1․ Նշել բեկյալները:

Այո

Այո

2․ Տրված է 3 կետ: Քանի՞ երկու կողմերով տարբեր բեկյալներ կարելի է գծել, որոնց գագաթները տրված կետերն են: Գծել գծագիրը;

3

3․ Առանց ինքնահատումների փակ բեկյալն ունի 4 կողմ: Կարող են արդյո՞ք նրա կողմերն ունենալ հետևյալ երկարությունները:

ա) 6 սմ, 5 սմ, 4 սմ, 3 սմ; բ) 2 սմ, 2 սմ, 3 սմ, 7 սմ:

4. Տրված են 4 կետեր: Քանի՞ տարբեր բաց ու փակ (բայց առանց ինքնահատումների) բեկյալներ կարելի է գծել, որոնց գագաթները տրված կետերն են:

ա) Երկու կողմերով բեկյալների թիվը՝ 4

բ) Երեք կողմերով բաց բեկյալների թիվը՝ 4

գ) Երեք կողմերով փակ բեկյալների թիվը՝ 4

դ) Չորս կողմերով փակ բեկյալների թիվը՝ 1

5. Նկարում հատվածների միջոցով պատկերված են թվանշաններ: Դրանցից որո՞նք են՝ ա) պարզ բեկյալ, բ) պարզ փակ բեկյալ։

6․ Նվազագույնը քանի՞ օղակ ունի՝ բեկյալը, փակ բեկյալը:

7․ Առնվազն քանի՞ օղակ ունի բեկյալը, եթե այն ունի մի ուղղի վրա գտնվող ոչ հարևան օղակներ: Գծագրեք այդպիսի բեկյալ:

8․Որքա՞ն կարող է լինել AB հատվածի երկարությունը, եթե նրա ծայրակետերը միացված են բեկյալով, որի օղակների երկարություններն են՝ ա) 6 սմ, 8սմ, 10սմ, բ) 2սմ, 3,1սմ և 5,3սմ:

9․ Բեկյալը բաղկացած է 5 հատվածից որոնց երկարություններն են 2 սմ, 5 սմ, 8 սմ, 11 սմ և 20 սմ։ Հաշվել բեկյալի երկարությունը։

1. Ուշադիր կարդա՛ պատմվածքը և սովորի՛ր պատմել:
2. Ինքնուրույն կազմիր պատմվածքի հարցերն ու առաջադրանքները / առնվազն 7 հարց/:

• Ի՞նչ էր պատմվածքի հերոսի անվանումը և ինչո՞վ էր նա զբաղվում։ Ո՞րն էր ապրուստի միջոցը։

Պատմվածքի գլխավոր հերոսը Ավին էր, ով զբաղվում էր որսորդությամբ։ Իր միակ ապրուստի միջոցը դա էր։

• Ըստ Բակունցի, նկարագրի՛ր Մթնաձորը, ինչպիսի՞ բնություն ուներ։

Մթնաձորը սարերով ու ծառերով լի մի մեխ տարածք է, որտեղ մարդիկ շատ քիչ են, կամ էլ՝ չկան։Այնտեղ արևը մի քանի ժամ է լույս տալիս, անգամ ամռան օրերին, ու երբ մութն ընկնում է, լսում է արջերի ոռնոցը։ Այն մոռացված ու գորած մի անկյուն էր, ուր բնածո դինոզավրը նույնքան ազատ էր զգում իրեն, ինչպես արջը մեր օրերում։ Նրա մասին ոչ մեկս չենք կարող ավելի պատկերավոր պատմել, քանի Բակունցը։ Դրա համար առաջարկում եմ ընթերցել․․․

• Քանի՞ շուն ուներ նա։ Ի՞նչ վարքի տեր էին շներն ու ի՞նչ պատմություններ կան կապված նրանց հետ։

Նա ուներ վեց շուն, որոնք շատ ագրեսիվ էին, ու նրանց հետ միասին Ավինը շատ մարդկանց հալածեց։ Իմ մեջ ամենաշատը տպավորվել է այս հատվածը․ Հյուսիսի անտառներից մեկում նա իր կնոջն էր սպանել որսի մի գիշեր, ավելի ճիշտ՝ շներին հրամայել էր գզգզել կնոջը։

• Ո՞վ էր Պանին, ինչպիսի՞ մարդ էր և ի՞նչ պատմություններ էր հիշում։

Պանին անտառապահն էր, որը լավ էր ճանաչում որսորդին։ Պանին ուրախ մարդ էր, շատ էր սիրում շներին ու հրճվում էր նրանց հետ խաղալուց։Մի հետաքրքիր հատկություն ուներ, երբեք սատկած կենդանիներին չէր վերցնում։Ներկայացնեմ բնութագրող հատվածը և պատմվածքներից․

Առավոտը բացվում էր, ձյունի վրա արյան շիթեր էին երևում, այստեղ-այնտեղ խառնիխուռն հետքեր, խեղդված գայլի դիակ, կոտրատած ճղներ։ Մի փչակի մոտ նստում էր Պանինը, մինչև շները որսի միսն ուտեն։

Նա սպանած և ոչ մի կենդանու ձեռք չէր տալիս և շներին կշտացնելուց հետո վերադառնում էր տուն։ Եթե ճանապարհին տեսներ մեկին գողացած փայտը շալակին, Պանինի շները պիտի հարձակվեին նրա վրա, հալածեին, մինչև քափ-քրտինքի մեջ կորած, արյունլվա մարդը կարողանար մի տեղ պատսպարան գտնել։

Այսպես էր Պանինը։ Նրա սարսափը հեռուներում էր տարածված, նրա մասին բերնեբերան պատմություններ էին անում։ Ոչ ոք չգիտեր ոչ նրա ազգությունը, ոչ հավատն ու ծագումը։ Ասում էին, որ նախկին սպա է, մարդ էր սպանել, նստել էր բանտում, հետո անտառ գնացել։ Հյուսիսի անտառներից մեկում նա իր կնոջն էր սպանել որսի մի գիշեր, ավելի ճիշտ՝ շներին հրամայել էր գզգզել կնոջը։

• Ինչպիսի՞ դեպք պատահեց անտառապահի և որսորդի միջև։

Քանի որ որս չկար, որսորդը փայտ հավաքեց և ուզում էր տանել տուն։ Սակայն անտառապահը բռնում է, և ասում․ կամ վճարում ես քսան ռուբլի, կամ մենամարտում արջի հետ։ Քանի որ որսորդը գումար չուներ, տեղի է ունենում ամենահետաքրքիրը․․․։

• Ինչպե՞ս էր փորձում Ավին տապալել արջին։

Նա ամեն ձև պաշտպանվում էր, և փորձում կրակել այնպես՝ որ սատկի։

• Ի՞նչ եղավ վերջում, ո՞վ վնասվեց։

Հենց այդ վայրկյանին նա մի ծանր հարված զգաց մեջքին, բրդոտ մի թաթ ճանկերը խրեց ծոծրակի մորթու մեջ։ Լսվեց մի կրակոց, բայց Ավին ոչինչ չզգաց։

Պանինը սատանայի պես քրքջում էր, ոտքն արջի դիակի վրա:

Ավին հիմա էլ ողջ է։

Ավու հագին չուխա էր, տրեխներ, սովորական մարմին, առողջ ձեռքեր, որոնք շատ վարժ կաշին են ծակոտում, կաշվի թելերից հանգույցներ անում։ Եվ սովորական մարմնի վրա գլխի տեղ մարդկային գանգ, ամբողջովին կլպված, առանց մազի, առանց մորթու։

Արջը թաթի մի հարվածով ծոծրակի փափուկ մսի մեջ է խրել սուր ճանկերը և վիրավոր արջի ամբողջ զայրույթով իրան քաշել գանգի մորթին, մորթու հետ էլ գլխի մազերը, ունքերը, աչքերն ու քիթը։

Շարունակությունը․․․․․․

• Ի՞նչ իմաստ էր իր մեջ թաքցնում այս պատվածքը։

Պետք չէ չարությամբ լցվել բնության ու մարդկանց հանդեպ։Այն կարող է ձեզ կործանել։

Ուղտ՝

1) (- 9; 6), (- 5; 9), (- 5; 10), (- 4; 10), (- 4; 4), (- 3; 4), (0; 7), (2; 4), (4; 7), (7; 4), (9; 3), (9; 1), (8; — 1), (8; 1), (7; 1), (7; — 7), (6; — 7), (6; — 2), (4; — 1), (- 5; — 1), (- 5; — 7), (- 6; — 7), (- 6; 5), (- 7;5), (- 8; 4), (- 9; 4), (- 9; 6).

2) Աչք (- 6; 7).

Ջայլամ

1) (0; 0), (- 1; 1), (- 3; 1), (- 2; 3), (- 3; 3), (- 4; 6), (0; 8), (2; 5), (2; 11), (6; 10), (3; 9), (4; 5), (3; 0), (2; 0), (1; — 7), (3; — 8), (0; — 8), (0; 0).

2) Աչք (3; 10).

Աղվես՝

1) (- 3; 0), (- 2; 1), (3; 1), (3; 2), (5; 5), (5; 3), (6; 2), (7; 2), (7; 1,5), (5; 0), (4; 0), (4; — 1,5), (3; — 1), (3; — 1,5), (4; — 2,5), (4,5; — 2,5), (- 4,5; — 3), (3,5; — 3), (2; — 1,5), (2; — 1), (- 2; — 2), (- 2; — 2,5), (- 1; — 2,5), (- 1; — 3), (- 3; — 3), (- 3; 2), (- 2; — 1), (- 3; — 1), (- 4; — 2), (- 7; — 2), (- 8; — 1), (- 7; 0), (- 3; 0).

2)Աչք (5; 2).

Մուկ՝

1) (3; — 4), (3; — 1), (2; 3), (2; 5), (3; 6), (3; 8), (2; 9), (1; 9), (- 1; 7), (- 1; 6),(- 4; 4), (- 2; 3), (- 1; 3), (- 1; 1), (- 2; 1), (-2; — 1), (- 1; 0), (- 1; — 4), (- 2; — 4),(- 2; — 6), (- 3; — 6), (- 3; — 7), (- 1; — 7), (- 1; — 5), (1; — 5), (1; — 6), (3; — 6), (3; — 7), (4; — 7), (4; — 5), (2; — 5), (3; — 4).

2)Պոչ (3; — 3), (5; — 3), (5; 3).

3) Աչք (- 1; 5).

Եվս մեկ պատկեր ընտրել ինտերնետից և գծել։

1․ Ի՞նչ է կոորդինատային առանցքը։

Ուղիղը, որի վրա ընտրված է սկզբնակետ, դրական ուղղություն և միավոր հատված, կոչվում է կոորդինատային առանցք։

2․ Ի՞նչն են անվանում կոորդինատային առանցքի կետի կոորդինատ։

Կոորդինատային առանցքի կամայական կետին նշված կանոնով համապատասխանեցրած թիվն անվանում են այդ կետի կոորդինատ։

3․ Ո՞ր հարթության է կոչվում  կոորդինատային հարթություն:

Դեռ XVII-րդ դարում ֆրանսիացի մաթեմատիկոս և փիլիսոփա Ռենե Դեկարտը (1596−1650) հարթության վրա կետի դիրքը նկարագրելու համար առաջարկեց երկու կոորդինատների մեթոդը: Այդ պատճառով կոորդինատային համակարգը կոչվում է նրա անունով:

4․ Քանի՞ մասի են բաժանում առանցքները կոորդինատային հարթությունը։

Կոորդինատային առանցքները հարթությունը բաժանում են 4 մասերի, որոնք կոչվում են քառորդներ:

I-ին քառորդում են գտնվում աբսցիսների և օրդինատների առանցքների դրական մասերը:

II-րդ քառորդում գտնվում են աբսցիսների առանցքի բացասական և օրդինատների առանցքի դրական մասերը:

III-րդ քառորդում են աբսցիսների և օրդինատների առանցքների բացասական մասերը:

IV-րդ քառորդում գտնվում են աբսցիսների առանցքի դրական և օրդինատների առանցքի բացասական մասերը:

5․ Կառուցել պատկերները կոորդինատային առանցքի վրա․
ա) (-9;-4), (-8;1), (-4;4), (-2;6), (-1,5;3,5), (1;1), (3;-3), (4;-5), (6;-5), (6;-3), (6;4), (7;6), (5;6), (4;5), (6;4);

․
բ)  (-12;1), (-5;3), (0;2), (4;1), (6;-3), (13;-2), (13;3), (4;1)։

6․ Կոորդինատային հարթության վրա կառուցե՛ք ABC եռանկյունը․
ա) A (+1, +1), B (+4, +2), C (+1, +5),

բ) A (+1, +2), B (–4, –2), C (–3, +3),

գ) A (–3, 0), B (+3, –2), C (+3, +2)

7․ Կոորդինատային հարթության վրա կառուցե՛ք ABCD քառանկյունը ․
ա) A (–3, +2), B (+1, +1), C (+2, –2), D (–3, –4),

բ) A (+4, 0), B (–2, +1), C (–3, –4), D (+4, –3)։

8․ Հետևյալ կետերով կառուցել կենդանու պատկեր GEOGEBRA ծրագրով։

ա) Ծիծեռնակ՝

(-5; 4), (-7; 4), (-9; 6), (-11; 6), (-12; 5), (-14; 5), (-12; 4), (-14; 3), (-12; 3), (-11; 2), (-10; 2),(-9; 1), (-9; 0), (-8; -2), (0; -3), (3; -2), (19; -2), (4; 0), (19; 4), (4; 2), (2; 3), (6; 9), (10; 11),  (3; 11), (1; 10), (-5; 4),
Աչք՝ (-10,5; 4,5)․

բ) Բադ՝

(3; 0), (1; 2), (-1; 2), (3; 5), (1; 8), (-3; 7), (-5; 8), (-3; 4), (-6; 3), (-3; 3), (-5; 2),(-5; -2), (-2;-3), (-4; -4), (1; -4), (3; -3), (6; 1), (3; 0) և (-1; 5)․

գ) Արջ՝

(4;-4), (4;-6), (8,5;-7,5), (9;-7), (9;-6), (9,5;-5), (9,5;-3,5), (10;-3), (9,5;-2,5), (4;5), (3;6), (2;6), (0;5),(-3;5), (-7;3), (-9;-1), (-8;-5), (-8;-7), (-4,5;-8), (-4,5;-7), (-5;-6,5), (-5;-6), (-4,5;-5), (-4;-5), (-4;-7), (-1;-7),(-1;-6), (-2;-6), (-1;-4), (1;-8), (3;-8), (3;-7), (2;-7), (2;-6), (3;-5), (3;-6), (5;-7),(7;-7),
Ականջ՝ (6;-4), (6;-3), (7;-2,5), (7,5;-3),
Աչք՝ (8;-6)․

դ) Նապաստակ՝
(5;1), (6;2), (6;3), (5;6), (4;7), (5;8), (6;8), (8;9), (9;9), (7;8), (9;8), (6;7), (7;6), (9;6), (11;5), (12;3), (12;2), (13;3), (12;1), (7;1), (8;2), (9;2), (8;3), (6;1), (5;1) և  (5;7)։

ե) Աղավնի՝

(-4;8), (-5;7), (-5;6), (-6;5), (-5;5), (-5;4), (-7;0), (-5;-5), (-1;-7), (3;-7), (9;-2), (13;-2), (14;-1), (6;1),(8;4), (15;7), (3;8), (2;7), (0;3), (-1;3), (-2;4), (-1;6), (-2;8), (-4;8)

զ) Շուն՝

(1;-3), (2;-3), (3;-2), (3;3), (4;3), (5;4), (5;6), (4;7), (3;7), (2;6), (3;5), (3;5,5), (4;5), (3;4), (2;5), (-3;5), (-4;6), (-4;9), (-5;10), (-5;11), (-6;10), (-7;10), (-7;10), (-7;8), (-9;8), (-9;7), (-8;6),(-6;6), (-7;3), (-6;2), (-6;-1), (-7;-2), (-7;-3), (-6;-3), (-4;-2), (-4;2), (1;2), (2;-1), (1;-2), (1;-3):

• Եվրոպացիներն ինչու սկսեցին փնտրել դեպի Հնդկաստան տանղ ծովային ուղիներ:

Հին ժամանակներից սկսած՝ Եվրոպան Հնդկաստանի և Չինաստանի հտ առևտուրն իրականացնում էր ցամաքային ուղիներով։ Թուրքական նվաճումների պատճառով դեպի Արևելք տանող ճանապարհները վտանգվել էին։ Այդ պատճառով Եվրոպացիները սկսեցին որոնել ծովային ուղիներ և իրենց համար հայտնաբերեցին նոր աշխարհամասեր ու երկրներ։

• Ներկայացրեք Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների նախադրյալները

Զարգացավ ապրանքային արտադրությունը, և ապրանքների իրացման նոր շուկաների կարիք էր զգացվում։

Անշեղորեն աճեց ոսկու, արծաթի և թանկարժեք քարերի պահանջարկը, արանք և՛ առևտրի, և՛ հարստանալու միջոց էին։

Հաստատվեց Երկրի գնդաձևությունը, և իրատեսական դարձավ արևմուտքով Հնդկաստան հասնելը, որտեղ, եվրոպացիների պատերացմամբ, անսահման հարստություն կար։

Կատարելագործվեցին ծովային քարտեզները ու կողմնացույցը, կառուցվեցին հարմարավետ առագաստանավեր, և հնարավոր եղավ իրականացնել երկարատև նավարկություններ։

• Երբ է Կոլումբոսը հայտնաբերել Ամերիկան: Ում անունով է կոչվել այն, ինչու:

1492թ․ իսպանացիները կազմակերպեցին արշավախումբ, որը ղեկավարում էր Քրիստափոր Կոլումբոսը։ Նա համոզված էր, որ հասել է բաղձալի նպատակին, սակայն իրականում հայտնաբերել էր եվրոպացիներին անհայտ մի տարածք։ Իտալացի Ամերիգո Վեսպուչին առաջինը կռահեց, որ Կոլումբոսի հայտնաբերածը Հնդկաստանը չէ։ Այդ պատճառով էլ նրա անունով ներ աշխարհամասն անվանեցին Ամերիկա։

• 1498թ. ով և ծովային ինչ ուղի հայտնագործեց:

1498թ․ պորտուգալացի Վասկո դա Գամայի արշավախումբը, շրջանցելով Աֆրիկան, Հայտնագործեց Հնդկաստան տանոող ծավային ճանապարհը։

• Ով էր գլխավորում շուրջերկրյա առաջին ճանապարհորդությունը:

1519-1521թթ․ Ֆերնան Մագելանի արշավախումբը կատարեց ծովային առաջին ճանապարհորդությունը։

• Ինչ անուն տվեց տեղբնիկներին Կոլումբոսը, ինչու:

• Ացտեկների պետությունը երբ է ստեղծվել և որ տարածքում: Ում գլխավորությամբ են իսպանացիները գրավել Մեքսիկան:

Ացտեկներն ապրում էին Մեքսիկայի կենտրոնական և արևմտյան շրջաններում։ XV դարում նրան միավորվեցին և ստեղծեցին իրենց պետությունը։ 1519թ․ իսպանական նվաճողները Ֆերնան Կորտեսի գլխավորությամբ մտան Մեքսիկա և երկու տարում գրավեցին զցտեկների պետությունը։

• Որտեղ էին՝ ա) մայաների քաղաք- պետությունները, բ) Ինկերի պետությունը

Մայաների առանձին քաղաք-պետությունները Մեքսիկայի հարավում էին։

Ինկերի պետությունը գտնվում էր ժամանակակից Պերուի և Բոլիվիայի լեռնայի շրջաններում։

• Իսպանացի կոնկիստադորները երվժբ են գրավել ինկերի պետությունը:

1532-1536թթ․ իսպանական կոնկիստադորները Ֆրանսիսկո Պիսարոյի գլխավորությամբ գրավեցին ինկերի պետությունը։

• Ինչ նշանակություն է ունեցել Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները:

Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների շնորհիվ եվրոպացիները մուտք գործեցին Ամերիկա, Աֆրիկա, Ավստրալիա, և այլ տարածքներ։ Տարբեր աշխարհամասերի միջև սկսեցին ձևավորվել տնտեսական, քաղաքական, մշակությաին և այլ հարաբերություններ։ Այյս հայտնագործությունները կապող օղակ դարձան միջին և նոր դարերի միջև։

• էջ 123-129

Աշխատանքի նպատակը․ փորձով ստուգել, թե ուժերի և նրանց բազուկների ի՞նչ հարաբերակցության դեպքում լծակը կմնա հավասարակշռության մեջ։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․ լաբորատոր լծակ, ամրակալան, բեռների հավաքածու, չափաքանոն, ուժաչափ։

Աշխատանքի ընթացքը․

Լծակը կմնա հավասարակշռության մեջ, եթե նրա վրա ազդող ուժերի մոդուլները հակադարձ համեմատական են այդ ուժերի բազուկներին։ Այս կանոնը կարելի է արտահայտել բանաձևով՝ F₁/F₂=l₂/l₁, որտեղ F₁-ը և F₂-ը լծակի վրա ազդող ուժերի մոդուլներն են, l₂-ը և l₁-ը՝ այդ ուժերի բազուկները։

Լծակը ամրացրել եմ ամրակալին այտպես, որ այն ազատ պտտվի ամրացված առանցքի շուրջը

Պտտման առանցքից որոշակի հեռավորությամբ լծակի աջ բազուկից կախել եմ երկու ամրոց

Փորձերի միջոցով լծակի ձախ բազուկի վրա գտել եմ այն տեղերը, որտեղից կախելով ՝ ա․ մեկ ծանրոց, բ երկու ծանրոց, գ երեք ծանրոց, ձախ կողմի երկու կողմի առկայույան դեպքում լծակը լինում է հավասարակշռության մեջ։ Չափել եմ այդ տեղերի և պտտման առանցքի հեռավորությունը։

Համարելով, որ յուրաքանչյուր կշռում է 1 Ն լրացրեցի աղյուսակը։