1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։

Ստեղծագործության սկզբում Թադմորի ապարանքը նկարագրվում է որպես հզոր, շքեղ և տպավորիչ կառույց։ Հեղինակը օգտագործում է պայծառ, լույսով լցված պատկերներ՝ ընդգծելով քաղաքատիրոջ զորությունը և ժամանակի խաղաղ, հարստությամբ լի ընթացքը։

1

Հեղինակը ցույց է տալիս, որ ժամանակը վերափոխում է ամեն ինչ։ Այն, ինչ երբևէ գեղեցիկ ու հզոր էր, կարող է մաշվել և վերանալ։ Սա մտորում է մարդկային կյանքի անցողիկության մասին։

2

Ապարանքի սկզբի շքեղությունը խորհրդանշում է մարդու մեծությունը, իսկ վերջի ավերածությունը՝ նրա անպաշտպանությունը ճակատագրի առաջ։ Հեղինակը հիշեցնում է, որ ոչ մի հարստություն կամ իշխանություն հավերժական չէ։

3

Սկզբի ու վերջի հակադրությունը ստեղծում է դրամատիկ ազդեցություն։ Այս կերպ հեղինակը խորացնում է իր գաղափարը՝ անցյալի փառքը միշտ հակադրվում է ներկայի դատարկությանը։

4

Ապարանքի ճակատագրով հեղինակը փորձում է հուշել՝ իրական արժեքները նյութական շքեղության մեջ չեն, այլ հոգևոր աշխարհում, մարդկային հիշողության և զգացմունքների մեջ։

Ստեղծագործության վերջում սակայն նույն ապարանքը նկարագրվում է բոլորովին այլ երանգներով։ Այժմ այն քայքայված է, լքված, ոչնչացած ժամանակի, պատմական ցնցումների կամ մարդկային աղետների հետևանքով։ Հեղինակը օգտագործում է մութ, խամրած, ցավոտ պատկերներ՝ ցույց տալու համար, որ անգամ ամենահզոր շինությունները ժամանակի ուժի առաջ անպաշտպան են։ Ապարանքը դառնում է մահացած անցյալի վկան՝ լռությամբ պատմելով կորուստների մասին։

2. Բառարանից գտիր բամբիշ, մանկլավիկ, նաժիշտ, ձեղուն, սնդուս, թալկանալ, եբենոսյան, մուշկ, կնդրուկ բառերի բացատրությունը։

Բամբիշ-թագուհի,իշխանուհի

Մանկլավիկ-Ազնվատոհմ երիտասարդ, որ ծառայում էր թագավորի կամ ֆեոդալի պալատում և սպասարկում նրան:Մեկին ստրկամտորեն ծառայող մարդ։

Նաժիշտ-Սպասավորուհի, աղախին

Ձեղուն-Շինության ծածկը, տանիք

Սնդուս- Ողորկ ու փայլուն երեսով գործվածք (սատին, ատլաս ևն)

Թալկանալ-Ուշաթափվել, նվաղել, (սիրտը) մարել

Եբենոսյան-Եբենոսից, եբենոսի փայտից պատրաստած:
Մուշկ-Բուրավետ յուղային նյութ, որ ստացվում է մշկայծյամի մշկագեղձերից

Կնդրուկ-Մի քանի արևադարձային ծառերից ստացվող անուշահոտ խեժ

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 

Այս ստեղծագործությունը անսահման՝ հավերժական սիրո մասին է, սիրո, որի համար պատրաստեն մահանալ, անշեւ անմար։Իսահակյանը նկարագրում է ամենա խոր սերը որը երբևիցե կարդացել էի։Այս ստեղծագործությունը ստիպում է մտածել, թե որքան կարևոր է պահպանել սրտի պարզությունն ու ճշմարտացիությունը։ Սերը հավերժական է ոչ թե որովհետև երբեք չի ավարտվում, այլ որովհետև այն մնում է մարդու մեջ իր խորությամբ ու ազդեցությամբ։ Սիրած մարդու հանդեպ զգացումը կարող է դառնալ ճանապարհ, որից հետո մարդը այլևս նույնը չէ։ Եվ հենց դա է այն հավերժությունը, որի մասին խոսում է Իսահակյանը։

4. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք վերնագրերից մեկով՝

• Սիրո և սպասման փոխհարաբերությունը Իսահակայանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունում, 
• Սիրո իդեալականացումը և իրականությունը, 
• Սերը չի չափվում ժամանակով, 
• Ի՞նչն է դարձնում զգացմունքը հավերժական՝ հիշողությունը, երազանքը, թե հավատը զգացումիդ հանդեպ,
• Հավերժական սերը՝ իդեա՞լ, թե՞ իրական հոգեվիճակ։

Սերը չի չափվում ժամանակով

Նախաբան

Սերը մարդու կյանքի այն զգացումն է, որը չի ենթարկվում ոչ օրենքների, ոչ սահմանների, ոչ էլ ժամանակի հաշվարկին։ Երբ սրտում վառվում է սեր, այն չի հարցնում՝ քանի օր, քանի ամիս կամ քանի տարի է անցել․ այն պարզապես կա՝ անշեջ, ինչպես Իսահակյանի «Հավերժական սիրո» մեջ նկարագրված զգացումը, որ ապրում է դարերի խորքում։

Ընթացք

Իսահակյանը միշտ սիրո մեջ տեսել է հավերժության նշույլ։ Նրա պատկերացումներում սերը չի կապվում անցողիկ պահերի հետ․ այն ապրում է մարդու հոգում այնքան ժամանակ, որքան հոգին ընդունակ է զգալու։ Ինչպես նրա հերոսները, որոնք տարիների բաժանման, տառապանքի և հույսի կորստի միջով էլ չեն դադարում սիրել, այնպես էլ իրական կյանքում մենք հաճախ զգում ենք, որ իսկական սերը ժամանակով չի մարում։ Ընդհակառակը՝ ժամանակը միայն բացահայտում է սիրո խորությունը։Այդ պատճառով էլ Իսահակյանի ստեղծագործություններում սերը հաճախ ներկայացվում է որպես հավերժական ճանապարհ՝ ցավով, սպասումով, հավատով և նվիրվածությամբ լցված։ Սերը չի ավարտվում այնտեղ, որտեղ ժամանակը կանգ է առնում։ Այն շարունակվում է հիշողության մեջ, խոստումների մեջ, հոգու խորքում պահված աղոթքի նման։

Վերջաբան

Այսպիսով՝ սերը չի չափվում ժամանակով, որովհետև ժամանակը չափում է միայն անցողիկը, մինչդեռ սերը պատկանում է այն աշխարհին, որտեղ պահերը վերածվում են հավերժության։ Իսկական սերը ապրում է այնքան ժամանակ, որքան մարդը կարող է պահպանել իր սրտի ջերմությունը։ Իսահակյանը հենց այս հավերժության մասին էր ասում՝ երբ սերն անցնում է մարդկային սահմաններից ու դառնում անսասան արժեք։

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Որո՞նք էին ՀՀ արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները: Ինչպիսի՞ հարաբերություններ է ձևավորում ՀՀ-ն Թուրքիայի և Քառյակ միության մյուս պետությունների հետ:

Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունը կապված էր նորաստեղծ պետության անվտանգության ապահովման, միջազգային ճանաչման ձեռքբերման և տարածքային ամբողջականության պաշտպանման հետ։ Հայաստանը փորձում էր համագործակցել հիմնականում Անտանտի երկրների հետ, քանի որ նրանք էին միակ ուժերը, որոնք կարող էին աջակցել նրան քաղաքական ու ռազմական առումով։ Թուրքիային հետ հարաբերությունները լարված էին, քանի որ Օսմանյան կառավարությունը չէր ընդունում անկախ Հայաստանը և չէր հրաժարվում իր տարածքային հավակնություններից։ Այն մշտապես սպառնալից դիրք էր պահում և հակամարտությունների աղբյուր էր դառնում։ Քառյակ միության մյուս երկրները՝ Գերմանիան, Ավստրո–Հունգարիան և Բուլղարիան, Հայաստանի հանդեպ բարենպաստ վերաբերմունք չէին ցուցաբերում, քանի որ Թուրքիայի դաշնակիցներն էին։ Նրանք չէին աջակցում հայկական խնդիրներին և ընդհանուր առմամբ անտարբեր էին նորակազմ հանրապետության նկատմամբ։

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ կարգավիճակ ուներ ՀՀ-ն, ո՞ր պետություններն էին ճանաչել նրան:

1918–1920 թվականներին Հայաստանը եղել է անկախ հանրապետություն, որը միջազգային ասպարեզում ուներ մասամբ ճանաչված պետության կարգավիճակ։ Հայաստանը ճանաչել էին Անտանտի մի շարք երկրներ՝ Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան, Իտալիան, ինչպես նաև ավելի ուշ Միացյալ Նահանգները, որը նույնիսկ հաստատեց Վիլսոնի իրավարար վճիռը՝ առաջարկելով Հայաստանի տարածքների ընդլայնում։ Եվրոպական մի շարք այլ պետություններ նույնպես ընդունում էին Հայաստանի գոյությունն ու դիվանագիտական հաղորդակցությունը։ Սակայն Թուրքիայի և Քառյակ միության պետությունների կողմից Հայաստանը չճանաչվեց, քանի որ նրանք քաղաքականորեն հակված էին աջակցելու Օսմանյան իշխանություններին։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված ՀՀ նկատմամբ Անտանտի դրական վերաբերմունքը

Անտանտի դրական վերաբերմունքը Հայաստանի հանդեպ պայմանավորված էր մի քանի կարևոր հանգամանքով։ Նախ՝ ռազմավարական նկատառումներով Անտանտը ցանկանում էր տարածաշրջանում ունենալ մի պետություն, որը կդառնար հակակշիռ ինչպես Թուրքիային, այնպես էլ bolշևիկյան Ռուսաստանին։ Բացի այդ, աշխարհը դեռ ազդված էր Հայոց ցեղասպանության ծանր հետևանքներից, ինչը մեծացրել էր հայության հանդեպ համակրանքն ու աջակցության պատրաստակամությունը։ Վիլսոնյան ԱՄՆ–ն և եվրոպական շատ երկրներ Հայաստանի անկախությունը դիտում էին որպես արդարության վերականգնում և քրիստոնյա ազգի պաշտպանության հնարավորություն։ Տարածաշրջանում կայունություն ստեղծելու ցանկությունը ևս նպաստում էր Հայաստանին սատարելու քաղաքականությանը։

1. Տրվածը քառակուսային անհավասարո՞ւմ է.
ա) 2 x² − 5x + 1 > 6, բ) − 4 x² − 2x + 7 > 4x − 3, գ) 3 x² − 7(x − 1) > − 3 x² − 5x + 1, դ) x³ − 5 < 2 x² − 12, ե) − x⁵ + 13x + 1 ≤ x²(2 − x³) + 4x, զ) 4 x² − 3x + 10 = 2 x² + 4x − 1:

2. Ընտրիր այն նկարը, որում ցուցադրված է  t²+pt+q≤0 անհավասարման լուծումների բազմությունը, եթե պարաբոլը հատում է աբսցիսների առանցքը  t₁ և t₂ կետերում:

3. Օգտվելով հետևյալ նկարից` լուծիր  k²−4k+3≤0  անհավասարումը (քառակուսային եռանդամի արմատները 1 և 3 թվերն են):

  1 3 k

• k<1,k>3
• 1<k<3
• k≤1,k≥3
• 1≤k≤3

4. Լուծիր անհավասարումը՝  x²+4>0

5․ Փոփոխականի նշված արժեքը անհավասարման լուծո՞ւմ է.
ա) 3x² − 2x + 5 ≤ 4x² − 1, x = − 2, բ) − 5x² + 4x − 1 > x² − 12x + 1, x = − 1,
գ) 2x² + 7x − 1 < − x²  + 13x + 5, x = 3, դ) 10x²  + 12x − 6 ≥ (3x)²  + 15x − 1, x = 4:

6. Անհավասարումը ձևափոխե՛ք՝ երկու կողմերն էլ բազմապատկելով − 1-ով․
ա) x² − 6x + 2 > 0, բ) − 2x² + 5x − 1 < 2x − 3,գ) 4x − 3 x² + 1 ≥ x² + 1, դ) 6x² + x − 1 ≤ − 2 − 5x:

7. Անհավասարումը ձևափոխե՛ք այնպես, որ x²-ու գործակիցը լինի դրական․ ա) − x² + 7x − <0, բ) − 5x²  + 7x − 9>0, գ) − 4x²+ 9x + 15≥0, դ) 2x − 7 − 11x²≤0:

8. Անհավասարումը ձևափոխե՛ք այնպես, որ x²-ու գործակիցը լինի դրական․
ա) − x² + 5x − 1 > 0, բ) 4x² − 2x + 1 ≤ 6x² + x + 1, գ) 2x² + 5x − 2 > 5(x + 1) − 1,  

9. Անհավասարումը ձևափոխե՛ք այնպես, որ x²-ու գործակիցը լինի 1.
ա) 3x² + 7x − 2 > 4x² + x − 7, բ) 8x² + 13x − 5 ≥ 6x² − 5x + 7,
գ) − 4x² + 3x + 7 < 2x² − 9x − 2, դ) 3x²− 4x + 12 ≤ − 7x² + 16x +2 

1․ Հայտնի է, որ f(x) = ax² + bx + c ֆունկցիայի գրաֆիկն անցնում է (0, -4) կետով։ Գտնել c-ն։

Պատ․՝ c=-4:
2․ Հայտնի է, որ պարաբոլի գագաթը (3, −5) կոորդինատներով կետն է, իսկ Oy առանցքը հատում է
(0, 13) կետում։ Գտնել այդ պարաբոլին համապատասխանող քառակուսային եռանդամը։
ԼՈՒԾՈՒՄ։ Պարաբոլի գագաթը (3, − 5) կոորդինատներով կետն է, հետևաբար համապատասխան ֆունկցիան կարող ենք ներկայացնել f(x) = a(x − 3)² − 5 տեսքով։ Քանի որ պարաբոլն անցնում է (0,13) կետով, նշանակում է, որ f(0) = 13։ Քանի որ f(0) = a(0 − 3)² − 5 = 9a − 5, ուրեմն՝ 13 = 9a − 5։ Այստեղից` a = 2: Ուրեմն՝ f(x) = 2(x − 3)² − 5 = 2x² − 12x + 13:

Հայտնի է, որ պարաբոլի գագաթը (−2, 7) կոորդինատներով կետն է, իսկ Օy առանցքը հատում է
(0, 5) կետում։ Գտե՛ք այդ պարաբոլին համապատասխանող քառակուսային եռանդամը։

3. Քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատներն են (x₀, y₀), իսկ զրոները՝ x₁-ն ու x₂-ը։ Գտնել x₀-ն, եթե հայտնի է, որ.
ա) x₁ = 4, x₂ = 10 x₀=7
բ) x₁ = −5, x₂ = −9 x₀=(-5+(-9))/2=-7
գ) x₁ = −3, x₂ = 9 x₀=(-3+9)/2=3
դ) x₁ = −6, x₂ = 0 x₀=(-6+0)/2=-3
ԼՈՒԾՈՒՄ։ ա) f(x) = a x² + bx + c պարաբոլի համար x₀ = −  b /2a  : Ըստ Վիետի թեորեմի՝ x₁ + x₂ = −   b/ a : Այս հավասարության երկու կողմը բաժանելով 2-ի՝ ստանում ենք (x₁ + x ₂)/ 2   = −   b /2a   , որը հենց x₀ -ն է։ Քանի որ x₁ = 4 և x₂ = 10, ուրեմն՝ x₀ = (4 + 10)/2 = 7:

4. Քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատներն են (x₀, y₀), իսկ զրոները՝ x₁-ն ու x₂-ը։ Գտնել x₂-ը, եթե.ա) (x₀, y₀) = (3, −4), x₁ = 1, բ) (x₀, y₀) = (−1, −1), x₁ =−2, գ) (x₀, y₀) = (−3, 6), x₁ = −4.5, դ) (x₀, y₀) = (2, 9), x₁ = −1: Հուշում՝ Օգտվել նախորդ խնդրում ստացած արդյունքից։

ա)x₂=2×3-1=5
բ)x₂=2x(-1)-(2)=0
գ)x₂=2x(-3)-(-4,5)=-1,5
դ)x₂=2×2-(-1)=5

5. Տրված է f(x) = (x − x₀)² + y₀ ֆունկցիան, որի զրոներն են ա) 3 և 7, բ) − 5 և 1 թվերը։ Գտնել f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատները։
ԼՈՒԾՈՒՄ։ ա) f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը (x₀, y₀) գագաթով պարաբոլ է։ Համաձայն նախորդ խնդրի
x₀-ն f(x) ֆունկցիայի զրոների միջին թվաբանականն է՝ x₀ = (3 + 7)/2  = 5: Ուրեմն՝ f(x) = (x − 5)² + y₀: Քանի որ f(7) = 0, ուրեմն՝ f(7) = (7 − 5)² + y₀ = 0: Այստեղից՝ y₀ = − 4: Ստացանք, որ պարաբոլի գագաթի կոորդինատներն են՝ (x₀, y₀) = (5, − 4):