Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
Կարդում ենք Տերյան
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։
Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։
Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։
Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…
1. Ի՞նչ տրամադրություն է գերիշխում՝ հույս, ցավ, հավատ, վախ, այլ։
Գերիշխում է տագնապը, ցավը և խորը հայրենասիրությունը: Դա լուսավոր թախիծ է, որտեղ միախառնված են վախը հայրենիքի կորստի հանդեպ և հավատը նրա «արքայական» լեզվի հանդեպ։
2. Ո՞ր նախադասությունը կարող ես համարել հռետորական հարց։
Բանաստեղծության հենց առաջին տողը՝ «Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես, վերջին երգիչն իմ երկրի», դասական հռետորական հարց է։
3. Բանաստեղծն իրեն վերջին պոետն է համարում․ դա հուսահատությո՞ւն է, թե՞ պատասխանատվություն։
Իմ կարծիքով, սա ավելի շատ պատասխանատվություն է: Տերյանը զգում է հայ մշակույթի և լեզվի պահպանման ծանրությունը մի ժամանակաշրջանում, երբ երկիրը վտանգված էր։ Նա իրեն համարում է այն «վերջին» օղակը, որը պիտի պահի կապը անցյալի և ապագայի միջև։
4. Գրի՛ր Նաիրի երկրի պատասխանը պոետին։
«Ո՛չ, զավա՛կս, դու վերջինը չես, այլ սկիզբը իմ նոր արշալույսի։ Քանի դեռ քո շուրթերին հնչում է իմ արքայական լեզուն, ես չեմ ննջի և չեմ մեռնի։ Քո վերքերը իմ ցավն են, իսկ քո երգը՝ իմ հարության աղոթքը»։
5. Ինչպիսի՞ն է Նաիրին՝ ըստ այս բանաստեղծության։
Ըստ բանաստեղծության՝ Նաիրին լուսեղ է, պայծառ, բայց նաև թմրած (նինջի մեջ) ու վիրավոր։ Այն հեղինակի համար սուրբ երազանք է, «ցնորք», որն ունի «արքայական լեզու» և «բոցե վարդեր»։
ԳԱՐՆԱՆԱՄՈՒՏ
Քնքշաբույր ծաղկանց հրեղեն խաղով
Ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ,
Եվ հեղեղները խոսուն-սառնորակ
Ողջունում են ինձ զվարթ ծիծաղով։
Զուգել ես նորից դաշտ, անտառ ու լեռ,
Գարո՜ւն, ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել
Իմ սրտում էլ ես թևերըդ փռել,
Իմ հոգում էլ ես հրդեհել նոր սեր։
Եվ ահա կրկին զվարթ ու ջահել,
Դուրս ելա տխուր մենության բանտից.
Պայծառ աչքերըդ ողջունում են ինձ,
Եվ ես չեմ կարող իմ ճիչը պահել։
Բացել ես իմ դեմ ոսկեղեն հեռուն,
Ծաղկել ես սարո՛ւմ, անտառո՛ւմ, արտո՛ւմ,
Ուրիշ երգեր են հնչում իմ սրտում —
Ողջո՛ւյն քեզ, արև, ողջո՛ւյն քեզ, գարուն…
1. Ո՞ր բառերն ու արտահայտություններն են ցույց տալիս գարնան գալուստը։
«Քնքշաբույր ծաղկանց հրեղեն խաղ», «հեղեղները խոսուն-սառնորակ», «զուգել ես դաշտ, անտառ ու լեռ», «պայծառ աչքեր»:
2.Ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության քնարական հերոսի զգացումները, նաև առանձնացրո՛ւ այդ զգացումները նկարագրող տողերը։
Հերոսը զգում է վերածնունդ, խինդ և սիրո հորդում։
- «Իմ հոգում էլ ես հրդեհել նոր սեր»
- «Եվ ես չեմ կարող իմ ճիչը պահել»
3. Բացատրի՛ր ,,մենության բանտ,, արտահայտությունը։
Սա խորհրդանշում է հերոսի նախկին տխուր, մեկուսացած և հուսահատ հոգեվիճակը (հավանաբար ձմռանը համեմատելի), որից նրան ազատում է գարնանային զարթոնքը։
4. Դո՛ւրս գրիր մակդիրներ։
Քնքշաբույր (ծաղիկներ), հրեղեն (խաղ), խոսուն-սառնորակ (հեղեղներ), զվարթ (ծիծաղ), ոսկեղեն (հեռու), պայծառ (աչքեր)։
5. Ինչո՞ւ է գարունը հաճախ ներկայացվում նոր կյանքի և հույսի խորհրդանիշ։
Որովհետև բնության զարթոնքը՝ ձնհալը, բողբոջելը, տեսանելիորեն հաղթում է մահվանը (ձմռանը)։ Այն մարդուն հիշեցնում է, որ ամեն դժվարությունից հետո հնարավոր է նոր սկիզբ։
6.Քո կարծիքով՝ բանաստեղծությունը ավելի շատ բնությա՞ն, թե՞ մարդու ներաշխարհի մասին է։ Հիմնավորի՛ր։
Ավելի շատ մարդու ներաշխարհի մասին է։ Բնությունը տվյալ դեպքում միայն միջոց կամ հայելի է՝ հեղինակի ներքին «հրդեհված սերը» և «զվարթությունը» նկարագրելու համար։
7. Կարո՞ղ է բնությունն ազդել մարդու հոգեվիճակի վրա։
Միանշանակ, բնությունը կարող է փոխել հոգեվիճակը։ Լույսը, գույները և բնության աշխուժությունը հաճախ ստիպում են մարդուն դուրս գալ իր ներքին տխրությունից։
8. Բացատրի՛ր ահասկանալի բառերը։
Հրեղեն – կրակից ստեղծված, վառվռուն։
9. Բանաստեղծության վերջին տողը փոխի՛ր՝ ոճը պահելով։
«Օրհնանք քեզ, կյանք, օրհնանք քեզ, գարուն…»
Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա
Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա
Մեղմալույս, և՛ տըխուր, և՛ անուշ.
Քեզ երբեք սիրտըս չի մոռանա,
Իմ մաքո՛ւր, առաջին իմ անուրջ…
Տարիներ, տարիներ կըսահեն,
Կըմեռնեն երազները բոլոր —
Քո պա՛տկերը անեղծ կըպահեմ
Օրերում անհաստատ ու մոլոր։
Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ…
1. Բացատրի՛ր բառերը՝ մեղմալույս, անուրջ, անեղծ, փարոս։
Մեղմալույս – մեղմ, հանդարտ լույս ունեցող։
Անուրջ – երազ, երազանք։
Անեղծ – չփչացող, մաքուր, հավերժական։
Փարոս – կողմնորոշող լույս (նավերի համար), փոխաբերաբար՝ հույսի աղբյուր։
2. Ի՞նչ հոգեվիճակ է արտահայտում ,,իմ խաղաղ երեկոն է,, արտահայտությունը։
Արտահայտում է հասունության, հանդարտության և ներքին հաշտության հոգեվիճակ։ Դա այն պահն է, երբ մարդ հետադարձ հայացք է գցում անցյալին առանց ավելորդ ցավի։
3. Ըստ քեզ ՝ ո՞ւմ է դիմում հեղինակը։
Հեղինակը դիմում է իր առաջին սիրուն կամ իր երիտասարդության երազանքին, որը մնացել է անհասանելի, բայց սուրբ։
4. Մեկնաբանի՛ր այս քառատողը՝
Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ…
Հեղինակը գիտակցում է, որ կյանքը դեռ շատ դժվարություններ ու «սուտ» է մատուցելու, բայց այդ մաքուր հիշողությունը (անունը) կլինի այն լույսը, որը թույլ չի տա նրան մոլորվել կամ հանձնվել մահվանը։
5. 4-5 նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության բովանդակությունը, ասելիքը։
Բանաստեղծությունը մարդու ներաշխարհի և անցողիկ ժամանակի մասին է։ Հեղինակը խոստանում է հավատարիմ մնալ իր առաջին երազանքին, անկախ նրանից, թե որքան դառնություն կբերի ապագան։ Սա մի ձոն է անեղծ հիշողությանը, որն օգնում է ապրել «անհաստատ ու մոլոր» օրերում։
Ընթերցել
Տխրություն
Սահուն քայլերով, աննշմար, որպես քնքուշ մութի թև,
Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ ու կանաչ մեղմիվ շոյելով.
Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև
Մի ուրու անցավ, մի գունատ աղջիկ ճերմակ շորերով…
Արձակ դաշտերի ամայության մեջ նա մեղմ շշնջաց,
Կարծես թե սիրո քնքուշ խոսք ասաց նիրհող դաշտերին.—
Ծաղիկների մեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց
Եվ ծաղիկները այդ սուրբ շշուկով իմ սիրտը լցրին…
Մարիա Վաթյանի բլոգ 