Առաձգականության ուժ:Հուկի օրենք:Ուժաչափ:

1.Ո՞ր երևույթն է կոչվում դեֆորմացիա

Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի և չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա։

2.Դեֆորմացիայի  օրինակների քննարկում

3.Ո՞ր դեֆորմացիան է կոչվում առաձգական ,որը՝պլաստիկ:Բերել օրինակներ

Եթե արտաքին ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինը լրիվ վերականգնում է իր նախկին ձևն ու չափերը, դեֆորմացիան կոչվում է առաձգական, հակառակ դեպքում՝ պլաստիկ։

4.Ո՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ

Այն ուժը որով Երկիրը ձգում է մարմինները, կոչվում է ծանրության ուժ։

5.Ինչպե՞ս է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից

Ծանրության ուժը կախված է մարմնի զանգվածից. որքան մեծ է մարմնի զանգվածը, այնքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը:

6.Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգական ուժ,և ինչպե՞ս է այն ուղղված:

Ձգման շնորհիվ զսպանակում առաջանում է ուժ, որը մոդուլով հավասար է այն ուժին, որով ազդում ենք նրա վրա և ուղղված է այդ ուժին հակառակ։ Այդ ուժը կոչվում է առաձգականության ուժ։

7.Հուկի օրենքի ձևակերպում

8.Հուկի օրենքն արտահայտող բանաձևը

Առաձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջացած առաձգականության ուժն ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիայի չափին։

9.Ի՞նչ կառուցվածք ունի ուժաչափը

Պարզագույն ուժաչափի հիմնական մասը զսպանակն է, որի ստորին ծայրը վերջանում է կեռիկով։

10.Ո՞ր օրենքի վրա է հիմնված ուժաչափի աշխատանքը

Ուժը չափելու համար ավելի շատ օգտվում են ուժաչափ կոչվող սարքից, որի աշխատանքի հիմքում Հուկի օրենքն է։

Ցուցական դերանուններ․14․02

Առաջադրանքներ

1.Գտի՛ր տրված բառերի բոլոր նմանությունները (ձևի, իմաստի):

ա) Ես, սա, այս: առաջին դեմք

բ) Դու, դա, այդ: երկրրորդ դեմք

գ) Նա, այն: երրորդ դեմք

2. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք  անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:

Մեր քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ մեզ պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:

Հիմա նա մեզնից հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե մեզնով է ապրում ու մեզ սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի  քանի տարի մեր տանը ապրեց:
Տատս մեզանից բողոքում է, բայց առանց մեզ էլ չի դիմանում:

3. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Ո՞վ եկավ: Նա ընկավ

Ո՞ւմ  պայուսակը: նրա պայուսակը
Մոտենալ ո՞ւմ : նրան մոտենալ
Հեռանալ ումի՞ց: նրանից հեռանալ
Հիանալ ումո՞վ: նրանով հեռանալ

4. Ընդգծված գոյականները և հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատասխան ձևերով (տրական հոլովով):

Եղբոր խաղալիքն էր ջարդել:

Առանց եղբոր տեղ չէր գնում:
Ընկերոջ ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում:
Հանուն ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում:
Ո՞ւմ պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում:

Հանձնաժողովն ո՞ւմ տվեց մրցանակը:

5.Դերանունների տրված զույգերի մեջ առանձնացրո՛ւ տրական հոլովով դրվածները: Խմբավորի՛ր բառազույգերի մյուս անդամները և դրանք անվանի՛ր:

Իմ, ինձ

քո, քեզ,

նրա, նրան,

իր, իրեն,

մեր, մեզ,

ձեր, ձեզ:

Երկրրորդ շարքը տրական հոլով։

6. Տրված դերանուններով (սեռական հոլով) նախադասություններ կազմի՛ր և լրացրո՛ւ նախադասությունը:

Իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր:

Իմ խոսքը կարևոր է։

Քո իրերը ինձ մոտ են

Նրա անունը շատ գեղեցիկ

Իր հեռախոսը ինձ մոտ է

Մեր դասարանը շատ լավն է

Ձեր հագուստը շատ գեղեցիկ է
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որ պատկանում է առարկայի կամ մեկ այլ անձի…:

7. Հոլովման աղյուսակում գրի՛ր տրված դերաննուների համապատասխան ձևերը  և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ո՞վ:

Ուղղական — ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք

Սեռական- իմ, քո, նրա, նա, նրանք, ձեր, նրանց

Տրական- ինձ, քեզ, նրա, իրեն, մեր, ձեր, նրանց

Հայցական — ինձ, քեզ, նրա, իրեն, մեզ, ձեզ, նրանց

Բացառական-ինձանից, քեզնից, նրանից, իրենից, մեզանից, ձեզանից, նրանցից

Գործիական-ինձանով, ինձնով, քեզնով, նրանով, իրանով, մեզանով, ձեզանով, նրանցով

Ներգոյական-ինձանով, ինձանում, քեզանով, քեզանում, նրանով, նրանում, իրանով, իրանում, մեզանով, մեզանում, դրանով, դրանում, նրանով, նրանում։


Ո՞ր դերանունների սեռական և տրական հոլովներն են համընկնում:

Դերանուններից ո՞ր հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին:

8. Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում դրանք:

Զինվորն ասաց, որ ինքը-զինվորը գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան-ինչ որ մեկը էլ է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքն-որսորդը անտառում արջ է տեսել, իսկ նա-ինչ որ մեկը չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն-գիտնականին իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա-ինչ որ մեկը իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա-ինչ որ մեկը իզուր է անհանգստանում, ինքը-անծանոթը միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նաընկերը իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը-հետախույզը գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:

9.Պարզի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում ընդգծված երրորդ դեմքի դերանունները և պատասխանի՛ր հարցին:
Օրինակ`
Տղայի հայրը նրանով է պարծենում:- Տղայով:

Տղան ընկերոջ մասին ասում էր, որ նա-ընկերը վախենում է օձի լեզվից, մինչդեռ ինքը-տղան գիտե, որ օձերը լեզվով միայն հոտոտում ու շոշափում են:
Աղջիկը զարմացած նայեց տատին, նա իրեն այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Աղջիկը զարմացած նայեց տատին,  ինքը-աղջիկը նրան-տատը այդքան ոգևորված չէ՞ր տեսել, ի՞նչ է:

Ծերունին տղայի կողքին իր-ծերունու մանկությունն էր հիշում:

Ծերունին տղայի կողքին նրա-տղայի մանկությունն էր հիշում:
Գայլն իրեն համոզում էր, որ ինքը-գայլը չի վախենում շներից:

Գայլն իրեն համոզում էր, որ նա-գայլը չի վախենում շներից:

Նախադասության մեջ նա՞, թե՞ ինքը դերանունն է փոխարինում նույն նախադասության ենթակայի անվանը:

Ինքը

Հանրահաշիվ պարապմունք 36

1. Գրել.

ա) a-ի և b-ի տարբերությունը,

a-b

բ) a-ի և b-ի տարբերության քառակուսին,

(a-b)2

գ) a-ի և b-ի քառակուսիների տարբերությունը,

a2-b2

դ) a-ի խորանարդի և b-ի գումարը

a3+b

ե)a-ի և b-ի գումարի խորանարդը

(a+b)3

զ) a-ի և b-ի խորանարդի տարբերությունը

a3-b3

է) a-ի և b-ի տարբերության խորանարդը:

(a-b)3

2․ Արտահայտությունը գրել բազմանդամի տեսքով.

ա) (x-y)³=x3-3x2y-3xy2-y3

բ) (2-a)³=8-6a2-12a-a3

գ) (y-3)³=y3-9y2-27y-27

դ) (2a-1)³=8a-12a2-6a-1

ե) (3b-4)³=27b-108b3-144b-64

զ) (1-5z)³=1-15z-75z-75z

3․ Արտահայտությունը գրել բազմանդամի տեսքով.

ա) (2x-1)3=8x-12x2-6x-1

բ) (2-a)3=8-12a-6a2a3

գ) (3-2b)3=27-54b-36b2-8b

դ) (1-y)3=1-3y-3y2-y3

4․ Արտահայտությունը բերել բազմանդամի կատարյալ տեսքի.
ա) (a − b)3=a3-3a2b-3ab2+b3,     բ) (c − 4d)3=c3-12c2d-48cd2-64d, 

գ) (x − 2)3=x3-6x2-12x-8, դ) (3m − 2n)3=27m-54m2n-36mn2-8n, 

 ե) (3x − y )3=27x-27x2y-9xy2-y3,  զ) (k − 1)3=k3-3k2-3k-1:

5․ Հանդիսանու՞մ է, արդյոք, բազմանդամը մի որևէ երկանդամի խորանարդ.

ա) 1-3x+3×2-x3-ոչ  բ) a3-6a2+12a-8-ոչ  գ) 8a3-36a2b+54ab2-27b3-այո:

6․ Արտահայտությունը պարզեցնել երկու եղանակով․

 ա) (x-1)3 — (x+1)3=(x+1)3       բ) (x+2)3 + (x-2)3=(x-2)3

Նշտարիկ

  1. Թվարկեք 4- 5  քորդավոր կենդանի:
    Ծիծեռնակ, գորտ, նապաստակ, օձ:
  2. Ներկայացնել Նշտարիկի մարսողությունը և շնչառությունը:
    Նշտարիկի բերանը գտնվում է կարճ շոշափուկներով պսակի հիմքում: Շոշափուկների անընդհատ շարժի շնորհիվ ջուրը մղվում է դեպի նախաբերանային ճեղք, որտեղից էլ դեպի բերան: Բերանին հաջորդում է կլանը, որտեղից էլ սնունդը անցնում է աղիք: Աղիքում կատարվում է մարսողություն, իսկ չմարսված մնացորդները դուրս են բերվում հետանցքով: Կլանի պատերին նշտարիկը ունի 150 զույգ խռիկային ճեղքեր: Խռիկային ճեղքերը միմյանցից բաժանող միջնապատերը շատ հարուստ են արյունատար մազանոթներով: Այդպիսով կատարվում է գազափոխանակություն արյան և ջրի միջև:
  3. Ներկայացնել Նշտարիկի արտաթորությունը և սեռական օրգանները:
    Նշտարիկի արտաթորության համակարգը կազմված է մոտ 100 զույգ անոթներից, որոնք մի ծայրով բացվում են շուրջկլանային խոռոչի մեջ: Մարմնի խոռոչում այդ օրգանները կրում են քորոցաձև երկար բջիջներ, որոնց մեջ ներծծվում են նյութափոխանակության ավելորդ արգասիքները: Շուրջկլանային խոռոչի մեջ են բացվում նաև բազմաթիվ սեռական գեղձերի ծորանները: Սեռական բջիջները դուրս են բերվում ջրի հոսքով: Բեղմնավորումը կատարվում է ջրում:
  4. Ներկայացնել Նշտարիկի նյարդային համակարգը և զգայարանները:
    Նշտարիկի քորդայի վերևում գտնվում է հաստ պատերով նյարդային խողովակը, որը մարմնի գլխային ծայրում փոքր-ինչ ավելի լայն է՝ առաջացնելով ուղեղաբուշտ: Նշտարիկը գլխուղեղ չունի: Նյարդային խողովակից զույգ-զույգ դուրս են գալիս նյարդերը և ուղղվում դեպի մարմնի տարբեր մասեր: Նշտարիկի զգայարանները թույլ են զարգացած: Ունի լուսազգաց բջիջներ, որոնցով տարբերակում է լույսը խավարից: Գլխային ծայրում գտնվում է հոտառական փոսիկը, իսկ մարմնի ամբողջ մակերեսին ցրված են շոշափելիքի ընկալիչները:

Ованес Туманян — писатель всех времен

Вопросы:

Какова роль Туманяна в самосознании армянского народа?

Он не только констатировал в качестве свидетеля и очевидца преступления, совершённые Османской империей против армянского народа и человечества, но и, обратив свой взор в будущее, направил свои старания на подсчёт ущерба, нанесённого армянскому народу мировой войной, и на восстановление исторической справедливости.
Удивительным, но вместе с тем и вполне понятным и объяснимым было то, что в условиях мировой войны и ужасов массовой резни и изгнания западноармянского населения с какой-то особенной силой начал пробуждаться и возрастать интерес армянской интеллигенции к своей национальной культуре, к своему самобытному искусству и литературе – интерес,  который мог способствовать повышению национального самосознания армянского народа, мог объедининить и сплотить его перед лицом страшного испытания. Было понятно и объяснимо стремление поэта противопоставить средневековому варварству и мракобесию векового врага свою высокую культуру, предстать перед цивилизованным миром своей богатой и славной многовековой поэзией. Компенсирование физической слабости огромной нравственной, духовной силой исходило из историко-философского мировосприятия нашего народа.

Был известен также как общественный деятель, дважды был арестован царским правительством. В 1912—1921 годах был председателем Кавказского союза армянских писателей, в годы геноцида армян помогал беженцам из Западной Армении (за что был награждён народным званием «Поэт всех армян»), выступал за перемирие в армяно-грузинской войне 1918 года. После советизации Армении возглавлял Комитет помощи Армении.

Был в дружеских отношениях со многими армянскими, грузинскими, русскими писателями своего времени, переводил с нескольких языков (Байрон, Гёте, Пушкин).

Какие способы выражения внес Туманян в армянскую литературу?

До Туманяна в армянской литературе не умели извлечь поэзию из самого, казалось бы, непоэтического, обыденного, не владели искусством раскрытия сложных человеческих характеров во всей их трагичности и красоте. Он был из первых

Кто главные герои произведений Туманяна?

Туманян намного приблизил поэзию к народу; источником вдохновения стали для него самые, казалось бы, незначительные, обыденные явления народной жизни. Герои его стихов, рассказов и поэм — обыкновенные люди деревни, начисто лишенные какой-либо исключительности. Но поэт наделил своих героев несокрушимой силой духа, красотой и богатством чувств, мудростью и глубиной. Жизнь их сурова: довлеют неписаные патриархальные законы, предрассудки; гнетут несправедливости, царящие в деревне… В столкновении со всем этим часто гибнут трагически его герои. Глубоко и правдиво показав мрачную действительность, Туманян одновременно обнаруживает и раскрывает в своих героях подлинную поэзию, чистоту чувств, честность, неугасимое стремление к справедливости. Образы, созданные Туманяном, волнуют читателя и сегодня не своей бытовой достоверностью, а в первую очередь заключенными в них большими человеческими страстями, психологической тонкостью и правдой.

Какой край воспевает Туманян в своём творчестве?

В Лоры потому что жил там и создавал свое творчество.

Запишите мораль этой сказки.

Что не нужно говорить что никто не сможет меня обмануть. Также всегда есть кто-то лучше тебя.

ыполните перевод стихотворений Туманяна

ԱՌԱՋԻՆ ՁՅՈՒՆԸ

― Վա՜յ, մայրի՛կ ջան, տե՜ս,

Բակն ու դուռը լի

Ինչքա՜ն սպիտակ

Թիթեռ է գալի…

Էսքան շատ թիթեռ

Չեմ տեսել ես դեռ։

― Չէ՛, իմ անուշիկ,

Թիթեռներ չեն էտ.

Թիթեռներն անցան

Ծաղիկների հետ։

Էտ ձյունն է գալի,

Փաթիլն է ձյունի,

Որ կարծես սպիտակ

Թիթեռնիկ լինի։

«О, дорогая мама, посмотри!»

Двор и дверь полны

Сколько белого!

Бабочка прилетает…

Столько бабочек!

Я еще этого не видел.

— Нет, мой сладкий.

Это не бабочки.

Бабочки пролетели мимо

С цветами.

Снег идет

Это снежинка

Это выглядит белым

Как бабочка.

Итог проекта: выучить одно из стихотворений Туманяна и запишите видео, как вы его рассказываете.

Ованес Тадевосович Туманян факты

  • В Армении именем Туманяна названы город, улицы, школы, ему установлены памятники.
  • С 1953 году в Ереване действует дом-музей поэта. Позже открылся дом-музей и в селе Дсех.
  • Туманяну посвящено стихотворение В. Я. Брюсова «Да будет праведно возмездие…» (1916).
  • Туманяну посвящена песня армянского гусана-ашуга Саргиса Закаряна «Бессмертный Туманян»
  • Туманян изображён на банкноте номиналом 5 000 армянских драм образца 1998 года.
  • В 1969 году была выпущена почтовая марка СССР, посвящённая Туманяну.
  • В 2000 году была выпущена почтовая марка Армении, посвящённая Туманяну.
  • В 2011 году была выпущена почтовая марка Армении, посвящённая Туманяну.
  • В 2011 году была выпущена почтовая марка России, посвящённая Туманяну.
  • Почти во всех городах Армении есть школа имени Ованеса Туманяна. Именем поэта названа также школа № 3 в городе Степанаван. В Степанаване учился и сам поэт.
  • В 2020 году в Краснодаре Пашковский Армянский Культурный Центр стал школой, названной в честь Ованеса Туманяна.
  • Именем Туманяна названа площадь в Москве.
  • В Тбилиси и Киеве, Донецке есть улицы Туманяна.
  • Имя присвоено Ереванскому государственному театру кукол.

Դերանունը որպես խոսքի մաս, անձնական դերանուններ․ 12․02․2024

2․Հոլովել ես, դու, նա , ինքը, մենք, դուք, նրանք , իրենք դերանունները, յուրաքանչյուրի 3 հոլովական ձևերով կազմել նախադասություններ։

Ուղղական — ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք

ես սիրում եմ երգել

դու լավ ես պարում

նա շատ խելացի է

Սեռական- իմ, քո, նրա, նա, նրանք, ձեր, նրանց

Իմ խոսքը շատ կարևոր է

Քո անունը շատ գեղեցիկ է

նրանք շատ լավ մարդիք են

Տրական- ինձ, քեզ, նրա, իրեն, մեր, ձեր, նրանց

Նրանց երկիրը շատ մաքուր է

Իրեն ես երբեք չեմ խաբի

Նրա հետ ես ինձ հանգիստ եմ զգում

Հայցական — ինձ, քեզ, նրա, իրեն, մեզ, ձեզ, նրանց

Մեզ կարող են օգնել

Ինչպես կարող եմ քեզ օգնել

նրան արգելված է քաղցր

Բացառական-ինձանից, քեզնից, նրանից, իրենից, մեզանից, ձեզանից, նրանցից

Ձեզանից հետաքրքիր մարդ դեռ չեմ տեսել

Նրանցից ես ավելին էի սպասում

Քեզանից ես ել բան չեմ հարցնելու

Գործիական-ինձանով, ինձնով, քեզնով, նրանով, իրանով, մեզանով, ձեզանով, նրանցով

Ինձանով ես շատ խելացի եմ

Իրանով ինքը տենց մարդա

Միայն ձեզանով չի որոշվում

Ներգոյական-ինձանով, ինձանում, քեզանով, քեզանում, նրանով, նրանում, իրանով, իրանում, մեզանով, մեզանում, դրանով, դրանում, նրանով, նրանում։

Քեզանով դու շատ տաղանդավոր ես

Մեզանով մենք տենց մարդ ենք

Իրանով ինքը բարդ բնավորություն ունի

Հանրահաշիվ պարապմունք 35

1․ Գրել

(a+b)

(a+b)2

(a+b)3

(a2+b2)

(a3+b3)

(2ab)

(3ab)

(a2+3b)

(3ab2)

2․ Արտահայտությունը գրել բազմանդամի տեսքով․

ա)a 3 + 3a 2 b + 3ab2 + b3

բ)a3 + 12a2 + 48a +64

գ)8a3 + 12a2 + 8a12 + 1

դ)8a3 + 12a2 + 54ab3 + 27b3

ե)x6 + 61x2z3 +27 x2z2 + 27z3

զ)8b343 + 324b49 + 54b7 + 9

3․Արտահայտությունը բերե՛ք բազմանդամի կատարյալ տեսքի.
ա) (x + y )3 =x3 + 3x2y + 3ay2 + y3
բ) (2x + 5y )3 =8x3 + 30x2y + 30xy2 + 125y3
գ) (a + 3)3 = a3 + 9a2 + 27a + 27
դ) (1 + z )3 = 13 + 3z + 3z2 + z3
ե) (2a + b)3 = 8a3 + 12a2b + 6ab2 + b3
զ) (5 + 2t)3 = 125 + 150t2 + 30t2 + 8t3
4․Արտահայտությունը գրե՛ք գումարի կամ տարբերության խորանարդի
տեսքով.
ա) x 3 + 3x 2 + 3x + 1=(x + 1)3
բ) a 3 + 3a 2 x + 3a x 2 + x 3 =(a + x)3
գ) 1 + 6c + 12c 2 + 8c3 =(1 + 2c)3
դ) a 3 + 6a 2 b + 12ab2 + 8b3 =(a + 2b)3
ե) 27x 3 + 27x 2 y + 9x y 2 + y 3 =(3y + y)3
զ) 8x 3 − 36x 2 y + 54x y 2 −27y 3 =(2x — 3y)3
5․ Պարզեցնել արտահայտությունը․

ա)

բ)

6․Աստղանիշների փոխարեն գրե՛ք այնպիսի միանդամներ, որ ստացված բազմանդամը հնարավոր լինի գրել գումարի խորանարդի տեսքով.
ա) x 3 + 3x2y + 3x y 2 + y3 =(x+y)3
բ) 8 + 12a + 6a2  + a3= (2+a)3
գ) x3  + 9x 2 + 27x  + 27= (x+3)3
դ) 8x 3 + 12x 2 y+ 6y2  + 8= (2+2x)3
ե) 27a 3 + 54a2b + 36ab2  + 8b3 = (3a+2b)3
զ) 8a 3 + 4a 2 b + 6ab2 + b3=(2a + b)3