Unit 11

  1. D

2. F

3. A

4. B

5. C

6.E

  1. The balloons had all been blowing / blown up before the carnival started.
  2. The bananas haven’t / aren’t all been eaten yet.
  3. The lorry isn’t been / being driven by the gorilla.
  4. A young boy has / was just taken a balloon from the astronaut.
  5. A prize is going to have / be given to the person in the best fancy dress.  
  6. The prize might not be awarding / awarded to the clown.  
  7. Has / Is the lorry been decorated well?  
  8. Can songs be sung by / with people in the crowd, too?  

by

with

by

by

with

with

by

FORGIVENESS

LIAR

CAREFUL

DISHONEST

DISABLED

CONFIDENCE

PERSONAL

RELATIONSHIP

personality

careless

honesty

admiration

ability

introduction

relatives

I’m very fond of my husband…

I’ve been married to him for over sixty years.

I know he cares about me now…

He was so kind to me.

since then my relationship with him has always been wonderful.

William is proud of my success…

he’s never been jealous of my fame.

I really admire him for supporting me so much…

Every evening, we chat to each other…

…each other about the day’s events.

Of course, we do sometimes argue about things.

But whenever I have an argument with him…

and both apologise to each other…

…each other for getting angry.

Պարապմունք 34

1․ Լուծել անհավասարումները․

ա)

x € (-∞;1) U (2;+∞)

բ)

x € (2;4)

գ)

x € (-3;5)

դ)

x € (-∞; -8) U (7;+∞)

2․ Լուծել անհավասարումները․

ա) x € (-∞; 2) U (6;+∞)

բ) x € (-∞;4) U (9;+∞)

գ) x € (-2;-0,5)

դ) x € (-∞;-2) U (1/3; +∞)

3․ Լուծել անհավասարումները․

ա) x € (-2,1) U (3,∞) բ)x € (-∞, -3) U (-1,2) գ) x € (-∞, -8) U (-1,5) U (7,∞) դ) x € (-1,1) U (4,6)

4․ Լուծել անհավասարումները․

ա. x € (-1,0) U (1/4,∞) բ. x € (0,2) U (3,∞) գ. x € (4, 6.5) դ) x € (-∞,0) U (0,3) U (4,∞)

5․ Լուծել անհավասարումները․

ա) x € (-∞,-3) U (-1,2) U (3,∞) բ) x € (-∞,-4) U (-1,4) U (6,∞) գ) x € (-∞,-2) U (2,6) դ) x € (-1/5, 1/5) U (1/5, 5)

Պարապմունք 22

Առաջադրանքներ․

1․ O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտնել AO հատվածի երկարությունը, եթե AK միջնագիծը 18 դմ է:

AO=2/3×18=12դմ

Պատ․՝ 12 դմ

2. O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտնել AK միջնագծի երկարությունը, եթե OK-ն 5 սմ է:

AK=3xOK=3×5=15

Պատ․՝ 15սմ

3․ Տարված է C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան CH բարձրությունը: Գտնել AB ներքնաձիգը, եթե AC = 6 սմ, AH = 3 սմ:

AB=12
4․ Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարված բարձրությունը այն բաժանում է 4 սմ և 5 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտնել եռանկյան էջերը:


AC=3√5սմ


5․ Տարված է C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան CH բարձրությունը: Գտնել AB ներքնաձիգը, եթե AH:HB=4:5, AC = 6 դմ:

AB = 9 դմ

6․ Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարված բարձրությունն այն բաժանում է 9 սմ և 16 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտնել այդ եռանկյան պարագիծը:

Միքայել Նալբանդյան Ազատություն

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանաստեղծությունը։ 
2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ, հողանյութ, պարգևել, նորանից, բազուկ, բերկրեցան, դավ։

Հաճեցավ-ցանկանալ

Հողանյութ- հողից սարքած՝ կերտած՝ պատրաստած:

Պարգևել- Պարգև տալ, պարգևատրել,  նվրրել

Նորանից-այդ մարուց

Բազուկ-ձեռքի մաս

Բերկրեցան-շատ ուրախանալ

Դավ-Գաղտնի մտածված կամ նախապատրաստված չարամիտ արարք՝ գործ:
3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։ 

Քնարական հերոսը հայրենասեր ազատատենչ անհատ է որը կրում է ազգի ազատագրման երազանքը Նա մարտիկ է որի համար ազատությունը կյանքի բացարձակագույն արժեքն է նա ցանկանում է ազատությունն գրկել անզոր թևերով դեռ մանկուց ուխտել է այն սիրել Նա աննկուն է անվախ նա չի վախենում բռնակալությունից կամ մահից պատրաստ է անգամ կախաղան բարձրանալ ազատության համար Նա քարոզիչ է որը գոռում է անդադար ազատություն մինչև անարգ մահու սյունը նա կանգնած է ազգային ազատության գաղափարի պաշտպանության դիրքերում իրեն համարում է ազատության զինվորը նրա խոսքը ոչ թե հայր կամ մայր այլ ազատությունն է ցույց տալով նրա գերակա նշանակությունը
4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։ 

ալբանդյանի ազատությունը ֆիզիկական և քաղաքական ազատագրումն էր բռնակալության դեմ պայքարը 21-րդ դարում ազատության գաղափարը պահպանելով իր հիմնական իմաստը ձեռք է բերել նոր շերտեր Այսօր ազատությունը նշանակում է նաև հոգեբանական ազատություն ինքնակամ գրաքննությունից և տեղեկատվական մանիպուլյացիայից Այն նաև պայքար է ֆինանսական և սոցիալական անհավասարության դեմ ազատություն աղքատությունից դիսկրիմինացիայից 21-րդ դարի մարտահրավերներից է թվային ազատությունը համացանցում ազատ արտահայտվելու և անձնական տվյալների պաշտպանության իրավունքը Ժամանակակից ազատությունը նաև անկախությունն է կեղծ լուրերից և պարտադրված կարծիքներից ազատ մարդն այսօր կարողանում է գիտակցաբար ընտրություն կատարել դիմադրելով ցանկացած տեսակի համակարգային ճնշումներին

Հայկ և Բել

1. Կարդա՛ ,,Հայկ և Բել,, առասպելը։ 
2. Բնութագրի՛ր Հայկին։

Հայկը խիզախ, վճռական և համարձակ առաջնորդ է։

Նա սիրում է իր ժողովրդին և պատրաստ է զոհել ամեն ինչ՝ նրանց ազատությունն ու ինքնությունը պահպանելու համար։

Հայկը ցույց է տալիս խիզախություն, իմաստություն և անկախության համար պայքարելու պատրաստակամություն։

3. Համեմատի՛ր Հայկի և Բելի կերպարները՝ որպես ,,ազատության,, և ,,տիրապետության,, խորհրդանիշներ։ 

Հայկը խորհրդանշում է ազատությունը, իսկ Բելը՝ բռնապետությունը և տիրապետությունը։ Հայկը պաշտպանում է իր ժողովրդին, պայքարում նրանց անկախության համար, մինչդեռ Բելը ցանկանում է ստիպել մարդկանց ենթարկվել իր իշխանությանը՝ վախ և բռնություն կիրառելով։ Նրանք ներկայացնում են ազատության և բռնության հակադրությունը։

4. Ներկայացրո՛ւ այս առասպելի նշանակությունը՝ հայ իքնության ձևավորման գործընթացում՝ քո մեկնաբանություններով։ 

«Հայկ և Բել» առասպելը ուսուցողական նշանակություն ունի, քանի որ ցույց է տալիս, որ ազատությունը պահպանելը ազգի գոյության և ինքնության համար կարևոր է։ Այն սովորեցնում է, որ ժողովուրդը պետք է համախմբված լինի՝ իր հողի, մշակույթի և լեզվի պաշտպանությունն ապահովելու համար։ Հայկը որպես հերոս ոգեշնչում է հայերին պայքարել օտար տիրապետության դեմ և ամրապնդում ազգային ինքնագիտակցությունը։

5. Պատկերացրո՛ւ առասպելում նշված ճակատամարտի մասնակից ես, գրի՛ր նամակ ճակատամարտից առաջ կամ հետո՝ ներկայացնելով քո մտորումները տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ։ 

Հատված պատմության դասագրքից՝ այստեղ։ 
Գրե՛ք էսսե։ Վերնագիր՝ Ազատության գաղափարը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ տարբեր ժամանակաշրջաններում

Համադրելով գրականության և պատմության տեքստերը՝ մեկնաբանի՛ր ազատության գաղափարը` որպես ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ տարբեր ժամանակաշրջաններում։ 

«Հայկ և Բել» առասպելը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի պայքարը ազատության և ինքնության համար։ Հայկը խորհրդանշում է անկախությունը և ժողովրդին առաջնորդող մարդու ուժը, իսկ Բելը՝ բռնապետությունը և զավթողական իշխանությունը։ Այս առասպելն ու պատմական փաստերը ցույց են տալիս, որ ազատության գաղափարը միշտ եղել է ազգային ինքնության պահպանման հիմքը։ Էսսեում կքննարկեմ, թե ինչպես Հայկի կերպարը արտահայտում է ազատությունը և ինչ նշանակություն ունի այն հայ ինքնության ձևավորման գործընթացում։

Հայկը առասպելում հիանալիորեն արտահայտում է անկախության և ազատության գաղափարը։ Նա խիզախ, գիտակից ու վճռական առաջնորդ է, որը չի վախենում հսկայական թշնամուց՝ Բելից, և պատրաստ է պայքարել իր ժողովրդի համար։ Հայկի անվախ և վճռական գործողությունները ցույց են տալիս, որ ազատությունը պահանջում է սխրանք, հավատ և հաստատակամություն։
Բելը, հակառակը, ներկայացնում է բռնապետությունը, տիրապետությունը և անհանդուրժողականությունը։ Նա ցանկանում է ստիպել հայ ժողովրդին ենթարկվել, և նրա գործողությունները ցույց են տալիս՝ ինչքան վտանգավոր է իշխանությունը, երբ այն կիրառվում է զավթողական նպատակներով։
Առասպելում Հայկի և Բելի հակադրությունը ծառայում է որպես խորհրդանիշ՝ ազատությունը ընդդեմ տիրապետության, արդարությունը ընդդեմ բռնության։ Սա պարզ պատկերացնում է ազգային ինքնության պահպանման կարևորությունը. ազատությունը ոչ միայն ֆիզիկական անկախություն է, այլև ժողովրդի ոգու, մտածելակերպի և ինքնորոշման իրավունք։
Պատմական փաստերը նույնպես ցույց են տալիս, որ հայ ժողովուրդը տարբեր ժամանակներում պայքարել է օտար տիրապետության դեմ, հենվելով այն գաղափարի վրա, որ ազատությունը անհրաժեշտ է ազգային ինքնության պահպանման համար։ Ազատության համար պայքարն ապահովում է, որ մշակույթը, լեզուն և սովորույթները պահպանվեն։
Այս առասպելն ուսուցողական նշանակություն ունի. այն հիշեցնում է, որ անկախությունը պահպանելու համար պետք է լինել համարձակ և վճռական, բայց նաև միասնական և գիտակից։

«Հայկ և Բել» առասպելը ցույց է տալիս, որ ազատության գաղափարը հանդիսանում է ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ։ Հայկը սիմվոլ է համարձակության, վճռականության և ազատության համար պայքարելու համար, իսկ Բելը՝ բռնության և տիրապետության վտանգի պատկեր։ Ազգը կարող է պահպանել իր ինքնությունը միայն, երբ ազատության արժեքը հասկանում և պաշտպանում է։ Ազատությունը ոչ միայն իրավունք է, այլև ազգային ինքնության կարևորագույն երաշխիք։

Հետաքրքրասեր Բեսսին

1.Ի՞նչ է համոզմունքը։

Համոզմունքը դա ՝ ինչ որ բան մեջ հավատքն է, վստահությունը ՝ որը հիմնված է փաստերի և առողջ դատողության վրա կամ երբեմն քո իսկ կազմած տեսակետի գաղափարի շուրջ որի մեջ դու ՝ համոզված ես։
2.Ինչի՞ն է մարդ սովորաբար հավատում։

Մարդ սովորաբար հավատում է այն բաներին, որոնք իրեն կարևոր են թվում. իր ընտանիքին, ընկերներին, սեփական ուժերին, Աստծուն կամ մի այլ բարձր ուժի, փորձին, սովորություններին, ճշմարտություններին, որոնք տեսել կամ զգացել է կյանքում։ Մարդը հաճախ հավատում է նաև այն բանին, ինչը իրեն ուժ, հույս կամ վստահություն է տալի

3.Արդյունավետ մտածելը ո՞րն է։

Արդյունավետ մտածելը այն է, երբ մարդը կարողանում է պարզ, հստակ և նպատակային ձևով հասկանալ իրավիճակը, գտնել լուծումներ և արագ կողմնորոշվել։ Այն նշանակում է կարողություն տեսնելու խնդրի իրական պատճառը, ընտրելու ճիշտ լուծումը և չշեղվելու անօգտակար մտքերից։
4.Ինչո՞ւ է հեղինակը որպես քննադատական մտածողության կրող երեխայի կերպար ստեղծել։

Հեղինակը երեխայի կերպար է ընտրել որպես քննադատական մտածողության կրող, որովհետև հենց երեխան է, որ ամենաանկեղծն ու ամենահետաքրքրասերն է։ Երեխաները հարցեր են տալիս, չեն վախենում կասկածել լսածին և ամեն ինչ ուզում են ինքնուրույն հասկանալ։ Բեսսիի կերպարը ցույց է տալիս, որ իրական քննադատական մտածողությունը սկսվում է երբ մարդը հետաքրքրվում է, հարցեր է տալիս և չի ընդունում ամեն բան ինչպես կա։ Երեխայի բաց, անմիջական հայացքը թույլ է տալիս հեղինակին պարզ և բնական ցույց տալ այդ մտածելակերպը։
5.Գտիր քո առօրյա կյանքում 1-2 համոզմունք, որ հիմնված չէ արդյունավետ մտածողության վրա։

«Եթե բոլորը ինչ-որ բան են ասում, ուրեմն ճիշտ է»
Սա «մասնակցային մտածողություն» է, ոչ քննադատական. մարդիկ կարող են սխալվել, և զանգվածի կարծիքը միշտ ճիշտ չէ։ Կարևոր է ստուգել փաստերը։

Լավ արդյունք ստանալու համար պետք է ամեն ինչ անեմ իդեալական»
Սա անիրատեսական է. կատարելապաշտությունը շատ ժամանակ խանգարում է առաջ գնալուն։ Արդյունավետ մտածողությունը փնտրում է լավագույն լուծումը, ոչ թե անթերիությունը։

Միթոզ  , քրոմոսոմի կառուցվածք

1․Ինչու է կարևոր, որ միտոզի ժամանակ քրոմոսոմները ճշգրիտ բաժանվեն երկու դուստր բջիջների միջև?(Ինչ հետևանքներ կարող են լինել սխալ բաժանման դեպքում?)

Կարևոր է որ միտոզի ժամանակ քրոմոսոմները ճշգրիտ բաժանվեն որովհետև յուրաքանչյուր դուստր բջիջ պետք է ստանա նույն գենետիկական նյութը Եթե բաժանումը սխալ է կարող են առաջանալ քրոմոսոմների ավելացում կամ պակաս բջջի աշխատանքի խանգարում կամ մահ ուռուցքային փոփոխություններ

2․Միտոզի ո՞ր փուլում են քրոմոսոմները դասավորվում բջջի միջին հարթությունում և ինչու է դա անհրաժեշտ։

Քրոմոսոմները բջջի միջին հարթությունում դասավորվում են մետաֆազի ընթացքում Դա անհրաժեշտ է որպեսզի քրոմատիդները հավասար ու ճիշտ բաժանվեն երկու բևեռների միջև և չլինեն սխալներ

3․Ի՞նչ դեր ունեն ցենտրիոլները (կամ ցենտրոզոմները) միտոզի ընթացքում։

․ Ցենտրիոլները կամ ցենտրոզոմները միտոզի ընթացքում ձևավորում են բաժանման ցանցը դրանք ուղղորդում են միկրոխողովակները որոնք կցվում են քրոմոսոմներին և քաշում քրոմատիդները դեպի բջջի հակառակ բևեռները ապահովելով ճշգրիտ բաժանում

4․Ինչ տարբերություն կա պրոֆազի և տելոֆազի միջև՝ ինչպես են փոխվում քրոմոսոմները այդ փուլերում։

Պրոֆազի ընթացքում քրոմոսոմները խտանում են դառնում ավելի կարճ և տեսանելի միջուկային թաղանթը քանդվում է և սկսում է ձևավորվել բաժանման ցանցը Տելոֆազի ընթացքում քրոմոսոմները դարձյալ բարակում են թուլանում վերականգնվում է միջուկային թաղանթը և բջիջը մոտենում է վերջնական բաժանմանը

5․Ինչո՞ւ է միտոզը համարվում բազմաբջիջ օրգանիզմների աճի և վերականգնման հիմքը։

Միտոզը համարվում է բազմաբջիջ օրգանիզմների աճի և վերականգնման հիմքը որովհետև դրա միջոցով ավելանում են նոր բջիջներ փոխարինվում են վնասվածները և պահպանվում է գենետիկական ամբողջականությունը ինչը հնարավորություն է տալիս օրգանիզմին աճել և վերականգնվել

Առաջադրանքներ նոյեմբերի 24-28-ը

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս ընթացան Հայկական հարցի քննարկումները Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում։
1919–1920 թթ․ Փարիզի խաղաղության վեհաժողովը ստեղծվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջնական կարգավորումների համար։ Հայկական հարցի քննարկումները մեծ հետաքրքրություն էին ներկայացնում եվրոպական երկրների համար, հատկապես Ֆրանսիայի, Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի կողմից։ Խորհրդակցության ընթացքում հայկական պատվիրակությունը ներկայացրեց Հայոց ցեղասպանության մանրամասները և պահանջեց ազգային իրավունքների և անկախության ճանաչում։ Վեհաժողովի ընթացքում որոշ պետություններ աջակցեցին Հայաստանի անկախությանը, սակայն որոշ անդամներ (հատկապես Անգլիան և Իտալիան) փորձում էին բավարարվել միայն սահմանափակ աջակցությամբ՝ տեսնելով Հայաստանի խնդիրները տարածաշրջանային քաղաքականության լաբիրինթոսում։

բ. Բացատրի՛ր։ ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը Հայաստանի մանդատի հարցում։
ԱՄՆ-ը, մասնավորապես նախագահ Վուդրո Վիլսոնը, սկզբնական շրջանում աջակցեց Հայաստանի անկախությանը և մանդատի տրամադրմանը՝ որպես մի փոքր պետության համար ինքնավարության երաշխիք: Սակայն ԱՄՆ Կոնգրեսը հրաժարվեց ստանձնել Մանդատը՝ ռազմավարական, ֆինանսական և քաղաքական պատճառներով։ Այսինքն՝ ԱՄՆ-ը քաղաքականորեն աջակցում էր, բայց իրականում չցանկացավ վերցնել Հայաստանի անմիջական կառավարման պատասխանատվությունը։ Այդ հանգամանքը զգալիորեն ազդեց Հայաստանի միջազգային անվտանգության և աջակցության վրա, քանի որ մանդատն այլ պետությունների ձեռքում էր, և Հայաստանի պաշտպանությունը միջազգային հարթությունում մնաց խոցելի։

բ. Բացատրի՛ր։ ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը Հայաստանի մանդատի հարցում։
ԱՄՆ-ը, մասնավորապես նախագահ Վուդրո Վիլսոնը, սկզբնական շրջանում աջակցեց Հայաստանի անկախությանը և մանդատի տրամադրմանը՝ որպես մի փոքր պետության համար ինքնավարության երաշխիք: Սակայն ԱՄՆ Կոնգրեսը հրաժարվեց ստանձնել Մանդատը՝ ռազմավարական, ֆինանսական և քաղաքական պատճառներով։ Այսինքն՝ ԱՄՆ-ը քաղաքականորեն աջակցում էր, բայց իրականում չցանկացավ վերցնել Հայաստանի անմիջական կառավարման պատասխանատվությունը։ Այդ հանգամանքը զգալիորեն ազդեց Հայաստանի միջազգային անվտանգության և աջակցության վրա, քանի որ մանդատն այլ պետությունների ձեռքում էր, և Հայաստանի պաշտպանությունը միջազգային հարթությունում մնաց խոցելի։

գ Վերլուծի՛ր Հայաստանին վերաբերող ի՞նչ դրույթներ էր պարունակում Սևրի պայմանագիրը Ինչպե՞ս էին կարգավորվելու տարածքային վեճերը Վրաստանի ու Ադրբեջանի հետ՝ ըստ Սևրի պայմանագրի
Սևրի պայմանագիրը 1920 թ նախատեսում էր Հայաստանի տարածքային ճանաչումը որպես անկախ պետություն ներառյալ Արևելյան Հայքի տարածքներ որոնք նախկինում Օսմանյան կայսրությանը էին պատկանում Հայաստանի սահմանները պետք է հաստատվեին Մեծ Բրիտանիայի Ֆրանսիայի և Իտալիայի միջնորդությամբ ինչը նշանակում էր միջազգային վերահսկողություն Թողնված տարածքային վեճերը Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ պետք է լուծվեին միջազգային դատարանների և կոմիսիաների միջոցով իսկ որոշ սահմանային հատվածների մասին վերջնական որոշում կայացվեր բալանսավորված բանակցությունների միջոցով Սևրի պայմանագիրը կարևոր էր Հայաստանի միջազգային ճանաչման տեսանկյունից սակայն իրական կյանքում այն չկատարվեց կապված Թուրքիայի քաղաքական հակազդեցության և տարածաշրջանային ուժերի փոփոխությունների հետ