1.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում նյութի խտություն

Նյութի խտություն կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է մարմնի զանգվածի և ծավալի հարաբերությանը։

2.Ինչպե՞ս է որոշվում նյութի խտությունը

Խտություն=զանգված։ծավալ

3.Ի՞նչ միավորներով  է արտահայտվում նյութի խտությունը

Կիլոգրամով։

4.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի ծավալը,եթե հայտնի են նրա զանգվածը և նրա խտությունը

p=m:v

5.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի զանգվածը,եթե հայտնի են նրա ծավալը և նյութի խտությունը:

m=v*p

Առաջադրանքներ:
1.Պատմվածքը բաժանիր հատվածների և վերնագրիր:

<<Եղևնի>>

Թավուտ անտառում մի սքանչելի փոքրիկ եղևնի կար։ Նրա տեղը լավն էր, օդն ու լույսը առատ, իսկ շուրջն աճել էին իրենից մեծ ընկերուհիները՝ եղևնիներն ու սոճիները։ Մեր եղևնին շատ էր ուզում շուտ մեծանալ, նա չէր նկատում ո՛չ ջերմ արևը, ո՛չ զով օդը, ո՛չ գյուղացի բլբլան երեխաներին, ովքեր, ուրախ֊ուրախ իրար ձայն տալով՝ անտառում մորի ու ելակ էին հավաքում։ Ամանները լիքը լցնելով, կամ թե պտուղներն ուլունքի պես բարակ ոստերին շարելով, նրանք եղևնու տակ նստում էին հանգստանալու և միշտ ասում.
— Էս ի՜նչ սիրուն եղևնի է։ Որքա՜ն փոքրիկ է։
Բայց ծառը այսպիսի խոսքեր լսել անգամ չէր ուզում։

Անցավ մի տարի, և եղևնու վրա աճեց ճյուղերի մի նոր շրջան։ Անցավ էլի մի տարի, ճյուղերի մի շրջան էլ ավելացավ։ Այսպես ճյուղերի շրջաններով կարելի էր որոշել, թե եղևնին քանի տարեկան է։

<<Դեռահաս եղևնին>>

Եկավ ձմեռը, շուրջն ամեն ինչ ծածկվեց կուրացուցիչ սպիտակ ձյան գորգով, մեկ էլ հանկարծ՝ ձյան վրա վազվզում էր նապաստակը, իսկ երբեմն էլ՝ նույնիսկ ցատկում եղևնու վրայով. այ թե վիրավորական բան էր, հա՜։ Էլի երկու ձմեռ անցավ, և երրորդին ծառն արդեն այնքան էր մեծացել, որ նապաստակն ստիպված էր լինում նրա կողքովն անցնել։

«Այո՛, աճել ու աճել և շուտով դառնալ մեծ ու ծերունի ծառ։ Դրանից լավ ի՞նչ կարող է լինել»,- մտածում էր եղևնին։

<< Աշնանը եղևնին …>>

Աշնանն անտառում փայտահատներ էին երևում և կտրում էին ամենամեծ ծառերը։ Դա ամեն տարի էր լինում։ Այժմ արդեն եղևնին մեծացել էր և, երբ հսկա ծառերն աղմուկով ու ճռճռոցով գետնին էին թափվում՝ նա վախից դողում էր։ Այդ ծառերի ճյուղերը կտրատում էին, և այդ ժամանակ նրանց բները այնպես մերկ, բարակ ու երկար էին թվում, որ դժվար էր ճանաչել։ Հետո գերանները դարսում էին բեռնասահնակների վրա և անտառից տանում։

Ո՞ւր, ինչի՞ համար։

<<Կորած ․․>>

Գարնանը, երբ ծիծեռնակներն ու արագիլները թռան֊եկան, եղևնին նրանց հարցրեց.

— Դուք չե՞ք իմանում, թե ո ւր տարան այստեղից ծառերը։ Ձեզ չե՞ն հանդիպել։

Ծիծեռնակները ոչինչ չգիտեին, բայց արագիլներից մեկը մտածեց, գլխով արեց ու պատասխանեց.

— Այո՛, կարծում եմ, որ ես գիտեմ։ Եգիպտոսից գալիս ծովի վրա ես շատ նոր֊նոր նավեր տեսա, որոնք հիանալի բարձր կայմեր ունեին։ Երևի, դրանք հենց այդ ծառերն էին։ Կայմերից եղևնու և սոճու բուրմունք էր գալիս։ Ես ձեզ ողջույն եմ բերել այդ պատկառելի կայմերից։

— Ա՜հ, ինչ կլիներ՝ ես էլ շուտ մեծանայի ու ծովում ճամփորդել սկսեի։ Իսկ ի՞նչ բան է այդ ծովը։ Ինչի՞ է նման։

— Է՜, դա արդեն երկար պատմելու բան է,- փնթփնթաց արագիլն ու թռավ գնաց։

— Դու քո ջահելությամբ ուրախացիր,- ասում էին արեգակի ճառագայթները եղևնուն։- Ուրախացի՛ր քո առողջ, քո ջահել կյանքով։

Եվ քամին համբուրում էր ծառին, իսկ ցողն արցունքներ էր թափում նրա վրա, բայց եղևնին դա չէր գնահատում։

2.Քո կարծիքով, որ հատվածն էր
ա) ամենագեղեցիկը

— Գուցե թե՝ ես էլ այդ փայլուն ճանապարհն ընկնեմ,- ուրախանում էր եղևնին։- Դա ավելի լավ է, քան ծովում լող տալը։ Ա՜հ, ես ուղղակի հալվում եմ թախծից ու անհամբերությունից։ Գոնե Ծննդյան տոնը շուտ գար։ Հիմա ե՛ս էլ եմ բարձրահասակ ու ճյուղառատ, ինչպես այն եղևնիները, որոնց անցյալ տարի կտրեցին։ Ա՜հ, եթե ես արդեն բեռնասահնակի վրա պառկած լինեի։ Ա՜հ, եթե ես արդեն տաք սենյակում կանգնած լինեի և զարդարված այդ բոլոր չքնաղ բաներով։ Իսկ հետո՞… Հետո, երևի, է՛լ ավելի լավ կլինի, թե չէ ինչո՞ւ պիտի զուգեն ինձ։ Բայց, այնուհանդերձ, ի՞նչ կլինի։ Ա՜հ, ինչպե՜ս եմ տխրում Ես, ձգտում այնտեղ… Չեմ դիմանում։ Ինքս էլ չգիտեմ, թե ինչ է կատարվում ինձ հետ։
բ) ամենահուզիչը:

Մոմերն այրվելով հասան ճյուղերին, նրանց իրար հետևից հանգցրին, իսկ երեխաներին թույլատրեցին ծառը պլոկել։ Եթե գագաթի ոսկե աստղը ամուր կապված չլիներ առաստաղին՝ երեխաները ծառը կտապալեին։

Հետո նրանք նորից սկսեցին պարել՝ ձեռքից բաց չթողնելով իրենց սքանչելի խաղալիքները։ Այլևս ոչ ոք եղևնուն չէր նայում, բացի պառավ դայակից, նա էլ միայն նայում էր, որ տեսնի՝ ճյուղերին խնձոր կամ խուրմա չի՞ մնացել։

— Հեքիա՜թ, հեքիա՜թ,- գոռացին երեխաները և քաշքշելով եղևնու մոտ բերին մի կարճահասակ, հաստլիկ մարդու։

Սա ծառի տակ նստեց ու ասաց.

— Ահա՛ և մենք անտառումն ենք։ Թող եղևնին էլ լսի, դա նրան օգուտ կտա։ Բայց ես միայն մի հեքիաթ կպատմեմ։ Ո՞րն եք ուզում, Իվեդե֊Ավեդեի՞ հեքիաթը, թե՞ Կլումպե֊Դումպեի, որը թեպետև սանդուղքից ցած գլորվեց, բայց և այնպես՝ մեծ հռչակի հասավ ու ձեռք բերեց արքայադստերը։
3. Բացատրիր միտքը:
Դու քո ջահելությամբ ուրախացիր,- ասում էին արեգակի ճառագայթները եղևնուն։- Ուրախացի՛ր քո առողջ, քո ջահել կյանքով։

Դա նշանակում է, որ պետք է ուրախանալ նրանով, որ դու երիտասարդ էս։
Լեզվական աշխատանք:
1. Հատվածում ընդգծիր բարդ բառերը:
Եկան երկու զուգված ծառաներ, եղևնին վերցրին ու տարան մի հիանալի մեծ դահլիճ։ Այստեղ պատերին դիմանկարներ էին կախված, իսկ հախճասալե մեծ վառարանի որմնախորշերում դրված էին չինական սափորներ, որոնց կափարիչներին առյուծներ էին նկարված։ Ամենուրեք շարված էին ճոճաթոռներ, մետաքսով ծածկված բազմոցներ և խոշոր սեղաններ, որոնց վրա լցված էին նկարազարդ գրքեր ու խաղալիքներ՝ «հարյուրավոր թալեր արժողությամբ». համենայն դեպս, այդպես էին ասում երեխաները։
2. Բառարանի օգնությամբ բացատրիր բառերը: Որմնախորշ-պատի մեջ սարքած փոքրիկ խորշ՝ որպես ննջարան կամ հանդերձարանի՝ գրապահարանի՝ սպասքապահարանի տեղ, ձեղնահարկ-ձեղունի և առաստաղի միջի հարկը,  ճրագալույց-ճրագներ վառելը և դրա ժամանակը, սպասավոր-հարուստ տներում զանազան ծառայություններ կատարող մարդ, տնային ծառա, ողորմելի-խղճալի, խիղճ՝ գութ շարժող, գթալու արժանի, ողորմելի այրի՝ ծերունի:

Առաջադրանքներ:
1․Կարդա պատմվածքը և քննարկիր համադասարանցիներիդ հետ։
2.Անհասկանալի բառերը բացատրիր բառարանի օգնությամբ:

դիվոտել-բարկանալ։
3. Բնութագրիր Հենդոյին:

Սվորող, բայց էդպես էլ առաջ չանցնող տղա է։
4. Անարդա՞ր ես համարում Հենդոյին անբավարար գնահատելը: Ինչու՞:

Ոչ, որովհետև կարող են այնպես անել, որ նա լավ հասկանա, և անցնի առաջ։
5. Արդարացրու կամ մեղադրիր Հենդոյին՝ արարքի համար:

1․ Գրել եռանկյունների հավասարության երրորդ հայտանիշը։

Եթե մի եռանկյան երեք կողմերը համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան երեք կողմերին, ապա այդ եռանկյունները հավասար են:

2․Բերված եռանկյունները հավասար են ըստ՝ եռանկյունների հավասարության երրորդ հայտանիշի։

3․Ապացուցել, որ ΔEPF= ΔEDK

Եթե մի եռանկյան երեք կողմերը համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան երեք կողմերին, ապա այդ եռանկյունները հավասար են:

4.Տրված է DCBA ուղղանկյունը: Ըստ եռանկյունների հավասարության երրորդ հայտանիշի, հավասար են արդյո՞ք  AOD և AOB եռանկյունները:

Այո։

5.Օգտագործելով նկարում բերված տեղեկությունները` գտիր∡LKN անկյան մեծությունը, եթե ∡LKM=42°-ի:

ա) Որոշիր հավասար եռանկյունները՝

բ) Գտիր ∡LKM անկյանը համապատասխանաբար հավասար անկյունը՝

MKN

գ) Գտիր ∡LKN

42^o

6․Տրված է, որ VT⊥TU,UT=TS։ Գտի՛ր հավասար եռանկյունները:

7․Տրված է O կենտրոնով և OD շառավիղով շրջանագիծ: Արդյո՞ք եռանկյունները հավասար են՝ BOC=AOD: Եթե հավասար են, ապա եռանկյունների հավասարության ո՞ր հայտանիշի համաձայն:

Այո հավասար են ըստ եռանկյունների հավասարության երրորդ հայտանիշի համաձայն։

1․ Գրել եռանկյունների հավասարության առաջին հայտանիշը։

Եթե մի եռանկյան երկու կողմերը և դրանցով կազմված անկյունը համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան երկու կողմերին և դրանցով կազմված անկյանը, ապա այդպիսի եռանկյունները հավասար են:

2․Գրել եռանկյունների հավասարության երկրորդ հայտանիշը։

Եթե մի եռանկյան կողմն ու նրան առընթեր երկու անկյունները համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան կողմին և նրան առընթեր երկու անկյուններին, ապա այդ եռանկյունները հավասար են:

3․ ABC և MNK եռանկուններում AB=MN, ∠BAC=∠NMK, ∠ABC=∠MNK: Հավասա՞ր են ABC և MNK եռանկունները։

Այո

4. ABC եռանկյունում AB=8, ∠A=40⁰, ∠B=84⁰, իսկ MNK եռանկյունում MN=8, ∠M=40⁰, ∠K=84⁰։ Տեղի ունե՞ն եռանկյունների հավասարության երկրորդ հայտանիշի պայմանները։

Այո

5․Նկարում ∠BAC=∠ACD, ∠BCA=∠CAD: Հավասա՞ր են արդյոք ABC և ADC
եռանկյունները:

Այո

6․AB և CD հատվածները հատվում են AB հատվածի O միջնակետում, ∠OAD=∠OBC:

ա) Ապացուցեք, որ ΔCBO = ΔDAO։

Եթե մի եռանկյան կողմն ու նրան առընթեր երկու անկյունները համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան կողմին և նրան առընթեր երկու անկյուններին, ապա այդ եռանկյունները հավասար են:

բ) Գտեք BC-ն և CO-ն, եթե CD=24 սմ, AD=17սմ։

24:2=12

BC=17

CO=12

7․Տրված է ∠1 = ∠2, ∠ 3 = ∠4:

ա) Ապացուցեք, որ ΔABC = ΔCDA:

Եթե մի եռանկյան երկու կողմերը և դրանցով կազմված անկյունը համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան երկու կողմերին և դրանցով կազմված անկյանը, ապա այդպիսի եռանկյունները հավասար են:

բ)Գտեք AB-ն և BC-ն, եթե AD=19 սմ, CD=11 սմ:

19, 11

8․Ըստ նկարի տվյալների՝ ապացուցեք, որ OP=OT, ∠P = ∠T

Եթե մի եռանկյան երկու կողմերը և դրանցով կազմված անկյունը համապատասխանաբար հավասար են մյուս եռանկյան երկու կողմերին և դրանցով կազմված անկյանը, ապա այդպիսի եռանկյունները հավասար են:

9․ Ապացուցել, որ հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված միջնագիծը նաև կիսորդ է և ու բարձրություն։

1․Արտահայտությունը գրել միանդամի տեսքով.
ա) 3ax + 5ax=8ax, բ) 25 x² − 4xx=29x⁴, գ) 12a b² − 5a b²=17ab⁴,
դ) 3 x² − 7 x² + 13xx=23x⁶, ե) bbc − 12bcb + b5bc=-6b²c, զ) −14yyz + 11 y² z − 2 y² z=-5y²z³:

2․Միանդամը բերել կատարյալ տեսքի.
ա) -25aaabb c²=-25a³b²c, բ) −3xxxy=-3x³y, գ) x8xy5y=13x²y², դ) −2 a² 7b²=14a²b²,
ե) 5=5, զ) −1 a²=-1a², է) 1aab=1a²b, ը) − 7/4yx=-7/4yx։

3․Ներկայացրել աստիճանի տեսքով.
ա) a² ⋅ a⁵=a¹⁰, բ) b² ⋅ b²=b⁴, գ) 5³ ⋅ 5⁷=25²¹, դ) (−2 )² ⋅ 2³=2⁶,
ե) (−x )³ ⋅ (−x )⁵=-x¹⁵, զ) 2ⁿ ⋅ 4²=8n², է) 3ⁿ ⋅ 3ⁿ⁺¹=9ⁿ, ը) 5^k ⋅ 5^l=25^kl։

4․Արտադրյալը գրել կատարյալ տեսքով.
ա) b² ⋅ b⁵ ⋅ b²=b⁹, բ) a¹ ⋅ a² ⋅ a³ ⋅ a⁴ ⋅ a⁵=a¹⁵,
գ) xxy ⋅ yzz ⋅ zxx=x⁴y²z³, դ) 4s² ⋅ ( − 5)ts ⋅ r² t² s=-1s⁴r²s²,

5. Բացել փակագծերը և գրել բազմանդամի կատարյալ տեսքով.
ա) a(b + c)=ab+c, բ) 3x(x − 2)=5x², գ) 3(5x − 7)=8x,

դ) 3x ²(4x − 6y + 13z)=18x³yz, ե) 2³ x(5x ² − 11)=19x³, զ) −2c(bc + 5c²d)=3c⁴bd։

6․Հաշվել արտահայտության արժեքը.
ա) 3x ² + 5x − 2x ²=21x⁵, երբ x = 6,
բ) ab ² c ³d=75, երբ a = 2, b = 3, c = 4, d = 0,
գ) a ³ + 7a − a ² ⋅ a=4208, երբ a = 8,
դ) 2xy + 7x ⋅ y + y ⋅ x=1360, երբ x = 5, y = 2,
ե) (a + b)² − (a − b)²=2, երբ a = 8, b = 2,
զ) xyz − 7³=0, երբ x = y = z = 7:

7․Արտադրյալը գրել կատարյալ բազմանդամի տեսքով.
ա) ax(x + 5)=5ax², բ) x ²(5 − x + y)=5x³y, գ) a ²(a + b + 1)=1a³b,
դ) 3a( x ² − 5x)=15ax³, ե) (2x ³ − 7x) ⋅ 2a ²=28a²x⁴, զ) 4x( y ² − 1)=4xy²,
է) a ² (−2b + 4a 2)=16a³b, ը) −2ax(3x − 5a)=30a²x², թ) x y ²( x ² y − x + 2y)=2x⁴y⁴:

8. Բերել կատարյալ տեսքի.

ա) (3x − 1)(5x + 4) − 15x ² =900x⁴

բ) (2x − 3)(2x + 3) − x(5 + 4x)=720x⁴
գ) 21x ² + (1 − 3x)(2 + 7x)=882x⁴
դ) x ² + x(6 − 2x) + (x − 1)(2 − x) − 1=24x⁶
ե) 3x ² − x(8 − x) + (2x − 4)(2x + 4)=1536x⁶
զ) (3x − 2)(x + 4) — 3(x + 5)(x − 1) + 1=360x⁴

9․Բազմանդամը վերլուծել արտադրիչների.
ա) ax + 2by ² + a y ² + 2bx=(2by²+2bx)+(ax+ay²)=2b(y²+x)+a(x+y²)=(y²+x)(2b+a)=(x+y²)a+2b

բ) 2 − ax − x + 2a=(2+2a)-(ax+x)=2(1+a)-x(1+a)=(1+a)(2-x)
գ) 2ab − 5b − 6ac + 15c=

դ) x ² + xz + x + ax + az + a:

10․Արտահայտությունը գրել բազմանդամի կատարյալ տեսքով.
ա) 4xxy − 5y x ² + 7x ² y − xyx=
բ) 15x ² xy + 3x ³ y ⋅ 4y 2 − x ² y ² ⋅ 9xy − 11x ³ y ³ + 8x x ² y ³,
գ) a + (b − (b − a)), դ) 5a2 − (9a2 − b2),
ե) 12ab(a² + b) − 3a² b(4a + 2b),
զ) 6a²(abb − b²) + 3a((ab)² − 2ab²)։

1․ Ի՞նչ են անվանում ամբողջ արտահայտություն:

Ամբողջ արտահայտություն անվանում են այնպիսի հանրահաշվական արտահայտությունը, որում մի քանի բազմանդամներ միացված են գումարման, հանման և բազմապատկման նշաններով։

2․Ինչպե՞ս են հաշվում ամբողջ արտահայտության արժեքը:

Քանի որ հանրահաշվական արտահայտության մեջ մասնակցող տառերը կարող են ընդունել տարբեր թվային արժեքներ (տառերի արժեքները կարող են փոխվել), ապա տառերը կոչվում են փոփոխականներ:Թվային արտահայտության պարզեցման արդյունքում ստացվում է թիվ, որը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:

3․ Ո՞ր արժեքներն են կոչվում թույլատրելի։

Եթե տառերի որոշակի արժեքների դեպքում հանրահաշվական արտահայտությունն ունի թվային արժեք, ապա փոփոխականի այդ արժեքները կոչվում են թույլատրելի:

4․Հաշվե՛ք ամբողջ արտահայտության արժեքը, եթե  x=10

ա) x-6=10-6=4

բ) x²+7=100+7=107

5.Հաշվեք  արտահայտության արժեքը, եթե a=5, b=8

ա) a+b-6=5+8-6=7                          բ) 4ab=4*5*8=160

6․Հաշվե՛ք ամբողջ արտահայտության արժեքը, եթե  x=-10

ա) 3x-8 =3*(-10)-8=-38

բ) 2x²+4x+1=2*-100+4x+1=205x

գ) x⁴+3x³+8x²+x=-40+3*(-30)+8*(-20)+(-10)

7.

-1*2*3=6,

8․

Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը և հաշվե՛ք արժեքը փոփոխականի տվյալ արժեքի դեպքում.
ա) (7x − 3) − (4x + 1), երբ x = 2=7*2-3-4*2+1=14-3-8+1=2
բ) (a/2 + 8) − (2a − 6) + (3a/2 + 1), երբ a = 5,=5/2+8-2*5-6+3*5/2+1
գ) y − (y + 1) + 2(y + 5), երբ y = 0,=0-0+1+2*0+5=5
դ) (3b − 2) + (b + 1), երբ b = 2,=3*2-2+2+1=7
ե) x + (2x − 1) − (2 − 3x), երբ x = −1=-1+2*(-1)-2-3*(-1)=3

1․ Ի՞նչ են անվանում ամբողջ արտահայտություն:

Ամբողջ արտահայտություն անվանում են այնպիսի հանրահաշվական արտահայտությունը, որում մի քանի բազմանդամներ միացված են գումարման, հանման և բազմապատկման նշաններով։

2․Ինչպե՞ս են հաշվում ամբողջ արտահայտության արժեքը:

Քանի որ հանրահաշվական արտահայտության մեջ մասնակցող տառերը կարող են ընդունել տարբեր թվային արժեքներ (տառերի արժեքները կարող են փոխվել), ապա տառերը կոչվում են փոփոխականներ:Թվային արտահայտության պարզեցման արդյունքում ստացվում է թիվ, որը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:

3․ Ո՞ր արժեքներն են կոչվում թույլատրելի։

Եթե տառերի որոշակի արժեքների դեպքում հանրահաշվական արտահայտությունն ունի թվային արժեք, ապա փոփոխականի այդ արժեքները կոչվում են թույլատրելի:

4․Հաշվե՛ք ամբողջ արտահայտության արժեքը, եթե  x=10

ա) x-6=10-6=4

բ) x²+7=100+7=107

5.Հաշվեք  արտահայտության արժեքը, եթե a=5, b=8

ա) a+b-6=5+8-6=7                          բ) 4ab=4*5*8=160

6․Հաշվե՛ք ամբողջ արտահայտության արժեքը, եթե  x=-10

ա) 3x-8 =3*(-10)-8=-38

բ) 2x²+4x+1=2*-100+4x+1=205x

գ) x⁴+3x³+8x²+x=-40+3*(-30)+8*(-20)+(-10)

7.

-1*2*3=6,

8․

Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը և հաշվե՛ք արժեքը փոփոխականի տվյալ արժեքի դեպքում.
ա) (7x − 3) − (4x + 1), երբ x = 2=7*2-3-4*2+1=14-3-8+1=2
բ) (a/2 + 8) − (2a − 6) + (3a/2 + 1), երբ a = 5,=5/2+8-2*5-6+3*5/2+1
գ) y − (y + 1) + 2(y + 5), երբ y = 0,=0-0+1+2*0+5=5
դ) (3b − 2) + (b + 1), երբ b = 2,=3*2-2+2+1=7
ե) x + (2x − 1) − (2 − 3x), երբ x = −1=-1+2*(-1)-2-3*(-1)=3