Պարապմունք 30

1․ Տրված է ax2 + bx + c > 0 անհավասարումը, որի լուծումների բազմությունն է (− ∞, 5) ∪ (8, + ∞)։
Գտնել

ա) ax2 + bx + c ≤ 0, =[5, 8]

բ) − ax2 − bx − c ≥ 0 անհավասարման լուծումների բազմությունը=[5, 8]
2․ Հայտնի է, որ (− ∞, − 5) ∪ (−1, + ∞)-ը ax2 + bx + c > 0 անհավասարման լուծումների բազմությունն է։ Գտնել − ax2 − bx − c > 0 անհավասարման լուծումների բազմությունը։

(−5, −1)
3. Լուծել քառակուսային անհավասարումը.
ա) 2x2 + 6 > 2(4x + 3)

, բ) (x + 2)2 < x2  + (x − 2)2 , գ) 2x2  − 2(x + 1)2  < (x + 1)(x − 2),

4․ Լուծել անհավասարումը՝ օգտագործելով a2 − b2 = (a − b)(a + b) կրճատ բազմապատկման
բանաձևը.
ա) x2 − 5 > 0, բ) (x − 2)2 − 4 ≥ 0, գ) (x + 4)2 − 9 ≤ 0, դ) − (x + 1)2 + 4 > 0,
ԼՈՒԾՈՒՄ։ դ) Անհավասարման երկու կողմը բաժանենք − 1-ի.
(x + 1)2 − 4 < 0:
Անհավասարման ձախ մասը ձևափոխենք.
(x + 1)2 − 4 = (x + 1)2 − 22 = (x + 1 − 2)(x + 1 + 2) = (x − 1)(x + 3):
Ստացանք (x − 1)(x + 3)<0 անհավասարումը, որի լուծումն է՝ x ∈ (− 3, 1)։

5․ Լուծել (x+4)(x+7)≤0 անհավասարումը:

Պարապմունք 20

1․ Ապացուցել, որ նկարում պատկերված եռանկյունները նման են։

AB/DE 4,5 3

BC/EF 6 4

AC/DF 9 6

Նման են

1,5

2․ ABCD զուգահեռագծի CD կողմի վրա նշված է E կետը: AE և BC ուղիղները հատվում են F կետում։ Գտնել ա) EF–ը և FC-ն, եթե DE = 8 uմ, EC = 4 սմ, BC = 7 սմ, AE = 10 սմ,
բ) DE–ն և EC-ն, եթե AB = 8 սմ, AD = 5 սմ, CF = 2 սմ:

3․ O գագաթով անկյան կողմերից մեկի վրա վերցված են A և B, իսկ մյուսի վրա C և D կետերը այնպես, որ AO = 4 սմ, BO = 7սմ, OC =12 սմ, OD = 21սմ: Նման են OAC և OBD եռանկյունները:

4․ AB և CD հիմքերով ABCD սեղանի անկյունագծերը հատվում են O կետում։ Գտեք`
ա) AB–ն, եթե OB = 4սմ, OD = 10 սմ, DC = 25 սմ,
բ) (AO)/(OC)-ն և (BO)/(OD) -ն եթե AB = a, DC = b
գ) AO-ն, եթե AB = 9,6 դմ, DC = 24 սմ, AC = 15 սմ:4

5․ Նման են, արդյոք, երկու ուղղանկյուն եռանկյունները, եթե դրանցից մեկն ունի 40°–ի անկյուն, իսկ մյուսը`

ա) 50°–ին հավասար անկյուն,

Այո

բ) 60°–ին հավասար անկյուն։

Ոչ

6․ Նման են, արդյոք, ABC և A1B1C1 եռանկյունները, եթե`
ա) AB = 3 սմ, BC = 5 սմ, CA = 7 սմ, A1B1 = 4,5 սմ, B1C1 = 7,5 սմ, C1A1 = 10,5 սմ

3 4,5

5 7,5

7 10,5

Նման են
բ) AB = 1,7 սմ, BC = 3 սմ, CA = 4,2 սմ, A1B1 = 34 դմ, B1C1 = 60 դմ, C1A1 = 84 դմ:

1,7 34

3 60

4,2 84

Քրոմոսոմներ, գեներ, կարիոտիպ


ԹԵՍՏ 1

1. Գենը ինչի՞ միավոր է․
ա) Քրոմոսոմի սպիտակուցային հատված
բ) Ժառանգական տեղեկատվության միավոր
գ) Միտոզի փուլ
դ) Ռիբոսոմի կառուցվածքային միավոր


ԹԵՍՏ 2

2. Մարդու սոմատիկ բջիջներում որք՞ան քրոմոսոմ կա:
ա) 23
բ) 24
գ) 46
դ) 48


ԹԵՍՏ 3

3. Ինչպե՞ս է կոչվում մարդու քրոմոսոմների ամբողջական հավաքը, դասավորված ըստ չափի և կառուցվածքի:
ա) Գենոմ
բ) Կարիոտիպ
գ) Գենոտիպ
դ) Ֆենոտիպ


ԹԵՍՏ 4

4. Ո՞ր տեսակի քրոմոսոմներն են որոշում անձի սեռը:
ա) Սոմատիկ քրոմոսոմներ
բ) Ավտոսոմներ
գ) Սեռական քրոմոսոմներ
դ) Միտոխոնդրիալ քրոմոսոմներ


ԹԵՍՏ 5

5. Գենի տարբեր ձևերը, որոնք պայմանավորում են հատկանիշների տարբեր դրսևորումներ, կոչվում են․
ա) Կարիոտիպեր
բ) Ալելներ
գ) Հոմոլոգներ
դ) Մուտագեններ

Պարապմունք 29

1․ Անհավասարումը կրճատե՛ք նպատակահարմար թվով և լուծե՛ք այն.
ա) 5x2 + 15x + 10 ≥ 0=x ≥ −1,

բ) 2x2 − 14x + 12 > 0=x > 6,

գ) 15x2 + 24x − 9 < 0=, դ) 8x2 − 24x + 12 ≤ 0:

2․ Կազմել քառակուսային անհավասարում, որի լուծումների բազմությունը լինի նշված բազմությունը․

ա) (− ∞, 3) ∪ (5, + ∞)=(x−3)(x−5) > 0

, բ) (4, 7)=(x−4)(x−7) < 0,

գ) (−∞, − 5] ∪ [1, + ∞)=(x+5)(x−1) ≥ 0,

դ) (− ∞, 6) ∪ (10, + ∞)=(x−6)(x−10) > 0,

ե) (− ∞, 0] ∪ [7, + ∞)=x(x−7) ≥ 0,

զ) (− ∞, − 2) ∪ (3, + ∞)=(x+2)(x−3) > 0,
3․ Աստղանիշը փոխարինել > , < , ≥ , ≤նշաններից մեկով, որ ստացված անհավասարման լուծումների բազմությունը լինի համապատասխան բազմությունը․
ա) x2 + 7x + 12 *< 0, x∈ [−4, − 3],

բ) x2 + 3x − 10 *  >0, x ∈ (− ∞, − 5] ∪ [2, + ∞),
գ) x2 − 5x + 6 * >0, x ∈ (− ∞, 2) ∪ (3, + ∞), դ) x2 − 6x + 8 *  <0, x ∈ (2, 4),
ե) − x2 − 3x − 2 * >0, x ∈ [−2, − 1], զ) − x2 − 4x + 5 *> 0, x ∈ (− ∞, − 5) ∪ (1, + ∞):

4․ Գտնել b-ն ու c-ն, եթե հայտնի է, որ x 2 + bx + c ≥ 0 անհավասարման լուծումների
բազմությունն է

ա) (− ∞, − 5] ∪ [−3, + ∞), b = 8 c = 15

բ) (− ∞, 2] ∪ [7, + ∞)։ b = −9 c = 14

5․ Դիցուք, − 2x2 + bx + c > 0 անհավասարման լուծումների բազմությունն է

ա) (− 1, 5), b = 8 c = 10

բ) (4, 8)։ Գտնել b-ն ու c-ն։ b = 24 c = −64

6․ Դիցուք, ax2 + bx + c ≥ 0 անհավասարման լուծումների բազմությունն է

ա) (− ∞, − 2.5] ∪ [4, + ∞), <0

բ) [−2, 4]։ Գտնել a-ի նշանը։ + < 0

Հանրահաշիվ պարապմունք 28

1. Լուծել անհավասարումը.
ա) (x − 6)(x + 9)<0, բ) (x + 4)(x − 3)≥0 , գ) (x − 5)(x + 1)≥0, դ) (2x + 5)(x + 5)≤0, ե) 8(x − 3 )(x + 8)>0։
2․ Լուծել անհավասարումը.
ա) x2 − 8x + 5 >− 2, բ) 4x2 + 11x − 14 ≤ −x + 2, գ) − 2x2 + 6x + 5 < −x2 + 5x−  1, դ) 6x2+8x-9 ≥ 4x2+4x+7, ե) 2x2+9x — 6 < x2+5x — 1
 3․ Անհավասարումը լուծել միջակայքերի եղանակով.
ա) x2 − 6x + 5 > 0, բ) − x2 + 9x + 10 ≥ 0, գ) 3x2 + 12x + 4 ≤ − 5, դ) 4x2 + 14x − 5 > − 15։
4․ Անհավասարումը լուծե՛ք գրաֆիկական եղանակով.
ա) x2 + 6x − 7 > 0, բ) − x2 + 4x − 3 ≤ 0, գ) − 3x2 − 12x + 7 < − 8, դ) − 4x2 − 6x + 5 ≥ 7։
 5․ Անհավասարումը ձևափոխել այնպես, որ ավագ անդամի գործակիցը լինի դրական, այնու-
հետև լուծել.
ա) − 3 x2 + 5x − 2 < 0, բ) − x2  + 9x + 10 ≥ 0, գ) − 5 x2  − 9x − 4 ≤ 0, դ) − 2 x2  + 7x − 5 > 0:

Քերականություն 13․11․2025

  1. Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր՝ որքան կարող ես։
  2. Գտիր գոյականները, որոշիր հոլովն ու հոլովումը։

Գյուղ-ուղղական ի արտաքին

Փեշերին-տրական արտաքին ի

Քաղաքի-սեռական արտաքին ի

Բարձունքի- ուղղական արտաքին ի

Ֆրանսիայի-սեռական արտաիքին ի

Անկյուն- ուղղական ներքին ա

Ճանապարհներից-բացառական արտաքին ի

Կյանքով-գորիծիական արտաքին ի

Մարգարտածաղիկներով-Գործիական արտաքին ի

Մարգագետինների-սեռական արտաքին ի

Կեսօր-ուղղական արտաքին վա

Արոտավայրում-ներգոյական արտաքին ի

Ոչխարներ-ուղղական արտաքին ի

Խոտեր- սեռական արտաքին ի

Աղջնակ- սեռական արտաքին ի

Դեմքով- գործիական արտաքին ի

Աչքերով -գործիական արտաքին ի

Հովվուհի- ուղղական արտաքին

Հոտը-հայցական արտաքին ի

Վեհություն-ուղղական արտաքին ի

Շարժումներով- ներգոյական ներքին ա

Անհանգստությամբ-սեռական ներքին ա

Նշույլ-ուղղական արտաքին ի

Օրիորդի- սեռական արտաքին ի

Աչքերում- ներգոյական արտաքին ի

Պարմանուհի-հայցական արտաքին ու

Բազկի-սեռական արատքին ի

Թափը-հայցական

  1. Գտիր ածականները։

Կանաչազարդ

Փոքրիկ

Գավառական

Հանդիպակած

Գեղատեսիլ

Կենտրոնական

Մեկուսի

Խաղաղ

Ճերմակաթույր

Հրաշեկ

Հուռթի

Ցանուցիր

Կանաչ

Տասնհինգամյա

Արևառ

Սևորակ

Բարձրահասակ

Հնամաշ-

Դշխոյական

Դեռափթիթ

Խիզախ

Ուժեղ

Համարձակ

Հրաշալի

  1. Գտիր դերանունները, որոշիր տեսակները։

Մեր-անձնական առաձին դեմք հոգնակի սեռական
Այդ-ցուցական
Այն-ցուցական
Դա-ցուցական

Որ-հարաբերական
Նա-անձնական

Ոչ ոք-ժխտական

Բոլորը-որոշյալ

  1. Գտիր 3 բարդ բառ, որի բաղադրիչները հոդակապով են միացած։

Կանաչազարդ

Մարգարտածաղիկներով

Բարձրահասակ

  1. Տեքստում գտիր առանձին, սպիտակ, տարազ, խիզախ, թուր բառերի հոմանիշները

Առանձին-մեկուսի

Սպիտակ-ճերմակաթույր

Տարազ-հագուստ

Խիզախ-համարձակ

Թուր-սուր

Կանաչազարդ փոքրիկ գյուղը փռված է մեր գավառական քաղաքի հանդիպակաց բարձունքի փեշերին։ Ֆրանսիայի գեղատեսիլ այդ անկյունը հեռու է կենտրոնական ճանապարհներից, ապրում է մեկուսի խաղաղ կյանքով, փռված է ճերմակաթույր մարգարտածաղիկներով ծակված մարգագետինների վրա: Հրաշեկ կեսօր է: Հուռթի արոտավայրում երևում են ցանուցիր ոչխարները, իսկ քիչ այն կողմ՝ կանաչ խոտերի վրա, նստած է տասնհինգամյա մի աղջնակ՝ արևառ դեմքով սևորակ աչքերով: Դա հովվուհին է, որ ամեն օր արածեցնելու է բերում հոտը։ Թեև բարձրահասակ չէ և հագուստն էլ հնամաշ է, բայց դշխոյական վեհություն կա շարժումներում: Անհանգստության նշույլ չկա դեռափթիթ օրիորդի աչքերում․ նա գիտի ոչ ոք չի համարձակվի մոտենալ մակաղած հոտին: Բոլորն են ճանաչում խիզախ պարմանուհուն, գիտեն բազկի թափը եւ մտածում են ՝ ավելի լավ է գործ չունենալ հետը։ Ուժեղ է ու համարձակ հրաշալի հեծյալ է և կարողանում է սուր գործածել։

Պարապմունք 19

1․ Ո՞ր հայտարիշի համաձայն են նման ΔBEC∼ΔBDA եռանկյունները:

  • երկու անկյունները հավասար են
  • երկու կողմերը համեմատական են, և նրանցով կազմված անկյունները հավասար են
  • երեք կողմերը համեմատական են
lidzTr_bis.PNG

2. Հաշվել CE հատվածի ե րկարությունը, եթե AD=12 սմ, AB=16 սմ, BC=3.2 սմ:

CE-2.4

3․ Ո՞ր եռանկյուններն են նման:

2tr.PNG
3tr.PNG
1tr.PNG

Առաջինը և երրորդը եռանկյուները նման են

4․ Նմա՞ն են ABC և A1B1C1 եռանկյունները, եթե AB = 3մ, BC = 4մ, AC = 6մ, A1B1 = 9մ, B1C1 = 12մ , A1C1 = 18մ:

Նման են

5․ Տրված է, որ BE-ն ABC անկյան կիսորդն է, և DA⊥BA և CE⊥BC։ Գտնել EB-ն,  եթե  DA=15  սմ,  BA=20 սմ, CE=7.5 սմ: Սկզբում ապացուցել եռանկյունների նմանությունը:

lidzTr_bis.PNG

BA:BE

6․ Տրված է ABC ուղղանկյուն եռանկյունը: ∠A=90°, VN⊥BC, NV=7 մ, NC=8 մ, AC=16 մ: Հաշվել  AB-ն։ Սկզբում ապացուցել եռանկյունների նմանությունը:

lidztais.bmp

7․ Ըստ նկարների տվյալների՝ գտնել x–ը և y–ը։

Ավետիք Իսահակյանի․Հավերժական սեր

1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։

Ստեղծագործության սկզբում Թադմորի ապարանքը նկարագրվում է որպես հզոր, շքեղ և տպավորիչ կառույց։ Հեղինակը օգտագործում է պայծառ, լույսով լցված պատկերներ՝ ընդգծելով քաղաքատիրոջ զորությունը և ժամանակի խաղաղ, հարստությամբ լի ընթացքը։

1

Հեղինակը ցույց է տալիս, որ ժամանակը վերափոխում է ամեն ինչ։ Այն, ինչ երբևէ գեղեցիկ ու հզոր էր, կարող է մաշվել և վերանալ։ Սա մտորում է մարդկային կյանքի անցողիկության մասին։

2

Ապարանքի սկզբի շքեղությունը խորհրդանշում է մարդու մեծությունը, իսկ վերջի ավերածությունը՝ նրա անպաշտպանությունը ճակատագրի առաջ։ Հեղինակը հիշեցնում է, որ ոչ մի հարստություն կամ իշխանություն հավերժական չէ։

3

Սկզբի ու վերջի հակադրությունը ստեղծում է դրամատիկ ազդեցություն։ Այս կերպ հեղինակը խորացնում է իր գաղափարը՝ անցյալի փառքը միշտ հակադրվում է ներկայի դատարկությանը։

4

Ապարանքի ճակատագրով հեղինակը փորձում է հուշել՝ իրական արժեքները նյութական շքեղության մեջ չեն, այլ հոգևոր աշխարհում, մարդկային հիշողության և զգացմունքների մեջ։

Ստեղծագործության վերջում սակայն նույն ապարանքը նկարագրվում է բոլորովին այլ երանգներով։ Այժմ այն քայքայված է, լքված, ոչնչացած ժամանակի, պատմական ցնցումների կամ մարդկային աղետների հետևանքով։ Հեղինակը օգտագործում է մութ, խամրած, ցավոտ պատկերներ՝ ցույց տալու համար, որ անգամ ամենահզոր շինությունները ժամանակի ուժի առաջ անպաշտպան են։ Ապարանքը դառնում է մահացած անցյալի վկան՝ լռությամբ պատմելով կորուստների մասին։

2. Բառարանից գտիր բամբիշ, մանկլավիկ, նաժիշտ, ձեղուն, սնդուս, թալկանալ, եբենոսյան, մուշկ, կնդրուկ բառերի բացատրությունը։

Բամբիշ-թագուհի,իշխանուհի

Մանկլավիկ-Ազնվատոհմ երիտասարդ, որ ծառայում էր թագավորի կամ ֆեոդալի պալատում և սպասարկում նրան:Մեկին ստրկամտորեն ծառայող մարդ։

Նաժիշտ-Սպասավորուհի, աղախին

Ձեղուն-Շինության ծածկը, տանիք

Սնդուս- Ողորկ ու փայլուն երեսով գործվածք (սատին, ատլաս ևն)

Թալկանալ-Ուշաթափվել, նվաղել, (սիրտը) մարել

Եբենոսյան-Եբենոսից, եբենոսի փայտից պատրաստած:
Մուշկ-Բուրավետ յուղային նյութ, որ ստացվում է մշկայծյամի մշկագեղձերից

Կնդրուկ-Մի քանի արևադարձային ծառերից ստացվող անուշահոտ խեժ

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 

Այս ստեղծագործությունը անսահման՝ հավերժական սիրո մասին է, սիրո, որի համար պատրաստեն մահանալ, անշեւ անմար։Իսահակյանը նկարագրում է ամենա խոր սերը որը երբևիցե կարդացել էի։Այս ստեղծագործությունը ստիպում է մտածել, թե որքան կարևոր է պահպանել սրտի պարզությունն ու ճշմարտացիությունը։ Սերը հավերժական է ոչ թե որովհետև երբեք չի ավարտվում, այլ որովհետև այն մնում է մարդու մեջ իր խորությամբ ու ազդեցությամբ։ Սիրած մարդու հանդեպ զգացումը կարող է դառնալ ճանապարհ, որից հետո մարդը այլևս նույնը չէ։ Եվ հենց դա է այն հավերժությունը, որի մասին խոսում է Իսահակյանը։

4. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք վերնագրերից մեկով՝

  • Սիրո և սպասման փոխհարաբերությունը Իսահակայանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունում, 
  • Սիրո իդեալականացումը և իրականությունը, 
  • Սերը չի չափվում ժամանակով, 
  • Ի՞նչն է դարձնում զգացմունքը հավերժական՝ հիշողությունը, երազանքը, թե հավատը զգացումիդ հանդեպ,
  • Հավերժական սերը՝ իդեա՞լ, թե՞ իրական հոգեվիճակ։

Սերը չի չափվում ժամանակով

Նախաբան

Սերը մարդու կյանքի այն զգացումն է, որը չի ենթարկվում ոչ օրենքների, ոչ սահմանների, ոչ էլ ժամանակի հաշվարկին։ Երբ սրտում վառվում է սեր, այն չի հարցնում՝ քանի օր, քանի ամիս կամ քանի տարի է անցել․ այն պարզապես կա՝ անշեջ, ինչպես Իսահակյանի «Հավերժական սիրո» մեջ նկարագրված զգացումը, որ ապրում է դարերի խորքում։

Ընթացք

Իսահակյանը միշտ սիրո մեջ տեսել է հավերժության նշույլ։ Նրա պատկերացումներում սերը չի կապվում անցողիկ պահերի հետ․ այն ապրում է մարդու հոգում այնքան ժամանակ, որքան հոգին ընդունակ է զգալու։ Ինչպես նրա հերոսները, որոնք տարիների բաժանման, տառապանքի և հույսի կորստի միջով էլ չեն դադարում սիրել, այնպես էլ իրական կյանքում մենք հաճախ զգում ենք, որ իսկական սերը ժամանակով չի մարում։ Ընդհակառակը՝ ժամանակը միայն բացահայտում է սիրո խորությունը։Այդ պատճառով էլ Իսահակյանի ստեղծագործություններում սերը հաճախ ներկայացվում է որպես հավերժական ճանապարհ՝ ցավով, սպասումով, հավատով և նվիրվածությամբ լցված։ Սերը չի ավարտվում այնտեղ, որտեղ ժամանակը կանգ է առնում։ Այն շարունակվում է հիշողության մեջ, խոստումների մեջ, հոգու խորքում պահված աղոթքի նման։

Վերջաբան

Այսպիսով՝ սերը չի չափվում ժամանակով, որովհետև ժամանակը չափում է միայն անցողիկը, մինչդեռ սերը պատկանում է այն աշխարհին, որտեղ պահերը վերածվում են հավերժության։ Իսկական սերը ապրում է այնքան ժամանակ, որքան մարդը կարող է պահպանել իր սրտի ջերմությունը։ Իսահակյանը հենց այս հավերժության մասին էր ասում՝ երբ սերն անցնում է մարդկային սահմաններից ու դառնում անսասան արժեք։

November 17- 21

Every year, several prizes are given to the best students.

When the pizza was delivered, it was cold.

You will be told when you can come in.

That song isn’t played on the radio very often, is it?

Was your money stolen out of your bag?

We weren’t allowed to use a dictionary in the exam yesterday.

That film won’t be shown in our local cinema for a long time.

Will I be picked up from the station on Saturday?

When people are arrested, they are taken to the police station.

Milk is usually kept in the fridge.

Are we told what’s in next week’s test?

How did people communicate over long distances before the phone was invented?

Are you allowed to come to the party next Saturday?

You will be given your exam results next Monday.

Was Aidan’s bike found yesterday?

1.are

2. were

3. are

4. was

5. are

6. are

7. not

8. were

9. was

10. is

11. are

12. are

13. are

14. are

15. are