1921, Հոկտեմբեր
* * *
Ամեն մի սիրտ ցավով լցվեց
մեր դարում,
Ցավոտ սըրտով աշխարհ լցվեց
մեր դարում.
Ցավոտ աշխարհքն եկավ լցվեց
բովանդակ
Իմ սիրտը բաց, իմ սիրտը մեծ
մեր դարում։
Վերլուծությունը
Այստեղ խոսքը գնում է գրողի և իր աշխարհի տարբերություների մասին։ Ես ամեն դեպքում կարծում եմ, որ ինչպիսին ես դու այդպես տեսնում աշխարհը, բայց աստեղ գրողը աշխարհը տեսնում է ՝ անարդար, ցավոտ, դաժան։ Միգուցե այդ կյանքի փուլում, երբ նա գրել է այս քառյակը իրեն մենակ է զգացել և առանձնացած։
Վերջացա՜վ…
Կյանքս մաշվեց, վերջացա՜վ.
Ինչ հույս արի` փուչ ելավ,
Ինչ խնդություն` վերջը ցա՜վ։
Վերլուծություն
Կարծում եմ սա նույնպես գրվել է կյանքի ցավոտ շրջանում, երևի հիասթափվել է ոչ միայն իր շրջապատող աշպարհից այլ նաև իր սեփական կյանքից, կարելի է կռահել որ ցավ է տեսնում ամենտեղ։ Այս քառյակում շատ նկարտելի է, որ գրողը պատրաստ է մահին և նույնիսկ գիտի, որ այն շուտով իր հետևից գալիս է։ Ոչ մի հույս չունի, որ իր կյանքը կփոխվի դեպի լավը, և առհասարակ կփոխվի։
1918, Հունվարի 25
* * *
Իմ սո՜ւր, արթուն ականջում
Մի խոր ձեն է միշտ հնչում,
Անհո՜ւն, անքո՜ւն կարոտով
Իրեն մոտ է ինձ կանչում։
Վերլուծություն
Այստեղ սիրո շունչ է նկատվում, բայց ցավ նույնպես կա ՝ կա կարոտի ցավ, այստեղ որևէ մարդու կորուստի մասին է միգուցե և իր սիրո ոչ ֆիզիկական կորուստի մասին է։
1917, Դեկտեմբերի 27
* * *
Ո՜նց է ժպտում իմ հոգին
Չարին, բարուն,― ամենքին.
Լույս է տալիս ողջ կյանքիս
Ու էն ճամփիս անմեկին։
1918, Փետրվարի 2
* * *
Լինե՜ր հեռու մի անկյուն,
Լինե՜ր մանկան արդար քուն,
Երազի մեջ երջանիկ,
Հաշտ ու խաղաղ մարդկություն։
1919, Նոյեմբեր
* * *
Դու մի անհայտ Բանաստեղծ ես, չըտեսնված մինչ էսօր.
Առանց խոսքի երգ ես թափում հայացքներով լուսավոր։
Ես էլ, ասենք, զարմանալի Ընթերցող եմ բախտավոր,
Որ կարդում եմ էդ երգերը Էսքան հեշտ ու էսքան խոր։
1921, Մայիսի 21
* * *
Ո՜վ անճառ մին, որ ամենին
միացնում ես մի կյանքում,
Ամեն կյանքում ու երակում
անտես, անկեզ բորբոքում,-
Ողջ ազատ են ու հարազատ`
Էս աշխարհքում քեզանով,
Ողջը քո մեջ` անմա՜հ, անվերջ`
քեզ են երգում քո ձենով…
1920, Ապրիլի 6
* * *
Հե՜յ ճամփանե՛ր, ճամփանե՛ր.
Անդարձ ու հին ճամփաներ,
Ովքե՞ր անցան ձեզանով,
Ո՞ւր գնացին ճամփաներ։
1920, Ապրիլի 6
* * *
Հե՜յ ճամփանե՛ր, ճամփանե՛ր.
Անդարձ ու հին ճամփաներ,
Ովքե՞ր անցան ձեզանով,
Ո՞ւր գնացին ճամփաներ։
1922, Օգոստոսի 24
* * *
Ո՞ւր հեռանաս, կոխած տեղերդ արյունոտ.
Ո՞ւմ մոտ գնաս, ծանոթդ, ընկերդ արյունոտ.
Ո՞նց մոռանաս էս աշխարհքը արյունոտ,
Երգ ես լսում, լսած երգերդ արյունոտ։
1919, Հունվարի 25
* * *
Մեռա՜ն, մեռա՜ն … Եվ, ահա,
Խառնվել են կյանք ու մահ.
Չեմ հասկանում աշխարհքի
«Կան ու չկան» ես հիմա։
Մարիա Վաթյանի բլոգ 