Գործնական աշխատանք կետադրությունից.26.09

Կետադրել նախադասության բազմակի անդամները:


Թե՛ քաղաքներում, թե՛ գյուղերում, թե՛ հեռավոր շեներում իշխում էին պարսիկները: Անակնկալ մտնում էին տները, գոմ ու մարագ, պարտեզ ու հնձան, պահանջում ոսկի, արծաթ, ուտելիք, հարս ու աղջիկ: Մեծամեծ խմբերով մտնելով այգիները՝ ոչ այնքան ուտում, որքան ջարդում էին, տրորում, քանդում, ավերում: Ամայություն, չարագուշակ լռություն, ահ ու սարսափ էր տիրում ամենուր:

Գուսաններն այժմ անցնում էին այգիների արանքով, լքված փողոցներով, ուր չէր երևում ոչ մարդ, ոչ կենդանի: Թվում էր, թե այս վայրերում կամ երբևէ ոչ ոք չէր ապրել, կամ մի չար շունչ դաժանաբար քշել, տարել էր ամենքին և ամեն ինչ:

Երիտասարդը նայում էր անթարթ, ագահ աչքերով և մարդկային ոչ մի ստվեր չէր տեսնում ոչ սյունազարդ ճեմելիքում, ոչ երկար սանդուղքի վրա, ու պալատը թվում էր լքված ու ամայի:

Անժիկը մտաբերում էր քաղաքը, իրենց դպրոցը, աշակերտական շարքերը, կինոն, տրամվայը ու էլի հազար ու մի պես-պես բաներ։

Նրա դեմքի անտարբեր արտահայտությունը, աչքերի մեջ խաղացող թեթև արհամարհանքը կատաղեցնում, հունից հանում էին Միքայելին, միաժամանակ ճնշում, շփոթեցնում:

Չեմ հասկանում՝ ինչի համար եք այդ ասում. ես չեմ կարող ձեզ ոչ ատել, ոչ արհամարհել:

Շուշանիկը մերթ կարմրում էր, մերթ գունատվում, մերթ ուզում էր քայլերն արագացնել և շուտ տուն հասնել:

Վարպետն ուզում էր իմանալ՝ ինչ հագուստներ ունի թագավորը, ինչ սուր, ինչպիսի թագ, ինչպիսի արտաքին, բնավորություն: Եվ թագավորի, և թագուհու, և նրանց որդիների մասին ամեն մանրուք հետաքրքրում էր վարպետին:

Այդ կոպիտ, բիրտ, գռեհիկ խանութպանը միայն ծեծով չի բավականանա. նա կծեծի, կպատժի կնոջը, կպատժի չարաչար:

Ինչո՞ւ սիրեց այդ կնոջը, ինչո՞ւ չհասկացավ, որ մարդկային կյանքում ահագին դեր են խաղում ծագումը, շրջանը, ավանդույթներն ու սովորությունները

Կետադրել տրոհվող որոշիչները։


Երիտասարդն իր առջև տեսավ ծանոթ միջնաբերդը, վերից վար ծառաստանով շրջապատված, և կանաչների մեջ կորած այգին, ատամնավոր պարսպով ու բուրգերով գոտևորված:

Քիչ հետո երևաց Ավագ կամ, ինչպես կոչում էին, Վաղարշապատի դուռը, զույգ աշտարակներով և բարձր բուրգերով, որոնց վրա ծածանվում էին պարսից դրոշներ, բազմաթև արծվի զինանշանով:

Դեմ դիմաց կանգնած էր մի տղամարդ, ծանոթ ժպիտով, ժամանակի ճերմակ փոշուց սպիտակած մազերով, բայց երիտասարդական առույգ կեցվածքով ու վեհատեսիլ:

Մերթընդմերթ նավթահանքերից լսվում էին ինչ-որ խշշյուններ. դա դեպի ամբարները հասնող նավթի ձայնն էր, միօրինակ ու տաղտկալի:

Բեկին մոտեցավ մելիք Թուրինջը, գեղջկական հագուստով, գլխաբաց ու շփոթված: Աղոթասրահ մտան երկու քահանա, մեկը՝ տեր Սարգիսը, միջահասակ, նիհար մարմնով, խորամանկ աչքերով, հազիվ քառասուն տարեկան. մյուսը՝ տեր Հովսեփը, բարձրահասակ, սպիտակամորուս, բարի դեմքով ծերունի:

Քաղաքի սակավամարդ նրբանցքներից մեկով քայլում էր մի երիտասարդ, ուսերից վար թափվող դարչնագույն զգեստով, մուգ շագանակագույն մույկերով:

Երկար քայլելուց հետո վերջապես հասան մի լեռնահովիտ, սառնորակ աղբյուրներով, պաղ շնկշնկան քամիներով, թափանցիկ օդով ու երփներանգ ծաղիկներով, և որոշեցին այլևս չշարունակել ճամփան և ապրել երկրային այդ շքեղ դրախտում:

Սովորական շարադասությամբ որոշիչները դարձնել հետադաս, ապա համապատասխանաբար կետադրել:

Սամվելը, նայելով մոր արդուզարդին, ասաց. -Բոլորը գեղեցիկ է, բոլորը հրաշալի է: Այդ մահիկը, խոշոր ալմաստներով զարդարված, կթափե քեզ վրա բոլոր բարիքները, իսկ այդ ադամանդները, փայլփլուն տաշվածքներով, գունավոր շողարձակումներով, մշտական ուրախություն կներշնչեն քեզ: Այդ սիրուն թանան, մեխակի ձևով, միշտ անուշահոտությամբ կհրապուրե քո հոտոտելիքը, իսկ այդ փիրուզան, կապույտի բոլոր գույներով նրբերանգված, կլիացնի քո արկղերը ոսկով և արծաթով: Այդ ոսկյա գինդերը, բոլոր գույներով վառվող, կպահպանեն քո լսելիքը անախորժ ձայներից, այդ զմրուխտները, կանաչի ցոլցլուն գույներով կայծկլտացող, միշտ ուրախալի լուրերով կզվարճացնեն քեզ: Այդ մանյակը, խորհրդավոր հուռութքներով շարված, կկուրացնի օձի ու վիշապի աչքերը՝ քո անձը անխոցելի պահելով թունավոր զեռունների ու միջատների խայթոցներից: Դրա մեջ է բոլորին գայթակղեցնող քո թովիչ զորությունը: Այդ ապարանջանները, օձերի նման ոլորված, թանկագին քարերով, քո բազուկներին կտան հաջողություն, իսկ այդ թևակապերը, մարջանով և գույնզգույն հուլունքներով զարդարված, քեզ հեռու կպահեն չար աչքից ու պատահարից, դևերի, քաջքերի և աներևույթ ոգիների պատրանքներից: Այդ մատանին, կարմիր հակինթներով ակնազարդված, մարդկանց մոտ քեզ հաճելի կդարձնի, օղը, սուտակի քարերով ագուցված, կփարատի վշտերդ: Երրորդ մատանիդ, վարդագույն սուտակի քարերով դրվագված, կհալածի դևերին: Չորրորդ մատանիդ, խայտաճամուկ օձաքարով, կոչնչացնի թույների ներգործությունը, իսկ այդ հինգերորդ մատանիդ, հակիկի դեղնագույն քարերով, կոչնչացնի մարդկանց չար մտքերը:

Պարապմունք 8

1․ Որոշել քառակուսային եռանդամի նշանը տրված կետում․
ա) x2 + 4x − 8, x = 2=(+), բ) 3 x2 − 10x + 2, x = −1=(+) գ) −2 x2 + 7x + 11, x = 1.5=(+) դ) 2  x2 + 5x − 20, x = 4=(+)

2․ Հաշվել քառակուսային եռանդամի դիսկրիմինանտը (տարբերիչ)։ Եռանդամի նշանը կախվա՞ծ
է արդյոք x-ի արժեքից: Եթե կախված չէ, ապա նշել նշանը։
ա) 2x2 + 7x − 1, բ) −x2 + 3x − 9, գ) − x2 − 6x − 9։

3․ Գտնել քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) 2x2 − 6x + 4, բ) 3x2 + 2x + 1, գ) − x2 + 3x − 2։

4․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը և պարզե՛ք նշանը տրված կետում․ ա) − x2 − 5x − 6, x = −1, բ) 3 x2 − 7x + 4, x = 5,   գ) 2x2 − 9x + 10, x = 3։

5․ m-ի փոխարեն գրել թիվ, որ ստացված քառակուսային եռանդամն ունենա մեկ նշանապահպանման միջակայք․
ա) x2 + 5x + m, բ) −2 x2 + 15x − m, գ) 3 x2 − 7x + m,
դ) mx2 − 14x + 30, ե) mx2 + 12x + 34, զ) mx2 − 4x + 8:
ԼՈՒԾՈՒՄ։ դ) Եթե քառակուսային եռանդամն ունի մեկ նշանապահպանման միջակայք, ուրեմն այդ միջակայքն է (−∞, +∞): Դա հնարավոր է, երբ եռանդամն արմատ չունի, այսինքն՝ D < 0: Ուրեմն՝ D = (−14)2 − 4 ⋅ 30 ⋅ m < 0: Լուծելով անհավասարումը՝ ստանում ենք m >49/30 : Օրինակ՝ m = 12 բավարարում է այս պայմանին։

Պարապմունք 6

Առաջադրանքներ։

1․ Որոշել  A(0;25) կետով անցնող և աբսցիսների առանցքին զուգահեռ ուղղի հավասարումը:

y=25

2․ Կազմել  A(7;−20) կետով անցնող և օրդինատների առանցքին զուգահեռ ուղղի հավասարումը:

x=7

3․ Արդյո՞ք B(0;2) կետը գտնվում է −8x−y+2=0 ուղղի վրա:

0=0

այո

4․ Տրված է 3x−y+29=0 ուղիղը: Գտնել այն կետի օրդինատը, որի աբսցիսը հավասար է 3-ի:

y=38

5․ Տրված է 2x−2y+42=0 ուղիղը: Գտնել այն կետերը, որոնցում ուղիղը հատում է կոորդինատային առանցքները. ա Ox առանցքի հետ հատման կետը՝ բ. Oy առանցքի հետ հատման կետը՝

(−21;0).(0;21)

6․ Տրված ուղիղը անցնում է A(1;−1) և B(2;0) կետերով: Որոշել այդ ուղղի հավասարումը:

y=x−2

7․ Գրել կոորդինատների սկզբնակետով և A (4; 5) կետով անցնող ուղղի հավասարումը:

y=(5/4)x

8․ Կազմել  A(−5;0) և B(0;3) կետերով անցնող ուղղի հավասարումը:

y=(3/5)x+3

Առօրյայում հանդիպող սպիտակուցների բնափոխում

Սպիտակուցները կենդանի օրգանիզմների համար ամենակարևոր մոլեկուլներն են։ Դրանք կազմված են ամինաթթուներից և ունեն բարդ, կառուցվածք, որն ապահովում է նրանց յուրահատուկ գործառույթը (օրինակ՝ ֆերմենտները, որոնք արագացնում են քիմիական ռեակցիաները)։

Ձու եփելը։ Սա բնափոխման դասական և ամենատեսանելի օրինակն է։ Երբ ձուն եփվում կամ տապակվում է, ջերմության ազդեցությամբ ձվի սպիտակուցը՝ ալբումինը, կորցնում է իր նախնական հեղուկ և թափանցիկ կառուցվածքը և վերածվում սպիտակ, պինդ զանգվածի։ Այս փոփոխությունը անդարձելի է։

Միսը եփելը կամ խորովելը։ Մսի ջերմային մշակման ժամանակ նրա սպիտակուցները (միոզին, կոլագեն) դենատուրացվում են։ Միսը կորցնում է իր կարմիր գույնը (որը պայմանավորված է միոգլոբին սպիտակուցով) և դառնում ամուր, պինդ և դարչնագույն։

Սննդի ախտահանում։ Կաթի պաստերիզացիան կամ մսի եփումը բարձր ջերմաստիճանով ոչնչացնում է մանրէները, քանի որ ջերմությունը դենատուրացնում և ապաակտիվացնում է մանրէների կենսական ֆերմենտները (սպիտակուցները)։

Գործնական աշխատանք․24․09

1․ Լրացնել բաց թողնված տառերը:


Նա նստեց առափնյա մի նստարանի վրա հոգնած ոչ թե գիշերվա անքնությունից կամ օգտելից ըմպելիքներից, այլ հոգեկան տառապանքներից: Ամենուրեք, ուր նայում էր, հայացքի առաջ երևում էին մի զույգ անմեղ աչքեր: Ո՛չ, ի՛նքը երբևիցե նրանց չի ձգի ճակատագրի քմահաճույքին, երբեք չի բաժանվի նրանցից ո՛չ հանուն հայրական անեգքի, ո՛չ հասարակական արհամարհանքի: Սաբաթին մտքերից կտրեց այն կողմից լսվող բոժոժների ձայնը: Ուղտերի քարավանը բարձրանում էր դեպի ավազոտ լեռները, դեպի նավթից ու շոգուց զերծ բնությունը: Նայելով բիբլիական կենդանիներին մարդ կարծում է, թե գտնվում է հինավուրց, անաղարտ մի ուրիշ աշխարհում: Այնինչ ձախ կողմում՝ ջրերի վրա, օրորվում են շոգենավերը, կայծկլտում էլեկտրական լամպերը: Շուրջբոլորը սփռված է շոգու և երկաթի գոռոզ թագավորությունը: Նավաստիները ժրաջանջրեն լվանում են նավերի տախտակամածները՝ երգելով այն առողջ, այնական ձայնով, որի մեջ զգացվում է ջրերի տարերային զորությունը:

2․Վանկատել և բոլոր հնարավոր ձևերով տողադարձել հետևյալ բառերը

Երաժշտական

Վանկատում. ե-րա-ժըշ-տա-կան

Տողադարձ. ե-րաժշտական, երաժշ-տական, երաժշտա-կան

Անկյուն

Վանկատում. ան-կյուն

Տողադարձ. ան-կյուն

Մկրտիչ

Վանկատում. Մը-կր-տիչ

Տողադարձ. Մըկր-տիչ, Մկրտիչ (քանի որ մեկ տառով վանկ չի կարող մնալ)

Ակնդետ

Վանկատում. ա-կըն-դետ

Տողադարձ. ակն-դետ, ակըն-դետ

Լեռնաբնակ

Վանկատում. լեռ-նա-բնակ

Տողադարձ. լեռ-նաբնակ, լեռնա-բնակ

Հեղաշրջում

Վանկատում. հե-ղա-շըր-ջում

Տողադարձ. հեղա-շրջում, հեղաշր-ջում

Ստեփան

Վանկատում. Ստե-փան

Տողադարձ. Ստե-փան

Գերբնական

Վանկատում. գեր-բը-նա-կան

Տողադարձ. գեր-բնական, գերբնա-կան

Փայլփլուն

Վանկատում. փայլ-փը-լունշ

Տողադարձ. փայլ-փլուն, փայլփ-լուն

Հետաքրքրվել

Տողադարձ. հետա-քրքրվել, հետաքր-քրվել, հետաքրքր-վել 


Վանկատում. հե-տա-քըր-քր-վել

3․Գրել մեկ բառով՝ կատակ անել, բարև տալ, գլխի ընկնել, ձեռ առնել, սիրտ տալ, կարգի բերել, վայր բերել

կատակ անել – կատակել

բարև տալ – բարևել

գլխի ընկնել – հասկանալ

ձեռ առնել – ծաղրել

սիրտ տալ – քաջալերել

կարգի բերել – կարգավորել

վայր բերել – իջեցնել

4․Արտագրել տրված նախադասությունները՝ ընդգծված բառերի կողքին փակագծում գրելով համապատասխան հարցը:

Աղավնիներն ու ճնճղուկները աշխուժորեն (ինչպե՞ս) թռչկոտում են այս ու այն կողմ իրենց համար կեր որոնելու (ի՞նչ նպատակով):

Աստղերը հետզհետե (ի՞նչպես) կորցնում են իրենց փայլը:

Թերակղզու հետևից բարձրանում է բոսորագույն (ինչպիսի՞) արեգակը:

5․Շարունակել պատմությունը 10-12 նախադասությամբ։

Մաշտոցի անունը կրող պողոտայի վերջում բարձունքի վրա, կանգնած է ուշագրավ մի շինություն կերտված մոխրակապտավուն բազալտից: Դա Երևանի Մատենադարանն է: Նրա պարզ, բայց վեհաշուք ճարտարապետությունը խոսում է դարերի խորքից եկող հարստության մասին: Շենքի մուտքի մոտ, ինչպես հավերժության պահապաններ, կանգնած են հայ մեծերի արձանները՝ սկսած Մեսրոպ Մաշտոցից մինչև նրա աշակերտներն ու հետագա մտածողները: Նրանք ասես հիշեցնում են այն տիտանական աշխատանքը, որ կատարվել է հայ գիրն ու մշակույթը պահպանելու համար:Այս ամրոցի ներսում պահվում են աշխարհի ամենահարուստ ձեռագրական հավաքածուներից մեկը՝ տասնյակ հազարավոր եզակի մագաղաթներ ու մատյաններ: Դրանցից յուրաքանչյուրը մի փոքրիկ պատմություն է՝ գրված գրիչների անխոնջ ձեռքով, զարդարված մանրանկարիչների ոսկեվառ գույներով: Այստեղ կարող ես հանդիպել հին բժշկագիտության, փիլիսոփայության, պատմության և գրականության գլուխգործոցներին: Մատենադարանը ոչ միայն պահոց է, այլև ոգեղեն ուժի խորհրդանիշ, որն ապացուցում է հայ ժողովրդի դիմացկունությունն ու կիրքը դեպի գիտությունն ու լուսավորությունը: Շենքի պատերից ներս՝ ասես կարելի է լսել հին հայերենի շշուկները: Այն Երևանի ոչ միայն ճարտարապետական, այլև հոգևոր ամենակարևոր կենտրոններից է։

My Eating Habits

I try to eat healthy food every day because I know it’s important for my body and mind. For breakfast, I usually have oatmeal or eggs with some fruit and tea. It helps me start the day with energy.

At school, I sometimes eat a sandwich or salad. I don’t really like fast food, but sometimes I eat pizza or burgers with my friends on weekends.

For dinner, my family and I usually eat homemade food. My mom cooks delicious soups, vegetables, and meat dishes. I always try to eat vegetables and drink enough water.

I also like sweets, especially chocolate, but I try not to eat too much. In general, I think my eating habits are quite good, and I want to keep eating healthy in the future.

Երկրաչափություն պարապմունք 5

Առաջադրանքներ․

1․ A(2; 3), B(3; 4), C(5; 0), D(-4; 5), E(-3; 4) կետերից որո՞նք են գտնվում x2+ y2 = 25 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի վրա:

2․ Գտնել շրջանագծի շառավիղը և կենտրոնի կոորդինատները, որը տրված է հետևյալ հավասարումով․ ա) x2+y2=9, բ) (x-1)2+(y+2)2=4, գ) (x+3)2+y2 =16

ա. Օ= 0;0 R= 3. բ. O= (1,-2) R=2. գ. O= (-3,0) R=4

3․ Գրել 7 շառավղով շրջանագծի հավասարումը, եթե դրա կենտրոնը կոորդինատների սկզբնակետն է:

x²+y²= 49

4․ Գրել O (-2; 3) կենտրոնով շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է B(1; 2) կետով:

R=√ 10

(x+2)² + (y-3)²=10

5․ Գտնել O(3;1) կենտրոնով և A (6; -3) կետով անցնող շրջանագծի շառավիղը:

R=4

6․ Ինչի՞ է հավասար (x — 11)2 + (y + 24)2 = 36 հավասարմամբ որոշվող շրջանագծի տրամագիծը:

d= 12

7. Գրել A(3; — 4) կենտրոնով և R = 7 շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

(x−3) 2 +(y+4) 2 =49

8․ Գրել AB տրամագծով շրջանագծի հավասարումը, եթե A(2; -1), B(4; 3)

(x−3)² +(y−1)² =5

Պարապմունք 7

1․ Փոփոխականի ո՞ր արժեքի դեպքում արտահայտությունն իմաստ չունի․

ա) x=8

բ) x=3

գ) x=6

դ) x=3

ե) x=-1

զ) x=-4:5

է) x=3

ը) x=4

2․ Գտնել արտահայտության թույլատրելի արժեքների բազմությունը և նշանապահպանման միջակայքերը․

ա) (-2),(-5)

բ) (3)

գ) (-1)(3)

դ) (0)(-5,3)

ե) (-1) (-4)

զ) (0,25)

է) (1)

ը) (5)

3. Լուծել քառակուսային հավասարումը.

ա) x=-1, x=-5

բ) x=-2 x=6

գ) x=2 x=-9

դ․

ե= x=3/4 x=-1

զ) Լուծում չունի

4․ Խանութում կար 150 կգ միրգ։ Առաջին օրը խանութում վաճառվեց մրգի 20%-ը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 25%-ը։ Քանի՞ կգ միրգ մնաց խանութում։

Պատասխան՝ 90 կգ

Պարապմունք 6

1․ Նշել x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը դրական է.

ա) 3

բ) 5

գ) 3

դ) 1

2․ Նշել x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը բացասական է.

ա) -2

բ) -1

գ) -2

դ) -1

3․ Պարզել արտահայտության նշանը տրված կետում․

ա)> 0

բ)<0

գ) <0

դ) <0

ե)< 0

զ) <0

է) >0

ը)<0

4․ Գտնել արտահայտության նշանը․

ա) > 0

բ) <0

գ) <0

դ) <0

ե) <0

զ) 0

է) > 0

ը) <0

5․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը.

«Հայաստանը Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների տիրապետության տակ XX դ. սկզբին» Էսսե

Ներածություն

XX դարի սկզբին Հայաստանը բաժանված էր երկու մասի՝ Արևելյան և Արևմտյան Հայաստան։ Արևելյան Հայաստանը գտնվում էր Ռուսական կայսրության, իսկ Արևմտյանը՝ Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ։ Թեև երկու կողմերում էլ ապրում էին նույն ազգի մարդիկ, նրանց ճակատագրերը տարբեր էին՝ պայմանավորված կայսրությունների քաղաքականությամբ։

Ընթացք

Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Արևելյան Հայաստանը որոշ չափով խաղաղ էր։ Այստեղ բացվում էին հայկական դպրոցներ, գործում էին թերթեր ու մշակութային միություններ։ Հայերը հնարավորություն ունեին զբաղվել կրթությամբ, առևտրով և արհեստներով։ Սակայն, անկախության գաղափարները սկսում էին ավելի ուժեղանալ, և հայ մտավորականությունը պայքարում էր ազգային ինքնության պահպանման համար։

Արևմտյան Հայաստանի վիճակը շատ ավելի ծանր էր։ Օսմանյան իշխանությունները շարունակաբար ճնշում էին հայերին՝ սահմանափակելով նրանց իրավունքները և տեղ-տեղ կազմակերպելով կոտորածներ։ XX դարի սկզբին այդ ճնշումները հասան ծայրահեղության՝ ավարտվելով 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությամբ, որի ընթացքում ոչնչացվեց ամբողջ մի ժողովուրդ իր հայրենի հողում։

Չնայած այդ ծանր պայմաններին, հայ ժողովուրդը չկորցրեց իր հավատը և շարունակեց պայքարել ազատության և անկախության համար։ Այդ պայքարի արդյունքը դարձավ 1918 թվականին անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումը՝ որպես նոր կյանքի ու հույսի խորհրդանիշ։

Եզրակացություն

Այսպիսով, XX դարի սկզբին հայ ժողովուրդը ապրեց իր պատմության ամենադժվար, բայց նաև ամենաոգևորիչ ժամանակաշրջաններից մեկը։ Թեպետ երկիրը բաժանված էր երկու կայսրությունների միջև, ազգային միասնության գաղափարը երբեք չմարեց։