День: 22 октября 2025

Թարգմանչաց տոն

Գրաբարյան թարգմանություն

«Արտաշես և Սաթենիկ»,13․10․23

Զայսու ժամանակ միաբանեալ Ալանք լեռնականօքն ամենայնիւ, յինքեանս արկանելով եւ զկէս Վրաց աշխարհին` մեծաւ ամբոխիւ տարածեալ ընդ աշխարհս մեր: Ժողովէ եւ Արտաշէս զիւրոց զօրացն բազմութիւն, եւ լինի պատերազմ ի մէջ երկոցունց ազգացն քաջաց եւ աղեղնաւորաց: Սակաւ ինչ տեղի տայ ազգն Ալանաց, եւ գնացեալ անցանէ ընդ գետն մեծ Կուր, եւ բանակի առ եզերբ գետոյն ի հիւսիսոյ եւ հասեալ Արտաշէս բանակի ի հարաւոյ, եւ գետն ընդ մէջ նոցա:

Բայց քանզի զորդի Ալանաց արքային ձերբակալ արարեալ զօրացն Հայոց ածեն առ Արտաշէս` զխաղաղութիւն խնդրէր արքայն Ալանաց, տալ Արտաշիսի զի՛նչ եւ խնդրեսցէ. եւ երդմունս եւ դաշինս ասէր հաստատել մշտնջենաւորս, որպէս զի մի՛ եւս մանկունք Ալանաց ասպատակաւ հինից ելցեն յաշխարհս Հայոց: Եւ չառնուլ յանձն Արտաշիսի առ ի տալ զպատանին` գայ քոյր պատանւոյն յափն գետոյն ի դարաւանդ մեծ, եւ ի ձեռն թարգմանաց ձայնէ ի բանակն Արտաշիսի:

Քե՛զ ասեմ, այր քաջ Արտաշէս,

Որ յաղթեցեր քաջ ազգին Ալանաց,

Ե՛կ հաւանեա՛ց բանից աչագեղոյ դստերս Ալանաց`

Տալ զպատանիդ.

Զի վասն միոյ քինու ոչ է օրեն դիւցազանց`

Զայլոց դիւցազանց զարմից

Բառնալ զկենդանութիւն

Կամ ծառայեցուցանելով

Ի ստրկաց կարգի պահել

Եւ թշնամութիւն յաւիտենական

Ի մէջ երկոցունց ազգաց քաջանց հաստատել,

Եւ լուեալ Արտաշիսի զայսպիսի իմաստութեան բանս` գնաց յեզր գետոյն. Եւ տեսեալ զկոյսն գեղեցիկ, եւ լուեալ ի նմանէ բանս իմաստութեան` ցանկացաւ կուսին: Եւ կոչեցեալ զդայեակն իւր զՍմբատ` յայտնէ նմա զկամս սրտի իւրոյ, առնուլ զօրիորդն Ալանաց ի կնութիւն իւր, եւ դաշինս եւ ուխտս հաստատել ընդ ազգի քաջացն, եւ զպատանին արձակել ի խաղաղութիւն: Եւ հաճոյ թուեցեալ Սմբատայ, յղէ առ արքայն Ալանաց` տալ զտիկին օրիորդն Ալանաց զՍաթենիկ ի կնութիւն Արտաշիսի: Եւ ասէ արքայն Ալանաց.

Եւ ուստի՞ տացէ քաջն Արտաշէս

Հազարս ի հազարաց եւ բիւրս ի բիւրուց

Ընդ քաջազգւոյ կոյս օրիորդիս ալանաց:

Հեծաւ արի արքայն Արտաշէս ի սեաւն գեղեցիկ,
Եւ հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն,
Եւ անցեալ որպէս զարծուի սրաթև ընդ գետն,
Եւ ձգեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն՝
Ընկէց ի մէջք օրիորդին Ալանաց,
Եւ շատ ցաւեցոյց զմէջք փափուկ օրիորդին,
Արագ հասուցանելով ի բանակն իւր։

Թարգմանություն

Այդ ժամանակ միավորվեցին ալանները՝ լեռնաբնակ ժողովուրդը, հավաքելով իրենց հին զորքերը և Վրաց երկրի կեսը, ու մեծ բազմությամբ տարածվեցին դեպի մեր երկիրը։
Արտաշեսը նույնպես ժողովեց իր զորքերի բազմությունը, և սկսվեց պատերազմ քաջերի և աղեղնավորների երկու ժողովուրդների միջև։
Քիչ տարածք զիջեց Ալանների ժողովուրդը, անցավ մեծ Կուր գետը և բանակ դրեց գետի հյուսիսային ափին, իսկ Արտաշեսը՝ հարավային ափին, և գետը բաժանում էր նրանց։

Բայց քանի որ հայոց զորքը գերել էր Ալանների արքայի որդուն ու բերել Արտաշեսի մոտ, Ալանների արքան խնդրեց խաղաղություն՝ խոստանալով Արտաշեսին տալ այն ամենը, ինչ նա կցանկանա։ Նա երդվեց և դաշինք առաջարկեց՝ հաստատելու հավիտյան, որ այլևս Ալանների սերունդները երբեք չարշավեն Հայաստանի վրա։
Սակայն Արտաշեսը չհամաձայնեց պատանին վերադարձնել առանց փոխհատուցման։ Այդ ժամանակ Ալանների արքայի քույրը՝ գեղեցիկ Սաթենիկը, ելավ բարձր բլրի վրա և թարգմանչի միջոցով ձայնեց Արտաշեսի բանակին․

Քեզ եմ ասում, քաջ Արտաշես,

Ով հաղթեցիր քաջ Ալանների ազգին,

Ահա ես՝ աչքերին հաճելի դուստրը Ալանների արքայի,

Կխնդրեմ՝ ազատիր պատանիս։

Որովհետև մեկ ատելության պատճառով չէ վայել դյուցազուններին՝

Այլ դյուցազունների ցեղից

Կյանք խլել,

Կամ նրանց ստրկացնել,

Եվ հավիտյան թշնամություն հաստատել

Երկու քաջ ազգերի միջև։

Արտաշեսը լսեց Սաթենիկի իմաստուն խոսքերը, եկավ գետի ափը, տեսավ գեղեցիկ կույսին և լսեց նրա խոհուն խոսքերը։ Նրան տեսնելով՝ ցանկացավ Սաթենիկին։
Կանչեց իր մերձավոր Սմբատին ու հայտնեց նրան իր սրտի ցանկությունը՝ Ալանների արքայադստերը կնության առնել, խաղաղություն հաստատել քաջերի ցեղերի միջև և ազատել պատանուն։
Սմբատը հավանեց այդ միտքը և ուղարկեց պատգամ Ալանների արքային՝ տալ իր դստերը՝ Սաթենիկին, Արտաշեսի կնության։

Ալանների արքան ասաց․

Իսկ ի՞նչ կտա քաջ Արտաշեսը

Հազարավոր քաջերից ընտիր

Իմ դստեր՝ Ալանների կույսի դիմաց։

Այն ժամանակ քաջ Արտաշես արքան նստեց իր սև արագացի վրա,
հանեց ոսկե օղերով շիկափոկ պարանն,
և ինչպես արծիվն արագաթև անցավ գետի վրայով,
ձգեց ոսկե շիկափոկ պարանն ու գցեց Ալանների կույս Սաթենիկի մեջքին,
նրան ցավ պատճառեց իր նուրբ մարմնին,
և արագ տարավ իր բանակ՝ ի կնություն։

Թեստային աշխատանք բառակազմությունից 17․10

  1. Ո՞ր բառի մեջ հակ-ը նախածանց չէ։

1) հակընդդեմ
2) հակոտնյա
3) հակամետ
4) հակասություն

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են կազմված ապ- նախածանցով:

1) ապօրինի, ապարանք, ապերախտություն, ապերջանիկ
2) ապավինել, ապուխտ, ապօրինաբար, ապաթարց
3) ապերասան, ապշել, ապազգային, ապառիկ
4) ապահովություն, ապակողմնորոշում, ապաբախտ, ապաքաղաքական

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են կազմված մակ- նախածանցով:

1) մակերես, մակաբուծաբան, մակարդ, մակաբույս
2) մակագրություն, մակբայական, մակերևույթ, մակընթացություն
3) մակնիշ, մակերիկամ, մակաղել, մականախաղ
4) մակուղեղ, մականուն, մակդիր, մակույկ

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են կազմված ներ- նախածանցով:

4) ներգործություն, ներկայացում, ներշնչանք, ներդաշնակ
2) ներողամիտ, ներդիր, ներթափանցել, ներկուսակցական
3) ներերակային, ներծծվել, ներկանյութ, ներմուծել
4) ներուժ, ներքին, ներպետական, ներսուզում

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են կազմված փոխ- նախածանցով:

1) փոխադրություն, փոխանակում, փոխարքա, փոխհրաձգություն
2) փոխհատուցել, փոխնիփոխ, փոխարեն, փոխշահավետ
3) փոխնորդ, փոխծովակալ, փոխանցում, փոխազդեցություն
4) փոխտնօրեն, փոխակերպում, փոխայցելություն, փոխաբերական

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են վերջածանցավոր։

1) վարձկան, ճամփորդ, ցավագին, թանկագին
2) արգելակ, կոճակ, ալյակ, պատանեկան
3) լայնակի, հայրենի, հոսանք, մարդատար
4) մրցակից, գնդակ, սփռոց, կառույց

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են վերջածանցավոր:

1) երկաթյա, ազդու, առու, ջլուտ
2) լավություն, փեսացու, դանակ, ձեռք
3) տարեկան, բացատ, գյուղացի, նորագույն
4) հոտավետ, գործոն, գառնարած, խորոված

  1. Ո՞ր բառում ֊իք վերջածանց չկա:

1) կարծիք
2) ավետիք
3) խաղալիք
4) աղիք

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ունեն -ակ վերջածանց:

1) գնդակահարել, դանակահարություն, զսպանակ, պահակային
2) արգելակում, թռչնակ, հոգյակ, խոզանակ
3) հրապարակային, գանձանակ, էակ, դիմակ
4) բանակային, լեզվական, առվակ, շրջանակ

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ունեն -ական վերջածանց:

4) հայկական, քսանական, ընտանեկան, արքայական
2) ժողովրդական, լրատվական, տարեկան, խռովկան
3) խորհրդական, հոգևորական, վարձկան, դպրոցական
4) հայցական, բանական, հոգեկան, սրտամկան

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ունեն -անոց վերջածանց:

1) պարանոց, հիվանդանոց, հովանոց, դարբնոց
2) մատնոց, արհեստանոց, գլխանոց, բանջարանոց
3) մետրանոց, գերեզմանոց, զինանոց, հյուրանոց
4) ամառանոց, բազմահազարանոց, կուսանոց, հավանոց

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ունեն -ան վերջածանց:

1) ավազան, շրջանային, հորան, զարմանալի
2) խարան, խուժան, զորակայան, սուտասան
3) փչան, բաժանորդ, անվարան, ձգան
4) դերձան, խարազան, շարան, անարժան

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ունեն -ացի վերջածանց:

1) բերանացի, իրավացի, քաղաքացիական, բառացիորեն
2) դրացի, գավառացի, եվրոպացի, փարիսեցի
3) խելացիորեն, կանացիություն, վրացական, մարսեցի
4) համագյուղացի, երևանցի, նշանացի, տառացի

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն ունեն -եղ վերջածանց:

1) ահեղագոչ, մարմնեղ, ուժեղանալ, շքեղաշուք
2) բաղեղ, ձվածեղ, թիկնեղ, լուսեղ
3) հյութեղ, կանթեղ, հրաշագեղ, հոնեղ
4) մարմնեղ, հնչեղ, փառահեղ, հեղեղատ

  1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերին ունեն -ենի վերջածանց:

1) մասրենի, մայրենի, վայրկենաբար, արծվենի
2) արժանանալ, դեղձենի, քաղքենիություն, քաղցրավենիք
3) հայրենական, վայրենանալ, նռնենի, թզենի
4) ընձենավոր, խնկենի, հավիտենական, բալենի

Խաղահրապարակի ու շրջակա տարածքի խնդիրները

Իրավունքի դասի շրջանակներում մեր դասարանով զբոսնեցինք և ուսումնասիրեցինք խաղահրապարակի ու շրջակա տարածքի վիճակը, այս անգամ՝ քաղաքացիական իրավունքների և պարտականությունների տեսանկյունից։ Զբոսանքի ընթացքում մենք միասին քննարկեցինք այն բոլոր խնդիրները, որոնք նկատելի էին և պահանջում են լուծումներ՝ հաշվի առնելով բնակչության առողջության, անվտանգության և հանրային բարեկեցության իրավական նորմերը։ Մեր դիտարկումներն ու քննարկումների արդյունքները ամփոփեցինք հետևյալ կետերով.

Սահելու խողովակավոր հատվածի վերջնամասում (ելքում) կան կեղտի և հավանաբար կուտակված ջրի հետքեր, ինչը վկայում է անբավարար մաքրության կամ ջրի արտահոսքի/կուտակման խնդրի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, հողային ծածկույթը չի ապահովում մաքրություն և հարմարավետություն։

Բարեփոխում. Պարբերաբար մաքրել սահելու հատվածները, հատկապես ելքերը, կանխելով կեղտի և ջրի կուտակումը։

Ապահովել խաղահրապարակի հատակը համապատասխան, անվտանգ ծածկույթով (օրինակ՝ ռետինե սալիկներ կամ հատուկ ավազ), որը կբարելավի մաքրությունը և կբարձրացնի անվտանգությունը վայր ընկնելու դեպքում: Կատարել խաղային սարքավորումների տեխնիկական զննում, վերանորոգել կամ փոխարինել ժանգոտած կամ վնասված մասերը։

Ակնհայտ է ջրի կուտակման կամ արտահոսքի խնդիր, որը հանգեցրել է ցեխի և կեղտոտվածության տարածմանը ճանապարհի կամ եզրաքարի մոտ։ Սա ոչ միայն անհարմար է անցորդների համար, այլև հիգիենայի խնդիր է ստեղծում։

Բարեփոխում. Հայտնաբերել ջրի կուտակման աղբյուրը (կոմունալ վթար, մակերևութային ջրերի վատ հոսք և այլն)։

Վերանորոգել կամ տեղադրել/բարելավել ջրահեռացման համակարգերը (առվակներ, անցքեր), որպեսզի կանխվի ջրի կուտակումը: Մաքրել կեղտոտված հատվածը և ամրացնել ճանապարհի եզրաքարերը։

Որոշ խաղային սարքավորումների (մասնավորապես՝ ժայռամագլցման հատվածի) միացումները կամ մետաղական մասերը կարող են ժանգոտած կամ անկայուն լինել ՝ այս դեպքում մեկը վնասված էր, ինչը շատ վտանգավոր է։

Բարեփոխում․ Կատարել խաղային սարքավորումների տեխնիկական զննում, վերանորոգել կամ փոխարինել ժանգոտած կամ վնասված մասերը։

Տարածքը կարիք ունի համալիր բարելավման՝ սկսած խաղային սարքավորումների տեխնիկական սպասարկումից, ջրահեռացման համակարգի կարգավորումից մինչև ցանկապատերի վերանորոգում։ Այս քայլերը կբարձրացնեն անվտանգությունը, հիգիենան և կբարելավեն հանգստի գոտու ընդհանուր տեսքը։

Գրեցին ՝ Մարիա Վաթյանը և Արսինե Կարապետյանը