Месяц: Сентябрь 2025

Class work 30.09.2025

A. Complete using the correct present perfect simple form of the verbs in brackets

  1. i have already seen (see) this film already
  2. John and Julie have had (had) their car for about a year.
  3. She hasn’t taken (not/take) her driving test yet.
  4. Sue has been (be) a tour guide since she left university.
  5. Have you ridden (you/ride) into town on your new bike yet.
  6. This new computer has mde (make) my life a lot easier
  7. We haven’t dicided (nit/decide) what to get Mark for his birthday yet.
  8. Have Paul ever met (Paul/ever) a famous person?

B. Choose the correct answer

  1. A I’ve never played this game before
  2. B Adam tidied his room last night
  3. A Have you lived here since 2005.
  4. B Carol and i went to the cinema three
  5. A It’s the first time you’ve visited our flat, isn’t it?
  6. A They haven’t given the baby name yet.
  7. B Did you goto New York when you went to the States last summer?
  8. B Did you ever send an e-mail before

«Առաջին համաշխարհային պատերազմը և Հայոց ցեղասպանությունը»

Ներածություն

Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսվեց 1914 թվականին՝ ներգրավելով աշխարհի ամենահզոր պետությունները։ Պատերազմը տեղի ունեցավ հիմնականում Եվրոպայում, սակայն նրա ազդեցությունը հասավ նաև Արևելքին՝ ներառյալ Օսմանյան կայսրությունը, որտեղ ապրում էին միլիոնավոր հայեր։

Ընթացք․

Օսմանյան իշխանությունները, պատերազմը օգտագործելով որպես պատրվակ, սկսեցին իրականացնել վաղուց նախապատրաստված ծրագիր՝ հայ ազգի բնաջնջման համար։ 1915 թվականին սկսվեց Հայոց ցեղասպանությունը՝ մարդկության պատմության ամենասարսափելի ոճրագործություններից մեկը։ Հարյուրավոր հազարավոր հայեր տեղահանվեցին իրենց պատմական հայրենիքից, հազարավոր մարդիկ սպանվեցին կամ մահացան անապատներում՝ գաղթի ճանապարհին։
Բազմաթիվ գյուղեր ու քաղաքներ ավերվեցին, հայկական մշակույթը մեծ վնաս կրեց։

Չնայած այդ սարսափելի իրադարձություններին, հայ ժողովուրդը կարողացավ պահպանել իր հավատը, լեզուն և մշակույթը։ Բազում փրկվածներ ապաստան գտան տարբեր երկրներում՝ ձևավորելով հայկական սփյուռքը, որը մինչ օրս մեծ դեր ունի Հայաստանի զարգացման մեջ։

Եզրակացություն

Առաջին համաշխարհային պատերազմը և Հայոց ցեղասպանությունը հայ ժողովրդի պատմության ամենադժվար էջերից են։ Սակայն այդ ցավը միավորեց հայերին ամբողջ աշխարհում և ամրապնդեց նրանց կամքը՝ պայքարելու հանուն արդարության ու հայրենիքի վերածննդի։

25․09․25


Առաջադրանքներ. պատասխանիր հարցերին՝ անդրադառնալով տեքստին։

  1. Տեքստում քանի՞ լեզվով գրված բառ կա։ Թվիր այդ լեզուները։

Տեքստում կա հինգ լեզվով գրված բառ Հայերեն ռուսերեն ֆրանսերեն անգլերեն գերմաներեն լատիներեն

3․ Բանահյուսության (առակ, անեկդոտ, ասացվածք, օրհնանք և այլն) ո՞ր տեսակին հանդիպեցիք տեքստում։

Տեքստում հանդիպեցիք ասացվածք տեսակին «Ասա ով է ընկերդ ասեմ դու ով ես»

4․ Հնավանդ, առանձնապես, հուսալի պատմություն բառերն ի՞նչ առանձնահատկություն ունեն, որով նման են իրար

Այդ բառերը նման են իրար նրանով որ բոլորն էլ ածանցավոր բառեր են և կազմված են արմատի և ածանցի միջոցով
5․ Տեքստում խոսք կա՞ ժամանակի ընթացքում բառի հնչյունական կազմի փոփոխության մասին։

Այո խոսք կա մասնավորապես ընկեր բառի ստուգաբանության մեջ որտեղ ընդկեր ձևից դ հնչյունը կ-ից առաջ ընկել է
6․ Ի վերջո՝ ի՞նչ է նշանակում ընկեր։

Ընկեր բառը ստուգաբանորեն նշանակում է հետը հաց ուտող (ընդ «հետ» + կեր «ուտող»)

7․Գրավոր վերաշարադրիր տեքստը։

Մի իմաստուն հայկական ասացվածք կա թե ինչպիսին է մարդը կարելի է ճանաչել եթե նրա հետ սեղան ես նստել սեղանին բերված բարիքների մթնոլորտը անկեղծ հիմքեր է ստեղծում մարդուն ճանաչելու համար լեզուն վկայում է որ մեր նախնիներն ընկեր են ընտրել այն մարդկանց ովքեր իրենց հետ հաց են կերել ընկեր բառը բաղկացած է ընդ «հետ» և կեր «ուտելիք կամ ուտող» բաղադրիչներից Կ-ից առաջ ընդ-ի դ-ն ընկել է ինչպես նաև ընկողմանել ընկալել ընկրկել բառերում նույն կերպով են առաջացել ֆրանսերեն compagnon անգլերեն companion և գերմաներեն kompanie բառերը որոնք հանգում են լատիներեն companio բառին այսինքն com «հետ» և panis «հաց» այդ բառերը նույնպես նշանակում են հետը հաց ուտող այս ամենը հաշվի առնելով ժողովրդական «Ասա ով է ընկերդ ասեմ դու ով ես» ասացվածքը կարելի է փոփոխել «Ասա ում հետ ես հաց ուտում ասեմ դու ով ես» ձևով։

8․ Մեկնաբանիր ընդգծված բառերի հնչյունափոխությունը։

9․ Գտիր, թե բանափոխել, լեզվաբանական, իմաստուն, բաղադրություն բառերից յուրաքանչյուրում քանի բաց եւ քանի փակ վանկ կա։
Բանափոխել 4 վանկ (2 բաց 2 փակ բա-նա-փո-խել)

Լեզվաբանական 6 վանկ (3 բաց 3 փակ լե-զվա-բա-նա-կան)

Իմաստուն 3 վանկ (1 բաց 2 փակ ի-մաս-տուն)

Բաղադրություն 5 վանկ (2 բաց 3 փակ բա-ղա-դրու-թյուն)

Ընկերդ, միթե, ուրեմն, կարծես թե, գրեթե, որեւէ բառերում որ վանկի վրա է շեշտն ընկնում։
Ընկե՛րդ երկրորդ վանկի վրա

Մի՛թե առաջին վանկի վրա

Ու՛րեմն առաջին վանկի վրա

Կարծե՛ս թե երկրորդ վանկի վրա

Գրե՛թե երկրորդ վանկի վրա

Որևէ՛ երկրորդ վանկի վրա

Կարդա նախորդ դասին գրած էսսեն։ Անհրաժեշտության դեպքում ուղղումներ կատարիր։

Տեքստիդ ավելացրու 2-3 դարձվածք։

Մի իմաստուն հայկական ասացվածք կա թե ինչպիսին է մարդը կարելի է ճանաչել եթե նրա հետ սեղան ես նստել սեղանին բերված բարիքների մթնոլորտը անկեղծ հիմքեր է ստեղծում մարդուն ճանաչելու համար լեզուն վկայում է որ մեր նախնիներն ընկեր են ընտրել այն մարդկանց ովքեր իրենց հետ հաց են կերել ընկեր բառը բաղկացած է ընդ «հետ» և կեր «ուտելիք կամ ուտող» բաղադրիչներից Կ-ից առաջ ընդ-ի դ-ն ընկել է ինչպես նաև ընկողմանել ընկալել ընկրկել բառերում նույն կերպով են առաջացել ֆրանսերեն compagnon անգլերեն companion և գերմաներեն kompanie բառերը որոնք հանգում են լատիներեն companio բառին այսինքն com «հետ» և panis «հաց» այդ բառերը նույնպես նշանակում են հետը հաց ուտող Ամենայնիվ մարդը մարդուց շատ բան է քաղում ուստի ձեր հոգին մի բացեք ում պատահի իսկ ասացվածքը փոփոխվում է «Ասա ում հետ ես հաց ուտում ասեմ դու ով ես» ձևով







Պարապմունք 10

1․ Պարզել արտահայտության նշանը.
ա) (−4)4=(+), բ) (−9999)1=(-), գ) (−2026)2026=(+),դ) (−5)7 ⋅ 92=(-), ե) (−36)6 ⋅ (−55)3=-(-), զ) (−16)3 ⋅ (−11)7=(+),

2․Պարզել արտահայտության նշանը տրված կետում․
ա) (x − 2)(x + 3)(x − 5), x = 3=(-)

բ) (x + 2)(x + 8)(x − 1), x = −5=(+)

3․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության
նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x + 2)(3x − 9),=(+) բ) (4x − 20)(x +3/7 ),=(+) գ) (6x − 5)(x + 3),=(+)

4․ Պարզել արտահայտության նշանը տրված կետում․
ա) (x − 5)2 /x3 , x = −1=(-) բ) (x − 2)3 (x + 1)5/  (x + 10)2 , x = −7=(+)

5․ Գտնել քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) 2x2 − 6x + 4= բ) 3x2 + 2x + 1, գ) − x2 + 3x − 2,

6․ Հայտնի է, որ x2 + bx + c քառակուսի եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերն են՝ (−∞, 0),
(0, 6) և (6, +∞): Գտնել b-ն և c-ն։

b=−6, c=0:

Գործնական աշխատանք հնչյունափոխությունից.29.09

1.Ո՞ր բառում արմատի հնչյունափոխություն չկա.

ա. համբուրել, հանգուցալուծում, սրտամոտ, դերասանական

բ. կրավորական, կծվահամ, միջնադարյան, գործնական

գ. մշտավառ, շքահանդես, մրճաձուկ, վարկաբեկել

դ. նյարդայնանալ, խճանկար, գծապատկեր, վիպագիր

ե. թխամորթ, բնական, սառցաբեկոր, թվանշան

զ. սերնդակից, ձեռագրաբան, կատվախոտ, քաղքենի

է. ճչակ, սնդուկ, ձիթապտուղ, փետրազարք

ը. գեղեցկադեմ, խուզարկու, շիկավուն, ընդգծում

թ. քմահաճ, լրահավաք, գնանկում, բաժնետոմս

Ժ. հատկանիշ, ոճրագործ, մթամած, հոգեբուժարան

ժա. վճռաբեկ, կրթված, օժտել, սարդոստայն

ժբ. թվազույգ, քղանցք, իրիկնային, կորուսյալ

ժգ. բարեսրտորեն, հնավանդ, մարդկայնորեն, պատանեկան

ժդ. հավասարազոր, որկրամոլ, փոշեխառն, հնչուն

ժե. հավիտենական, մշակութային, զրախոսություն, հնձվոր

ժզ. կրկնուսույց, ատենադպիր, ողջունել, կապտորակ

2.Ո՞ր բառում ածանցի հնչյունափոխություն կա.

ա. ազնվայր, սնահավատ, սիգաճեմ, սրճաման

բ. սիզախոտ, մամլել, շարժման, հնագետ

գ. պատմվածք, մարմնական, վարչական, սնանկանալ

դ. ուսուցչական, ձեռագիր, պատրանք, մահճակալ

ե. առօրեական, որդյակ, բարորակ, դռնապան

զ. գրավչություն, կալանավայր, արդուկ, վիպասք

է. հայրենադարձ, ալյակ, ամրակ, ջնջոց

ը. լսարան, սննդամթերք, գյուղատնտես, զսպանակ

թ. զմռսել, առաձգական, այժմեական, տավղահար

ժ. բնութագիր, կարկաչյուն, կուրացնել, երկվայրկյան

ժա. բուժակ, դստրիկ, ըմպել, գալստյան

ժբ. ծածկամիտ, գործնականորեն, հմտանալ, պատժաչափ

3.Ո՞ր բառում արմատի հնչյունափոխություն կա.

ա. նախնադար, կառուցվածք, դեղնազօծ, լրտես

բ. գործնական, սերնդափոխություն, հրթիռ, վայրենություն

գ. հավերժական, ականջալուր, ներարկել, սրահայաց

դ. գուժկան, ուսուցչանոց, առաջնային, միաբան

ե. վերջնագիր, վիմարձան, ուխտադրուժ, հասկանալ

զ. սուզակ, սառցաբեկոր, դպիր, կոչնակ

է. կարծրամիտ, վկայական, կարգազանց, դերուսույց

ը. հրավերք, ենթարկվել, բրդել, մկրատել

4.Նշեք այն բառը, որում երկհնչյունը սղվել է.

ա. սփռոց, հորաքույր, կուրացուցիչ, վերջալույս

բ. ձնհալ, սառցաբեկոր, սուրալ, կտակել

գ. արնավառ, ձնեմարդ, փայլփլել, լուծարում

դ. բուրաստան, բնավեր, սյունազարդ, կապտավուն

ե. ժանեկազարդ, խոխոջուն, քնքշանալ, ալրաղաց

զ. բուսակեր, համայնական, հեծելազոր, սփռել

է. ձնագնդի, սառցահատ, վայրիվերո, նույնանման

ը. գունեղ, պաշտոնեական, արնանման, անուշահամ

5.Նշեք այն բառը, որում ձայնավորի սղում չկա.

ա. մարդկային, կրկնուսույց, ճահճապատ, գրագիր

բ. դեղնազօծ, լրագիր, ձեռագրաբան, բաժնետեր

գ. երգչախումբ, լուսատու, նախրապան, քննություն

դ. վայրենանալ, գրչագիր, քաղքենիություն, հուսաբեկ

ե. ջլապինդ, գործնական, քնքշանալ, առջև

զ. վճռաբեկ, ծխախոտ, ծնրադիր, զննել

է. անդադրում, ծաղկավոր,թերահավատ, ծնունդ

ը. ամրակ, խտանալ, պանրաջուր, քենակալ

թ. կաղնեփայտ, ոճրագործ, կռել, խորտկարան

Ժ. բնակիչ, կանխարգելել, որկրամոլ, մասրենի

ժա. ատենադպիր, ճմռել, հովվական, շիրմաքար

ժբ. բռնցքամարտ, մարմնական, միջնադար, հայրենասեր

ժգ. երկնասլաց, բաժնետեր, մրցանակ, բարություն

ժդ. թթվածին, մարմնեղ, դեղնազօծ, բարօրություն

ժե. բազմակի, մանկաբարձ, կաղնուտ, գնացուցակ

ժզ. վեհանձնորեն, տամկանալ, ամսավարձ, սնանկ

6.Նշեք այն բառը, որում ձայնավորը հնչյունափոխվել–վերածվել է բաղաձայնի.

ա. հոգյակ, հոգեբան, ատենակալ, հոգեվիճակ

բ. բարետես, բարօրություն, մեղվաբույծ, վայրկենական

գ. կռնատ, մատնացույց, մագլցել, պատանյակ

դ. վիմագիր, հաշվապահ, կատվառյուծ, վրձնահարված

ե. պատվական, ազնվազարմ, լեզվակիր, հազվագյուտ

զ. անվադող, հովվական, չվերթ, մատռվակ

է. ալյակ, յոթնյակ, կիսամյակ, լուսնյակ

ը. աղավնյակ, հարսնյակ, տասնյակ, օթյակ

7.Նշե՛ք այն բառը, որում հնչյունափոխություն չկա.

ա. հրապուրանք, խարխլել, կուսակալ, սպառնալ

բ. կուրացուցիչ, մրմռոց, սպարապետ, չարաճճի

գ. մրցավեճ, վարձկան, ցրիչ, ճռնչոց

դ. լսարան, քրմապետ, խճճել, հացթուխ

ե. ուսուցիչ, կործանիչ, կտրիչ, հաշվիչ

զ. հաստաբեստ, քրմապետ, պատմել, ամրակ

է. կոխկռտել, լեզվանի, սղաճ, պտուտակ

ը. հացազգի, փամփշտակալ, բարձրահասակ, հոգևոր

թ. գանգրահեր, մատենագիր, արկղիկ, հանդուգն

Ժ. դուստրեր, բազպան, առվեզր, քրտնաթոր

ժա. կատակախոս, մաքրամաքուր, մանրավաճառ, արթնանալ

ժբ. առաջնածին, զուգալող, կազմարար, կամրջակ

8.Ո՞ր բառն է կազմված՝ առանց հնչյունափոխության ընդգծեք.

ա. թուլակազմ, կլանել, գրչագիր, անդադրում, հորատել

բ. թխամորթ, գրգամոլ, վատորակ, ճահճապատ, առվեզր

գ. պարսկական, վարելահող, ձեռագրաբան, ռմբակոծել, մեղվարում

դ. ճարպկություն, կարկտաբեր, փաղաքշանք, կծկել, մորի

ե. հանդգնել, հարստանալ, սնահավատ, փչակ, վարձկան

զ. տարեգիր, փթթել, օժտված, գեղանկար, հաշվենկատ

է. աղմկահույզ, ամսաթիվ, ներկատու, գիշակեր, զուգապար

ը. շիկահեր, տրամագիծ, պատմել, խախտել, խարսխակայան

թ. սարահարթ, սաստկաձայն, նշագեղձ, դպրատուն, դրժել

Ժ. դռնապան, համալսարան, եղջերվամիս, սիրալիր, հանքահոր

ժա. ջահակիր, ջղային, դալկահար, ստուգայց, ստրկամիտ

ժբ. փխրուն, խուզարկու, իրիկնային, դիպված, կանաչավուն

ժգ. աղեկտուր, դիտարան, ժայռակղզի, ուրվական, փետրազար

ժդ. դիմադիր, տերևաթափ, երեսնական, երդմնազանց, փշրել

ժե. ալեհավաք, մաքրամաքուր, սյունազարդ, լրահավաք, ծածկոց

ժզ. լերդանալ, պարպել, պարսպապատ, մրջնաթթու, համարձակ

ժէ. ժուժկալ, տնաբույս, քնքշանալ, քմահաճ, մահարձան

ժը. դասագիրք, մածնաբրդոշ, դդմապուր, թզաչափ, մտածմունք

ժթ. վրիպանք, զրուցարան, լռակյաց, մեծախոս, երաժշտագետ

ի. դստրիկ, աղմկել, նկարակալ, լուսամուտ, պարտիզակ

իա. լվիճ, սնափառ, արևմտահայ, պաստառապատ, նշաձող

Գործնական աշխատանք կետադրությունից.26.09

Կետադրել նախադասության բազմակի անդամները:


Թե՛ քաղաքներում, թե՛ գյուղերում, թե՛ հեռավոր շեներում իշխում էին պարսիկները: Անակնկալ մտնում էին տները, գոմ ու մարագ, պարտեզ ու հնձան, պահանջում ոսկի, արծաթ, ուտելիք, հարս ու աղջիկ: Մեծամեծ խմբերով մտնելով այգիները՝ ոչ այնքան ուտում, որքան ջարդում էին, տրորում, քանդում, ավերում: Ամայություն, չարագուշակ լռություն, ահ ու սարսափ էր տիրում ամենուր:

Գուսաններն այժմ անցնում էին այգիների արանքով, լքված փողոցներով, ուր չէր երևում ոչ մարդ, ոչ կենդանի: Թվում էր, թե այս վայրերում կամ երբևէ ոչ ոք չէր ապրել, կամ մի չար շունչ դաժանաբար քշել, տարել էր ամենքին և ամեն ինչ:

Երիտասարդը նայում էր անթարթ, ագահ աչքերով և մարդկային ոչ մի ստվեր չէր տեսնում ոչ սյունազարդ ճեմելիքում, ոչ երկար սանդուղքի վրա, ու պալատը թվում էր լքված ու ամայի:

Անժիկը մտաբերում էր քաղաքը, իրենց դպրոցը, աշակերտական շարքերը, կինոն, տրամվայը ու էլի հազար ու մի պես-պես բաներ։

Նրա դեմքի անտարբեր արտահայտությունը, աչքերի մեջ խաղացող թեթև արհամարհանքը կատաղեցնում, հունից հանում էին Միքայելին, միաժամանակ ճնշում, շփոթեցնում:

Չեմ հասկանում՝ ինչի համար եք այդ ասում. ես չեմ կարող ձեզ ոչ ատել, ոչ արհամարհել:

Շուշանիկը մերթ կարմրում էր, մերթ գունատվում, մերթ ուզում էր քայլերն արագացնել և շուտ տուն հասնել:

Վարպետն ուզում էր իմանալ՝ ինչ հագուստներ ունի թագավորը, ինչ սուր, ինչպիսի թագ, ինչպիսի արտաքին, բնավորություն: Եվ թագավորի, և թագուհու, և նրանց որդիների մասին ամեն մանրուք հետաքրքրում էր վարպետին:

Այդ կոպիտ, բիրտ, գռեհիկ խանութպանը միայն ծեծով չի բավականանա. նա կծեծի, կպատժի կնոջը, կպատժի չարաչար:

Ինչո՞ւ սիրեց այդ կնոջը, ինչո՞ւ չհասկացավ, որ մարդկային կյանքում ահագին դեր են խաղում ծագումը, շրջանը, ավանդույթներն ու սովորությունները

Կետադրել տրոհվող որոշիչները։


Երիտասարդն իր առջև տեսավ ծանոթ միջնաբերդը, վերից վար ծառաստանով շրջապատված, և կանաչների մեջ կորած այգին, ատամնավոր պարսպով ու բուրգերով գոտևորված:

Քիչ հետո երևաց Ավագ կամ, ինչպես կոչում էին, Վաղարշապատի դուռը, զույգ աշտարակներով և բարձր բուրգերով, որոնց վրա ծածանվում էին պարսից դրոշներ, բազմաթև արծվի զինանշանով:

Դեմ դիմաց կանգնած էր մի տղամարդ, ծանոթ ժպիտով, ժամանակի ճերմակ փոշուց սպիտակած մազերով, բայց երիտասարդական առույգ կեցվածքով ու վեհատեսիլ:

Մերթընդմերթ նավթահանքերից լսվում էին ինչ-որ խշշյուններ. դա դեպի ամբարները հասնող նավթի ձայնն էր, միօրինակ ու տաղտկալի:

Բեկին մոտեցավ մելիք Թուրինջը, գեղջկական հագուստով, գլխաբաց ու շփոթված: Աղոթասրահ մտան երկու քահանա, մեկը՝ տեր Սարգիսը, միջահասակ, նիհար մարմնով, խորամանկ աչքերով, հազիվ քառասուն տարեկան. մյուսը՝ տեր Հովսեփը, բարձրահասակ, սպիտակամորուս, բարի դեմքով ծերունի:

Քաղաքի սակավամարդ նրբանցքներից մեկով քայլում էր մի երիտասարդ, ուսերից վար թափվող դարչնագույն զգեստով, մուգ շագանակագույն մույկերով:

Երկար քայլելուց հետո վերջապես հասան մի լեռնահովիտ, սառնորակ աղբյուրներով, պաղ շնկշնկան քամիներով, թափանցիկ օդով ու երփներանգ ծաղիկներով, և որոշեցին այլևս չշարունակել ճամփան և ապրել երկրային այդ շքեղ դրախտում:

Սովորական շարադասությամբ որոշիչները դարձնել հետադաս, ապա համապատասխանաբար կետադրել:

Սամվելը, նայելով մոր արդուզարդին, ասաց. -Բոլորը գեղեցիկ է, բոլորը հրաշալի է: Այդ մահիկը, խոշոր ալմաստներով զարդարված, կթափե քեզ վրա բոլոր բարիքները, իսկ այդ ադամանդները, փայլփլուն տաշվածքներով, գունավոր շողարձակումներով, մշտական ուրախություն կներշնչեն քեզ: Այդ սիրուն թանան, մեխակի ձևով, միշտ անուշահոտությամբ կհրապուրե քո հոտոտելիքը, իսկ այդ փիրուզան, կապույտի բոլոր գույներով նրբերանգված, կլիացնի քո արկղերը ոսկով և արծաթով: Այդ ոսկյա գինդերը, բոլոր գույներով վառվող, կպահպանեն քո լսելիքը անախորժ ձայներից, այդ զմրուխտները, կանաչի ցոլցլուն գույներով կայծկլտացող, միշտ ուրախալի լուրերով կզվարճացնեն քեզ: Այդ մանյակը, խորհրդավոր հուռութքներով շարված, կկուրացնի օձի ու վիշապի աչքերը՝ քո անձը անխոցելի պահելով թունավոր զեռունների ու միջատների խայթոցներից: Դրա մեջ է բոլորին գայթակղեցնող քո թովիչ զորությունը: Այդ ապարանջանները, օձերի նման ոլորված, թանկագին քարերով, քո բազուկներին կտան հաջողություն, իսկ այդ թևակապերը, մարջանով և գույնզգույն հուլունքներով զարդարված, քեզ հեռու կպահեն չար աչքից ու պատահարից, դևերի, քաջքերի և աներևույթ ոգիների պատրանքներից: Այդ մատանին, կարմիր հակինթներով ակնազարդված, մարդկանց մոտ քեզ հաճելի կդարձնի, օղը, սուտակի քարերով ագուցված, կփարատի վշտերդ: Երրորդ մատանիդ, վարդագույն սուտակի քարերով դրվագված, կհալածի դևերին: Չորրորդ մատանիդ, խայտաճամուկ օձաքարով, կոչնչացնի թույների ներգործությունը, իսկ այդ հինգերորդ մատանիդ, հակիկի դեղնագույն քարերով, կոչնչացնի մարդկանց չար մտքերը:

Պարապմունք 8

1․ Որոշել քառակուսային եռանդամի նշանը տրված կետում․
ա) x2 + 4x − 8, x = 2=(+), բ) 3 x2 − 10x + 2, x = −1=(+) գ) −2 x2 + 7x + 11, x = 1.5=(+) դ) 2  x2 + 5x − 20, x = 4=(+)

2․ Հաշվել քառակուսային եռանդամի դիսկրիմինանտը (տարբերիչ)։ Եռանդամի նշանը կախվա՞ծ
է արդյոք x-ի արժեքից: Եթե կախված չէ, ապա նշել նշանը։
ա) 2x2 + 7x − 1, բ) −x2 + 3x − 9, գ) − x2 − 6x − 9։

3․ Գտնել քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) 2x2 − 6x + 4, բ) 3x2 + 2x + 1, գ) − x2 + 3x − 2։

4․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը և պարզե՛ք նշանը տրված կետում․ ա) − x2 − 5x − 6, x = −1, բ) 3 x2 − 7x + 4, x = 5,   գ) 2x2 − 9x + 10, x = 3։

5․ m-ի փոխարեն գրել թիվ, որ ստացված քառակուսային եռանդամն ունենա մեկ նշանապահպանման միջակայք․
ա) x2 + 5x + m, բ) −2 x2 + 15x − m, գ) 3 x2 − 7x + m,
դ) mx2 − 14x + 30, ե) mx2 + 12x + 34, զ) mx2 − 4x + 8:
ԼՈՒԾՈՒՄ։ դ) Եթե քառակուսային եռանդամն ունի մեկ նշանապահպանման միջակայք, ուրեմն այդ միջակայքն է (−∞, +∞): Դա հնարավոր է, երբ եռանդամն արմատ չունի, այսինքն՝ D < 0: Ուրեմն՝ D = (−14)2 − 4 ⋅ 30 ⋅ m < 0: Լուծելով անհավասարումը՝ ստանում ենք m >49/30 : Օրինակ՝ m = 12 բավարարում է այս պայմանին։

Պարապմունք 6

Առաջադրանքներ։

1․ Որոշել  A(0;25) կետով անցնող և աբսցիսների առանցքին զուգահեռ ուղղի հավասարումը:

y=25

2․ Կազմել  A(7;−20) կետով անցնող և օրդինատների առանցքին զուգահեռ ուղղի հավասարումը:

x=7

3․ Արդյո՞ք B(0;2) կետը գտնվում է −8x−y+2=0 ուղղի վրա:

0=0

այո

4․ Տրված է 3x−y+29=0 ուղիղը: Գտնել այն կետի օրդինատը, որի աբսցիսը հավասար է 3-ի:

y=38

5․ Տրված է 2x−2y+42=0 ուղիղը: Գտնել այն կետերը, որոնցում ուղիղը հատում է կոորդինատային առանցքները. ա Ox առանցքի հետ հատման կետը՝ բ. Oy առանցքի հետ հատման կետը՝

(−21;0).(0;21)

6․ Տրված ուղիղը անցնում է A(1;−1) և B(2;0) կետերով: Որոշել այդ ուղղի հավասարումը:

y=x−2

7․ Գրել կոորդինատների սկզբնակետով և A (4; 5) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:

y=(5/4)x

8․ Կազմել  A(−5;0) և B(0;3) կետերով անցնող ուղղի հավասարումը:

y=(3/5)x+3

Առօրյայում հանդիպող սպիտակուցների բնափոխում

Սպիտակուցները կենդանի օրգանիզմների համար ամենակարևոր մոլեկուլներն են։ Դրանք կազմված են ամինաթթուներից և ունեն բարդ, կառուցվածք, որն ապահովում է նրանց յուրահատուկ գործառույթը (օրինակ՝ ֆերմենտները, որոնք արագացնում են քիմիական ռեակցիաները)։

Ձու եփելը։ Սա բնափոխման դասական և ամենատեսանելի օրինակն է։ Երբ ձուն եփվում կամ տապակվում է, ջերմության ազդեցությամբ ձվի սպիտակուցը՝ ալբումինը, կորցնում է իր նախնական հեղուկ և թափանցիկ կառուցվածքը և վերածվում սպիտակ, պինդ զանգվածի։ Այս փոփոխությունը անդարձելի է։

Միսը եփելը կամ խորովելը։ Մսի ջերմային մշակման ժամանակ նրա սպիտակուցները (միոզին, կոլագեն) դենատուրացվում են։ Միսը կորցնում է իր կարմիր գույնը (որը պայմանավորված է միոգլոբին սպիտակուցով) և դառնում ամուր, պինդ և դարչնագույն։

Սննդի ախտահանում։ Կաթի պաստերիզացիան կամ մսի եփումը բարձր ջերմաստիճանով ոչնչացնում է մանրէները, քանի որ ջերմությունը դենատուրացնում և ապաակտիվացնում է մանրէների կենսական ֆերմենտները (սպիտակուցները)։