1․ Գտնել կոորդինատային հարթության վրա M(5;12) կետի հեռավորությունը կոորդինատների սկզբնակետից:

13

2․ Հաշվիր հեռավորությունները հետևյալ կետերի միջև:

ա) A(8;1) և B(5;5); =5

 բ) M(5;5) և N(1;8)=5

3․ Գտնել կոորդինատային հարթության վրա A(21;23) և B(24;27) ծայրակետերով հատվածի երկարությունը:

5

4․ Գտնել MNP եռանկյան պարագիծը, եթե M (7;5), N(4,1), P(10,9)։

5+10+5=20

5․ Գտնել x-ը, եթե A(2,1) և B(x;1) կետերի հեռավորությունը 2 է։

0,4

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ նախապատրաստական քայլեր կատարվեցին մինչ կոտորածների սկսելը։ Ինչո՞ւ

Սկիզբը: Հայոց ցեղասպանության քաղաքականությունը ծագեց Օսմանյան կայսրության անկման և երիտթուրքերի (Միություն և Առաջադիմություն կուսակցություն) ծայրահեղ պանթուրքիզմի գաղափարախոսության հիման վրա, որը նպատակ ուներ ստեղծել էթնիկապես մաքուր թյուրքական պետություն և վերացնել «ներքին թշնամուն»՝ հայերին, որոնք դիտվում էին որպես Ռուսաստանի հետ համագործակցողներ։

Նախապատրաստական Քայլեր.

Զինաթափում. Հայ երիտասարդ տղամարդկանց զորակոչը բանակ, այնուհետև նրանց զինաթափումը և տեղափոխումը աշխատանքային գումարտակներ («ամելե թաբուրներ»), որտեղ նրանք սպանվեցին։Գլխատում. 1915թ. ապրիլի 24-ին Կ. Պոլսում հայ մտավորականների, քաղաքական գործիչների և հոգևորականների ձերբակալությունը և ոչնչացումը, որպեսզի հայերը զրկվեն ղեկավարությունից։Մահվան Գործիք. «Թեշքիլաթ-ի Մահսուսե» (Հատուկ Կազմակերպություն) քրեական տարրերից ստեղծված խմբերի ձևավորումը կոտորածներն ուղեկցելու համար։

բ. Նշի՛ր։ Ո՞ր քայլերը նպաստեցին Զեյթունի ինքնապաշտպանության հաղթանակին։

Զեյթունը գտնվում էր դժվարանցանելի լեռնային տարածքում, ինչը մեծապես դժվարացնում էր թուրքական կանոնավոր բանակի գործողությունները։ Զեյթունցիները հայտնի էին իրենց մարտական ավանդույթներով և հայրենիքի պաշտպանության աննկուն ոգով։ Նրանք կարողացան արագ և արդյունավետ կերպով կազմակերպել պաշտպանությունը։

գ. Քննի՛ր։ Ինչո՞ւ վանեցիները վայր դրեցին զենքերը։
Արդյոք դա ճի՞շտ որոշում էր։

նեցիները վայր դրեցին զենքերը և թողեցին քաղաքը ռուսական բանակի և կամավորական ջոկատների հետ նահանջելու որոշման պատճառով: Դա տեղի ունեցավ, քանի որ ռուսական զորքերը, որոնք ազատագրել էին Վանը, ստիպված եղան նահանջել թուրքական հարձակման պատճառով, և հայերն ընտրեցին նահանջել՝ խուսափելու թուրքական բանակի վրեժխնդրությունից և ամբողջական կոտորածից։

Ես մտածում եմ որ և ճիշտ էր և սխալ էր

Ճիշտ էր (մարդասիրական տեսանկյունից). Նահանջը փրկեց տասնյակ հազարավոր վանեցիների կյանքեր (մոտ 200,000) ամբողջական ոչնչացումից՝ ապահովելով նրանց ապաստանը Արևելյան Հայաստանում։

Ճիշտ չէր (տարածքային տեսանկյունից). Վանը, որը Հայկական հողերի կարևորագույն մշակութային և պատմական կենտրոն էր, դատարկվեց հայ բնակչությունից, և կորցվեց ինքնապաշտպանության շնորհիվ ձեռք բերված ժամանակավոր ազատությունը։

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ նշանակություն
ունեցան ինքնապաշտպանական մարտերը։

Կենսական Նշանակություն. Ինքնապաշտպանական մարտերը (Վան, Մուսա լեռ, Շապին Գարահիսար և այլն) թույլ տվեցին փրկել տասնյակ հազարավոր հայերի կյանքեր՝ ապացուցելով, որ կազմակերպված դիմադրությունը հնարավոր է։

Բարոյական Նշանակություն. Դրանք խորտակեցին թուրքական քարոզչությունը, թե հայերը անօգնական էին կամ չէին դիմադրում, և դարձան ազգային ոգու և կամքի խորհրդանիշը։

2. Վերլուծի՛ր։ Կոտորածների իրականացման մեջ ի՞նչ

Կրոնի Դեր. Թեև ցեղասպանությունը հիմնականում քաղաքական էր (պանթուրքիզմ), կրոնը օգտագործվեց որպես գործիք։ Քրիստոնյա հայերին ներկայացնելով որպես «անհավատներ» կամ «ներքին թշնամիներ», հեշտացվեց զանգվածային ջարդերի մեջ մուսուլման բնակչության ներգրավումը։

Մուսուլման Հոգևոր Առաջնորդներ. Որոշ հոգևոր առաջնորդներ թողարկեցին ֆեթվաներ (կրոնական հրամաններ) կամ քարոզներ, որոնք լռելյայն կամ բացահայտ օրինականացնում էին հայերի նկատմամբ բռնությունը՝ ազդեցություն ունենալով ոչ պարբերական զորքերի և տեղի բնակչության վրա։

3. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ հանգամանքներ խանգարեցին
Աբդուլ Համիդ II-ին իրականացնելու հայերի ամբողջական ոչնչացումը:

իջազգային Արձագանք. Աբդուլ Համիդ II-ի (որի կառավարման օրոք տեղի ունեցան 1894-1896թթ. համիդյան ջարդերը) ժամանակաշրջանում Մեծ Տերությունների (Ռուսաստան, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա) միջամտությունը կամ նրանց միջամտելու սպառնալիքը խոչընդոտեցին հայերի համընդհանուր ոչնչացմանը։

Գաղափարախոսությունների Տարբերություն. Համիդյան ռեժիմը հիմնականում հետապնդում էր հայերին քաղաքական անհնազանդության և բարեփոխումներ պահանջելու համար, նպատակ ուներ ահաբեկել և ենթարկեցնել, բայց ոչ թե ամբողջական էթնիկ զտում իրականացնել՝ ինչպես արեցին երիտթուրքերը։ Երիտթուրքերի պանթուրքիզմը շատ ավելի արմատական էր։

Բանակի Վերահսկողություն. Համիդյան շրջանում կենտրոնական կառավարության վերահսկողությունը բոլոր տարածքների վրա ավելի թույլ էր, քան Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ երիտթուրքերի ժամանակ։

Երկու արվեստագետ

Միևնույն քաղաքում ապրում էին երկու քանդակագործ։ Նրանցից ամեն մեկի հոգում, ինչպես արևը երկնքի խորքում, բոցավառվում էր գեղեցիկի կատարելատիպը։ Եվ նրանցից ամեն մեկը ճգնում էր իր հոգու այդ անձև, անմարմին գեղեցկությունը դրսևորել, հանել հոգու անհունից, ձև ու մարմին տալ նրան, դարձնել ըմբռնելի, շոշափելի։
Եվ ուժգնապես տենչում էին նրանք իրենց ներաշխարհի կատարելատիպ գեղեցիկը իրացնել-առարկայացնել, անմահացնել հավերժորեն։
Եվ նրանցից ամեն մեկը վեր առավ մարմարիոնի զանգվածը և աշխատեց նրա վրա. մեկն աշխատում էր գիշեր և ցերեկ, ցերեկ և գիշեր, ճգնելով և տառապելով, լուռ և մտախոհ, իսկ մյուսն՝ ուրախ և զվարթ երգը շուրթերին, մանկան պես խաղալով մարմարիոնի հետ։
Մեծ ամբոխը, որ խռնվում է շուկաներում և հրապարակներում, որ հացից հետո գեղեցկություն է որոնում հրճվելու համար, լռիկ ու հետաքրքիր դեգերում էր անխոնջ մեծ արվեստագետների տան շուրջը՝ գոնե մի անգամ տեսնելու այն վսեմական գեղեցկության մի ճաճանչը, որ բխում է նրանց ստեղծագործ հոգու անհունից, ինչպես արևը տիեզերական մռայլների անդունդներից։
Եվ հասավ օրը, երբ առաջին արվեստագետը ավարտեց իր երկը, և շղարշների ներքո պարուրված նրա քանդակածոն հրապարակ տարվեց։
Ամբոխը ծով էր կապել հրապարակում և ալիք-ալիք կանգնել. բացին շղարշները, և արևի ոսկեհուռ սլաքների տակ շողաց շուշանափայլ — մի չքնաղագեղ կույսի անդրի։
Եվ ամբոխը հոգեզմայլ և հափշտակված՝ ծունր իջավ գեղեցկի առջև, երկրպագեց նրա կատարելատիպին, ներբողներ երգեց արվեստագետին։
Իսկ ինքը, ձուլված  ամբոխի մեջ, նրա շարքերում, նրա հետ ծնրադիր երկրպագում էր իր ստեղծագործությունը, գոհունակ և հիացած իր անրջական գեղեցկի մարմնացումով։
Եվ խոսում էր ինքն իր սրտի հետ. -«Իմ հոգում կատարյալ գեղեցիկն էր բոցավառվում. և ես կարողացա արտահայտել բոլորը, ամբողջը, իմ սրբության սրբությունը, որին ես պաշտում եմ»։

Հասավ այն օրը, երբ մյուս արվեստագետը, որ ստեղծագործում էր երգով ու խաղով, ավարտեց իր երկը. և շղարշների ներքո պարուրված նրա քանդակածոն հրապարակ տարվեց։ Բացին շղարշները, և արևի ոսկեհատ սլաքների տակ շողշողաց շուշանափայլ մարմարիոնը — մի հիացական, գեղահրաշ կույսի անդրի։
Ամբոխը, որ անշշուկ՝ ծով էր կապել հրապարակում և ալիք-ալիք կանգնել, երբ տեսավ անդրին, մի մարդու պես գետին խոնարհվեց, երկրպագեց և ծովի նման շառաչեց.
-Ահա՛ իսկական գեղեցիկը, միակ կատարյալը՝ անմահ և հավերժական. փա՜ռք և սքանչացում մեծ արվեստագետին. նա տվեց մեզ մեծ գեղեցկությունը։
Այդ միջոցին մեծ արվեստագետը, որ կանգնել էր անդրիի մոտ՝ մռայլ աչքերով և մթին կնճիռներով, խորհում էր իր հոգու օվկիանում. «Իմ մեջ տիեզերական գեղեցիկն է ապրում, և իմ հոգում գեղեցկության արևներ են բոցավառվում, որոնցից ես մի նսեմ շողք միայն կարողացա խլել արտահայտելու, մարմնացնելու համար, բայց տիեզերքը մնաց իմ մեջ նորից անձեռնմխելի, իմ մեջ մեծ լռությունն է ծավալվում, ես մի նսեմ հնչյուն միայն կարողացա պոկել այդ մեծ լռությունից, բայց նա՝ բոլոր-բովանդակ մնաց համր ու անխոս իմ մեջ. արդյոք կարո՞ղ եմ հոգուս բոլոր արևները արտաշխարհ հանել, մեծ լռությանը լեզու տալ, և արդյոք ամբոխը պիտի հասկանա՞…»։
Եվ նա մռայլը աչքերին՝ վեր առավ մուրճը անդրին փշրելու համար, սակայն շրջապատ-մարդիկ բռնեցին նրա բազուկը, և ամբոխն աղաղակեց.
-Մեծ արվեստագե՛տ, նվիրիր այն մեզ, խնայիր մեզ, նա մեր գեղեցկի աստվածն է այսուհետ. մենք պաշտում ենք նրան…
Եվ արվեստագետը նորից խորհեց իր հոգու օվկիանում. «Ա՛յն, ինչ որ տվի աղքատ ամբոխին- դա փշրանքն էր հոգուս հարստության. և ա՛յն, ինչ որ թափվեց իմ գեղեցկության տիեզերական բաժակից, նա ընկավ ամբոխի վրա և ամբոխացավ. ուրեմն այդ թո՛ղ նրան լինի, ինձ նա պետք չէ, ես բարձր եմ նրանից. նա կատարյալը չէ. նա ես չեմ…»։

Ապա հեռացավ հպարտ ու մենակ, մեկուսացավ և զվարթագին սուզվեց իր հոգու անհունի մեջ՝ ստեղծագործելու բուռն տենչով, որ մեծ լռությանը լեզու տա և գեղեցկի կատարելությանը մարմին զգեցնե՝ իրականացնելու իր հոգին բոլոր հավիտյանների համար։

Պատրանք

Երանի՜ նրան, ով պատրանք ունի, որովհետև նրա համար աշխարհը հայրենի հարկ է դառնում՝ քաղցր ու ջերմագին:

Երանի՜ նրան, ով կարող է գեղեցիկ ստով խաբվել, որովհետև իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ:

Եվ, վերջապես երանի՜ նրան, ով երազ ունի, որովհետև երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա:

Մի գուսան է եղել՝ անտուն ու թափառական: Գյուղից գյուղ շրջում էր նա պատմելու համար հինավուրց զրույցները բարի և ազնիվ գործերի մասին. Հյուսում էր խոնարհ խրճիթների մեջ իր տեսիլները մի արդար ապագայի մասին, և վառում էր պատանիների սրտերը ճշմարտի սիրով, ու քարացածների քնած խիղճը վրդովում մի պահ:

Եվ այսպես վաստակում էր այն պատառ հացը, որ ստիպված է մարդ ունենալ ամեն օր:

Աշնան մի օր, երբ մի գյուղից մյուս գյուղն էր գնում նա, մշուշը ծածկեց նեղ արահետը. մոլորվեց գուսանը մացառների մեջ, գիշերվա մութը վրա հասավ, և զայրագին փչեց հյուսիսի հողմը, որ անպարտելի ցրտով այրում էր անպատըսպար գուսանի մարմինը:

Դեգերում էր նա մի խորշ, մի խոռոչ գտնելու համար՝ պաշտպանվելու կատաղի հողմից. և հանկարծ հանդիպեց մի լքված հյուղակի, որի բաց դռնից տեսավ բուխարիկի մեջ երկու մեծ, բոցավառ կայծեր՝ երկու մեծ, բոցավառ ածուխի նման. շտապ ներս մտավ գուսանը, նստեց բուխարիկի մոտ և սառած ձեռները տարածեց ածուխի վրա. ջերմությունը ձեռքերից տարածվեց ողջ մարմնի մեջ. տաքացավ գուսանը, և ձեռքերը անընդհատ բռնած մշտավառ ածուխի վրա՝ գլուխը հենեց պատին և ննջեց երջանիկ մանուկների պես:

  Երբ հողմը դադար առավ, պարզվեց երկինքը և նշույլող լույսը շողաց լքված խրճիթում, գուսանը զարթնեց և տեսավ, որ բուխարիկի մեջ կրակի փոխարեն մի կատու է ծվարել՝ ոսկեղեն աչքերը երկու ածուխի պես բոցավառ, որ, սակայն, դաժան գիշերին փրկեցին նրա կյանքը:

   Երանի՜ նրան, ով պատրանք ունի, որովհետև նրա համար աշխարհը հայրենի հարկ է դառնում՝ քաղցր ու ջերմագին:

Երանի՜ նրան, ով կարող է գեղեցիկ ստով խաբվել, որովհետև իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ:

Եվ, վերջապես երանի՜ նրան, ով երազ ունի, որովհետև երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա։

Առաջադրանքներ

1․Կարդա՛ պատմվածքները, համեմատիր։

«Երկու արվեստագետ» և «Պատրանք» պատմվածքները երկուսն էլ խորապես փիլիսոփայական են և քննում են գեղեցկության, ճշմարտության ու մարդկային գոյության բարդ հարցերը։
2․ Գրի՛ր պատմվածքների վերլուծությունը՝ շեշտը դնելով քո սեփական դատողությունների, մտքերի վրա։

«Երկու արվեստագետ»-ը կենտրոնանում է արվեստի բացարձակ կատարելության հասանելիության վրա։ Առաջին արվեստագետը գտնում է երջանկություն, քանի որ կարողանում է իր հոգու իդեալը լիովին արտահայտել՝ այն դարձնելով ըմբռնելի և շոշափելի ամբոխի համար։ Նա գոհունակ է, քանի որ իր ստեղծագործությունը համապատասխանում է իր ներքին տեսիլքին։ Իսկ երկրորդ արվեստագետի ողբերգությունը նրա անսահման իդեալն է։ Նրա մեջ ապրում է «տիեզերական գեղեցիկը», որից նա ընդամենը «նսեմ շողք» է կարողանում արտահայտել։ Նա մերժում է ամբոխի հիացմունքը, քանի որ իր ստեղծագործությունը դեռևս կատարյալը չէ։ Նրա ճանապարհը մենությունն է և հավերժական որոնումը՝ «մեծ լռությանը լեզու տալու» անհնարին փորձով։

«Պատրանք»-ը մտորում է այն մասին, թե որքան անհրաժեշտ է երևակայությունը՝ դաժան իրականությանը դիմակայելու համար։ Այստեղ պատրանքը ներկայացվում է ոչ թե որպես խաբկանք, այլ որպես փրկարար ուժ, «գեղեցիկ սուտ»։ Թափառական գուսանը, որը մարդկանց սրտերը վառում էր ճշմարտի սիրով, ինքը մահից փրկվում է պատրանքի շնորհիվ. նա ցրտահարվելիս տաքանում է՝ կարծելով, թե կրակի ածուխներ են, մինչդեռ դրանք կատվի աչքերն էին։ Այս պատմվածքը փաստում է, որ երազանքն ու գեղեցիկ իլյուզիաներն են «սփռում իրենց ծաղկաբույր պարտեզները» դաժան աշխարհի «օձուտ ու տատասկոտ անապատների» վրա։
3. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերն ու արտահայտությունները, բառարանով բացատրիր իմաստները, գրիր հոմանիշները։

• Ճգնում էր. Մեծ ջանքերով աշխատում էր, տառապում։ (Հոմանիշ՝ Ջանք գործադրել, տանջվել, ձգտել)
• Կատարելատիպը. Կատարյալ մոդելը, իդեալը։ (Հոմանիշ՝ Իդեալ, կատարյալ ձև, չափանիշ)
• Շուշանափայլ անդրի. Շուշանի պես մաքուր, պայծառ փայլ ունեցող արձան։ (Հոմանիշ՝ Պայծառ, մաքուր, շողշողուն արձան)
• Ծունր իջավ. Ծնկի եկավ, խոնարհվեց (պաշտամունքի նշան)։ (Հոմանիշ՝ Ծնկի գալ, խոնարհվել)
• Նսեմ շողք. Փոքրիկ, աննշան շող, ստվեր։ (Հոմանիշ՝ Աննշան, չնչին, փոքրիկ մաս)
• Զվարթագին սուզվեց. Ուրախությամբ, բուռն ցանկությամբ խորասուզվեց։ (Հոմանիշ՝ Ուրախությամբ խորասուզվել, կլանվել)
• Անպարտելի ցրտով. Հաղթելու անհնար ցրտով։ (Հոմանիշ՝ Անհաղթահարելի ցուրտ)
• Ոսկեղեն աչքերը. Ոսկուց պատրաստվածի պես փայլուն աչքեր։ (Հոմանիշ՝ Փայլուն, ոսկեգույն աչքեր)

4․Ո՞վ է «Պատրանք» պատմվածքի գլխավոր հերոսը և ինչպիսի՞ ներքին պայքար է ապրում։

Գլխավոր հերոսը անտուն, թափառական գուսանն է։

Նրա ներքին պայքարը կայանում է դաժան իրականության և իր հոգևոր առաքելության միջև։ Մի կողմից, նա ֆիզիկապես մենակ է, թափառական և ստիպված է պայքարել գոյատևման համար («վաստակում էր այն պատառ հացը»)։ Մյուս կողմից, նա պայքարում է մարդկանց մեջ հավատ պահելու համար՝ հյուսելով «տեսիլներ մի արդար ապագայի մասին»։ Նրա վերջնական պայքարը՝ դիմանալ մահացու ցրտին և փրկվել «գեղեցիկ ստով» (պատրանքով), ցույց է տալիս, թե որքան դժվար է պահպանել հավատը չար ու անիրավ աշխարհում։

5․Ինչպե՞ս է պատկերված հերոսի երազանքը․ ի՞նչ է նա ցանկանում և ինչու։

Հերոսի երազանքը պատկերված է որպես միակ փրկարար ուժը և արդար ապագայի տեսիլը։

Նա ցանկանում է, որ իրական աշխարհը դադարի լինել «դառը ու դաժան», իսկ մարդկանց կամքը՝ «չար ու անիրավ»։ Նրա ցանկությունն է՝ «երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա»։

Նա դա ցանկանում է, քանի որ գիտակցում է, որ առանց երազանքի (պատրանքի) մարդկային հոգին չի կարող գոյատևել և կկործանվի դաժան իրականության ճնշման տակ։

6․Ինչպե՞ս է պատմվածքում արտացոլվում պատրանքի և իրականության հակադրությունը։

Պատրանքի և իրականության հակադրությունը պատմվածքի հիմնական առանցքն է, որն արտահայտվում է կյանքի և մահվան միջև ընկած փրկարար դրվագով։

1. Իրականությունն է մահացու ցուրտը, զայրագին հողմը, անտուն գուսանը։
2. Պատրանքն է այն, որ գուսանը կատվի «ոսկեղեն աչքերը» ընկալում է որպես «երկու մեծ, բոցավառ կայծեր»։

Հակադրության իմաստն այն է, որ պատրանքն է դառնում կյանքի պահապան։ Չնայած կատուն իրականությունն է, այն հավատը, որ գուսանն ուներ կրակի նկատմամբ, փրկում է նրա մարմինը։ Այսպիսով, հեղինակը հաստատում է, որ երբեմն գեղեցիկ սուտն ավելի կենարար է, քան դառը ճշմարտությունը։

7․Ի՞նչ դեր ունի բնության նկարագրությունը պատմվածքում։

Բնության նկարագրությունը կատարում է դաժան, անողոք ֆոնի դեր։

Մշուշը, գիշերվա մութը, զայրագին հողմը և անպարտելի ցուրտը ստեղծում են վտանգի և մենության մթնոլորտ, որը հոգեբանորեն զուգահեռվում է գուսանի անպաշտպան վիճակին։ Բնությունը մարմնավորում է դաժան իրականության այն ուժերը, որոնց դեմ մարդը մենակ է և որոնք անտարբեր են նրա տառապանքի նկատմամբ։

8․Ինչպե՞ս է ցույց տրվում մարդկային մենությունը և հիասթափությունը։

Մենությունը ցույց է տրվում գուսանի «անտուն ու թափառական» լինելով, նրա մենակ դեգերմամբ մացառների և մշուշի մեջ։ Նա մենակ է դիմագրավում ցրտին և մահվան վտանգին։

Հիասթափությունը բխում է այն ընդհանուր դատողությունից, որ «իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ»։ Չնայած նրան, որ գուսանը ջանում է ճշմարտություն քարոզել, նա ստիպված է ապավինել պատրանքին, որպեսզի գոյատևի։ Այս անհրաժեշտությունը հենց հիասթափության արդյունքն է։

9․Ո՞րն է հեղինակի հիմնական գաղափարը։

Հեղինակի հիմնական գաղափարն այն է, որ մարդկային հոգին կարող է գոյատևել և իմաստ գտնել միայն Երազանքի և Գեղեցիկ Պատրանքի մեջ, քանի որ արտաքին աշխարհի ճշմարտությունը ցավալի է։

Երանի՜ նրան, ով երազ ունի – այս արտահայտությունը ամփոփում է գաղափարը. իդեալիզմը և երևակայությունը կյանքի համար անհրաժեշտ են։

10․Ինչպե՞ս կբացատրես վերնագիրը՝ «Պատրանք»։

Վերնագիրը բացատրում է պատմվածքի փիլիսոփայական դրույթը։ Այն շեշտում է, որ իլյուզիան կամ գեղեցիկ սուտը կենսականորեն կարևոր է մարդու համար։ Գուսանի կյանքը փրկողը ֆիզիկական կրակը չէ, այլ կրակի մասին նրա ունեցած պատրանքը։ Վերնագիրը հաստատում է, որ պատրանքը ոչ միայն հոգևոր, այլև ֆիզիկական ապաստան է դառնում դաժան ճշմարտության դեմ։

11․Ո՞րն է քո կարծիքով հերոսի ողբերգությունը։Ինչպիսի՞ լեզվամիջոցներ է օգտագործում Իսահակյանը պատմվածքում։

Հերոսի ողբերգությունն այն է, որ նա՝ որպես ճշմարտություն քարոզող գուսան, ֆիզիկապես փրկվում է ստի միջոցով։ Նա մարդկանց տալիս է արդարության հույս, բայց ինքը կարողանում է գոյատևել միայն անիրականությանը հավատալով։ Սա ցույց է տալիս, որ նրա իդեալը (ճշմարտությունը) չի կարող պաշտպանել իրեն դաժան աշխարհից։

Հեղինակը (Վահան Տերյան, թեև հարցում նշված է Իսահակյանը) օգտագործում է սիմվոլիստական բարձր ոճ և հետևյալ լեզվամիջոցները.

Հակադրություն. Գեղեցիկ սուտը և Դառը ճշմարտությունը՝ փիլիսոփայական գաղափարն ընդգծելու համար։

Մակդիրներ. «Զայրագին հողմ», «անպարտելի ցուրտ», «ոսկեղեն աչքեր»։

Համեմատություններ. «Երկու մեծ, բոցավառ ածուխի նման», «ննջեց երջանիկ մանուկների պես»։

Մետաֆորներ. «Երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները» (Երազանքը՝ որպես պարտեզ), «օձուտ ու տատասկոտ անապատներ» (Իրական աշխարհը՝ որպես անապատ)։

1)Պարզե՛ք արտահայտության նշանը փոփոխականի տվյալ արժեքի դեպքում (նշված կետում)․

ա) (x − 1)(x − 34), x = 11

(11−1)(11−34)=(10)(−23)=−230

բ) (x − 3)(x − 0.7), x = 2.2

(2.2−3)(2.2−0.7)=(−0.8)(1.5)=−1.2

գ) (x + 2)(x − 7), x = 9

(9+2)(9−7)=(11)(2)=22

դ) (x − 4)(x − 9), x = 13

(13−4)(13−9)=(9)(4)=36

ե) (x + 5)(x − 8), x = −10

(−10+5)(−10−8)=(−5)(−18)=90

զ) (x − 5)(x + 10), x = 6

(6−5)(6+10)=(1)(16)=16

2)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.

ա) (x − 2)(x − 8)

Արմատներն են x=2 և x=8:

• (−∞,2) միջակայքում նշանը՝ դրական
• (2,8) միջակայքում նշանը՝ բացասական
• (8,+∞) միջակայքում նշանը՝ դրական

բ) (x − √6)(x +√8 )

Արմատներն են x=6​≈2.45 և x=−8​≈−2.83:

• (−∞,−8​) միջակայքում նշանը՝ դրական
• (−8​,6​) միջակայքում նշանը՝ բացասական
• (6​,+∞) միջակայքում նշանը՝ դրական

գ) (x − 10)(x − 100)

Արմատներն են x=10 և x=100:

(100,+∞) միջակայքում նշանը՝ դրական

(−∞,10) միջակայքում նշանը՝ դրական

(10,100) միջակայքում նշանը՝ բացասական

դ) (x + √15 )(x − 5 √2 )

Արմատներն են x=−15​≈−3.87 և x=52​≈7.07:

• (−∞,−15​) միջակայքում նշանը՝ դրական
• (−15​,52​) միջակայքում նշանը՝ բացասական
• (52​,+∞) միջակայքում նշանը՝ դրական

ե) (x − 2√7  )(x + 2)

Արմատներն են x=27​≈5.29 և x=−2:

• (−∞,−2) միջակայքում նշանը՝ դրական
• (−2,27​) միջակայքում նշանը՝ բացասական
• (27​,+∞) միջակայքում նշանը՝ դրական

զ) (x − 3√6 )(x + 4)

Արմատներն են x=36​≈7.35 և x=−4:

• (−∞,−4) միջակայքում նշանը՝ դրական
• (−4,36​) միջակայքում նշանը՝ բացասական
• (36​,+∞) միջակայքում նշանը՝ դրական

3)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x − 2)(x − 5)(x − 6)

բ) (x − 1)(x + 2)(x + 3)

գ) (x − 1)(x − 2)(x + 3)

դ) (x − √5 )(x − 2)(x − 3)

ե) x(x − 1)(x + √6 )

զ) x(x − 2.5)(x − √6 )

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x + 2)(3x − 9)

բ) (4x − 20)(x +  3/7 )

գ) (6x − 5)(x + 3)

դ) (2x − 8)(3x + 21)

ե) (2x + 1/3 )(x − √11 )

զ) (x + 4)(3x − 7)

ԼՈՒԾՈՒՄ։ գ) (6x − 5)(x + 3)-ի արտահայտության առաջին արտադրիչից 6-ը ընդհանուր հանենք՝
(6x − 5)(x + 3) = 6(x − 5/6 )(x + 3)։ Նշանապահպանման միջակայքերն են՝ (−∞, −3), (−3,  5/6) և
(5/6, +∞)։ Առաջին և երրորդ միջակայքերում դրական է, իսկ երկրորդում՝ բացասական։

1․ Ո՞ ր քառորդում են գտնվում  հետևյալ կետերը՝

A(13;−40), -IV

B(−40;15),  -II

C(18;10)   -I

D(−40;−26), — III

M(−11;−47), -III

K(−14;13) — II

2․ Գտնել  օրդինատների առանցքի նկատմամբ (25;7) կոորդինատներով կետին համաչափ կետը:

(-25;7)

3․ Կոորդինատային հարթության վրա վերցված է (0;34) կոորդինատներով կետը: Որոշել x-երի առանցքի նկատմամբ նրան համաչափ կետի կոորդինատները:

(0;-34)

4․ Գրել P(23;2) կետի հեռավորությունը աբսցիսների առանցքից:

P(23; 2) կետի հեռավորությունը x-առանցքից հավասար է՝
2 միավոր

5․ Գտնել ABCD զուգահեռագծի D գագաթի կոորդինատները, եթե A(0;0), B(5;0), C912;-3)

6․ Հաշվել (16;14) կետը կոորդինատների սկզբնակետի հետ միացնող հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

Միջնակետի կոորդինատներն են (8, 7)

7․ Որոշել (30;24) և (4;20) կետերը միացնող հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

(17,22)

8․ Կոորդինատային հարթության վրա տրված է D(−16;8) կետը: Գտնել այնպիսի C(x;y) կետ, որ կոորդինատների սկզբնակետը հանդիսանա DC հատվածի միջնակետը:

C(16,−8)

9. Գտնել AB հատվածի M միջնակետի կոորդինատները, եթե ա) A(2;-3), B(-3;1) բ) A(4;7), B(-6;8) գ) A(1;3), B(3;-8):

1․ Պարզել արտահայտության նշանը․

ա) 4 ⋅ (−17) ⋅ (−1)=+ բ) (−6) ⋅ (−7) ⋅ (−6) ⋅ √5=- , գ) (−1) ⋅ (−2) ⋅ (−3) ⋅ 4)=-,
դ) 3 ⋅ (−5) ⋅ 7 ⋅ (−8)=+, ե) (−3) ⋅ (−6) ⋅ (−√3 )=-, զ) (−25) ⋅ 31 ⋅ (−75)=+։
2․ Դրակա՞ն, թե՞ բացասական է արտահայտության արժեքը․
ա) (−3³)⁵=-, բ) (− 3³)²=+, գ) (−8)³²=+, դ) (−8)⁴,ե) ((−3)²)⁷=+, զ) ((−3)³)⁵=-, է) ((−7) ⋅ (−9))²=+, ը) ((−4) ⋅ (−6))²=+:

3․ Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը, երբ x = 4 և x = −5․
ա) x² − 6,

x=4: 42−6=16−6=10

x=−5: (−5)2−6=25−6=19

բ) x³, գ) x³ − 200,

x=4: 43=64

x=−5: (−5)3=−125

դ) x + 3!

x=4: 4+6=10

x=−5: −5+6=1

,ե) x² + x,

x=4: 42+4=16+4=20

x=−5: (−5)2+(−5)=25−5=20

զ) (x + 5)(x − 5),

x=4: (4+5)(4−5)=(9)(−1)=−9

x=−5: (−5+5)(−5−5)=(0)(−10)=0

է) (x + 2)(x + 4),

x=4: (4+2)(4+4)=(6)(8)=48

x=−5: (−5+2)(−5+4)=(−3)(−1)=3

4․ Պարզե՛ք արտադրյալի նշանը․
ա) (−1) ⋅ (−2) ⋅ …⋅ (−20)=+, բ) (−1) ⋅ (−3) ⋅ (−5) ⋅ …⋅ (−15)=+

5. Գտնել A և B բազմությունների միավորումն ու հատումը.
ա) A = [−3, 5), B = (1, 8),

բ) A = [4, 9], B = (6, 8), գ) A = [1, 4] ∪ [6, 9], B = (2, 7),
դ) A = (1, 3) ∪ {5}, B = [3, 5), ե) A = {1, 3, 5, 6}, B = [3, 5), զ) A = (−∞, 4), B = [4, +∞)

Ադրբեջան: Թեև ունի Կասպից ծովի հետ սահման, այն փակ ավազան է, ուստի Ադրբեջանը դեպի օվկիանոս ելք չունի։ Այն գտնվում է Հայաստանի նման բարդ աշխարհաքաղաքական տարածաշրջանում։

Բոլիվիա և Պարագվայ: Այս երկրները Հարավային Ամերիկայում միակն են, որոնք ելք չունեն դեպի ծով։ Նրանք նույնպես բախվում են տնտեսական մարտահրավերների՝ առևտրային կապերի դժվարության պատճառով։

Նեպալ և Բութան: Այս երկրները գտնվում են Հիմալայներում՝ Հնդկաստանի և Չինաստանի միջև։ Ինչպես Հայաստանը, նրանք ևս լեռնային են և շրջապատված են մեծ տերություններով։

• Վրաստան: Չնայած Վրաստանը ելք ունի դեպի Սև ծով, նա ևս գտնվում է մեծ տերությունների (Ռուսաստան, Թուրքիա) միջև և պատմականորեն բախվել է բարդ աշխարհաքաղաքական մարտահրավերների, ինչը նրան նմանեցնում է Հայաստանին։
• Լիբանան: Այս երկիրը Մերձավոր Արևելքում է։ Չնայած այն ելք ունի դեպի ծով, սակայն նրա դիրքը խիստ բարդ տարածաշրջանում (Իսրայելի և Սիրիայի միջև) նմանեցնում է Հայաստանի քաղաքական դիրքին։