դ․

    • Թանձր — խիտ
    • Հինավուրց — վաղնջական
    • Բազում — անթիվ
    • Միացյալ — համաչափ
    • Կատաղի — վայրագ
    • Բերրի — բերրի

    4․ Կազմել 6 բարդ բառ՝ սյունակներից ընտրելով մեկական արմատ։

    Քաղցրալուր աներես
    ատյան սեգ
    պանծալի բերովի
    լեզվագար դպրոց
    թաթախել գիտուն
    պաշտելի ցողիկ

    Քաղցրալուր

    Ատյանսեգ (ատյան + սեգ)

    Բերովիպանծալի (բերովի + պանծալի)

    Լեզվագար

    Դպրոցթաթախել (դպրոց + թաթախել)

    Գիտունպաշտելի (գիտուն + պաշտելի)

    Ցողիկ (միանգամյա)

    5․ Կազմել մեկական բարդ բառ՝ վերջին բաղադրիչ դարձնելով տրված բառերի առաջին արմատները/ընդամենը 6 բառ/։

    1.Նյութապաշտ
    մոտակա
    դաշտավայր
    փետրազարդ
    թռիչքաձև
    հուսախաբ

    Նյութապաշտ

    Մոտակա

    Դաշտավայր

    Փետրազարդ

    Թռիչքաձև

    Հուսախաբ

    2.Դիտակետ
    աստիճանացույց
    պատվոգիր
    գնդակոծել
    գթասիրտ
    տիրապետություն

    Դիտակետ

    Արձանացույց (աստիճան + ցույց)

    Պատվոգիր

    Գնդակոծել

    Գթասիրտ

    Տիրապետություն

    3. Խոսակցություն
    անչափահաս
    վառելահեղուկ
    հարսնատես
    շնչասպառ
    նվիրագործել

    Խոսակցություն

    Անչափահաս

    Վառելահեղուկ

    Հարսնատես

    Շնչասպառ

    Նվիրագործել

    4.Դիրքորոշում
    պատկերասրահ
    հավաքատեղի
    ծննդավայր
    անցաթուղթ
    ոսկրախտ

    Դիրքորոշում

    Պատկերասրահ

    Հավաքատեղի

    Ծննդավայր

    Արտաթուղթ (անցաթուղթից՝ անց > արտ)

    Օսկրախտ