• Բնութագրեք թե ովքեր են Պարույր Սկայորդին, Երվանդ Սակավակյաց, Տիգրան Երվանդյանը, Կյուրոս Մեծը, Դարեհ առաջինը, Քսենոփոն, սատրապ, արքայական ճանապարհ

Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում կրկին ի հայտ են գալիս մրցակից թագավորություններ։ Դրանցից առանձնանում է Պարույր Սկայորդու իշխանությունը լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան մասում։

Պարույր Սկայորդուն հաջորդած արքաներից Երվանդ Սակավակյացին է հաջողվում Հայկական լեռնաշխարհում հաստատել իր հսկողությունը։

Ըստ հույն պատմիչ Քսենոփոնի՝ Կյուրոսին ջանքերում ակտիվորեն աջակցում է նրա մանկության ընկերը՝ հայոց թագաժառանգ Տիգրան Երվանդյանը։

Մարական տիրապետության դեմ լայնածավալ ապստամբություն է կազմակերպվում պարսից ապագա թագավոր Կյուրոս Մեծի կողմից։

Պարսկաստանում ներքին երկպառակություններ են սկսվում։ Ի վերջո գահ է բարձրանում Դարեհ I-ը (Ք. ա. 522-486), որի կառավարման առաջին իսկ տարում ապստամբում են հպատակ մի շարք երկրներ։

Քսենոփոն հույն պատմիչ է։

Սատրապը հին պարսկերեն «խշաթրապավան» բառի հունարեն տարբերակն է։ Բառացի նշանակում է «[արքայական] իշխանության պաշտպան»։ Նա արքայի անմիջական ներկայացուցիչն էր մարզում ՝ սատրապությունում, որտեղ օգտվում էր թագավորական բոլոր արտոնություններից։

Արքայական ճանապարհը հինավուրց առևտրային և ռազմավարական նշանակության ճանապարհ է, որը կառուցվել է Աքեմենյան կայսրության արքա Դարեհ I-ի կողմից Ք. ա. 5-րդ դարում։

• Ինչպես հաջողվեց Պարույր Սկայորդուն ճանաչվել հայոց արքա և հաստատվել հայոց գահին:

Վանի թագավորության անկման արդյունքում Ք. ա. VII դարի վերջին Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում կրկին ի հայտ են գալիս մրցակից թագավորություններ։ Դրանցից առանձնանում է Պարույր Սկայորդու իշխանությունը լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան մասում։ Պատմահայր Մովսես Խորենացու հաղորդած տեղեկության համաձայն՝ Պարույրը Հայկ Նահապետի սերնդից էր։

• Ինչ դեր ունեցան Երվանդ Սակավակյացը և Տիգրան Երվանդյանը Հայաստանի ինքնուրույնության գործում:

Պարույր Սկայորդուն հաջորդած արքաներից Երվանդ Սակավակյացին է հաջողվում Հայկական լեռնաշխարհում հաստատել իր հսկողությունը։ Քանի որ սկզբնաղբյուրների սակավություն կա, միայն կարելի է ենթադրել , որ նա իր տիրապետությունը հաստատում է այն հողերի վրա, որոնք ժամանակին Վանի թագավորությունն էր վերահսկում։

Մարական տիրապետության դեմ լայնածավալ ապստամբություն է կազմակերպվում պարսից ապագա թագավոր Կյուրոս Մեծի կողմից։ Ըստ հույն պատմիչ Քսենոփոնի՝ Կյուրոսին ջանքերում ակտիվորեն աջակցում է նրա մանկության ընկերը՝ հայոց թագաժառանգ Տիգրան Երվանդյանը։

• Ինչ մեթոդներ օգտագործեց Դարեհը իր կայսրության միասնականությունը պահելու համար: Ինչպես էր ազդում նրա քաղաքականությունը Հայաստանի վրա:

Պարսկաստանում ներքին երկպառակություններ են սկսվում։ Ի վերջո գահ է բարձրանում Դարեհ I-ը (Ք. ա. 522-486), որի կառավարման առաջին իսկ տարում ապստամբում են հպատակ մի շարք երկրներ։ Դրանց թվում էր և Հայաստանը։ Դարեհ I-ի զորահրամանատարները ստիպված են լինում հինգ ճակատամարտ տալ։ Ինչպես պարզ է դառնում արձանագրությունից, Հայաստանը նվաճելու համար Դարեհը մեծ ճիգ է գործադրել։ Հակառակ արձանագրության մեջ Դարեհի պարծենկոտ հայտարարությունների՝ արշավանքները, ըստ էության, անհաջողությամբ են ավարտվել , դրա համար էլ երկարաձգվել են։ Միայն հինգերորդ ճակատամարտից հետո է, որ հայերն ընդունել են Դարեհի գերիշխանությունը։

• Ինչպես հաջողվեց Երվանդական արքաներին պահպանել իրենց ինքնուրույնությունը սատրապության ժամանակաշրջանում:

• Նշիր և հիմնավորիր թե տնտեսական և ռազմական ինչ նշանակություն ուներ Հայաստանի համար Արքայական ճանապարհը

Հաջորդ կարևոր քայլն այս ուղղությամբ Արքայական ճանապարհի կառուցումն էր: Ճանապարհն ուներ ինչպես տնտեսական, այդպես և ռազմական նշանակություն։ Կարևոր էր, որ այդ ճանապարհի մի որոշ մաս (շուրջ 330 կմ) անցնում էր Հայաստանի հարավային սահմանով , ինչը նպաստում էր առևտրի ծաղկմանը։

1․Ո՞ր հավասարումներն են անվանում մեկ անհայտով գծային հավասարում։

Մեկ անհայտով գծային հավասարում անվանում են այն հավասարումները, որոնց աջ և ձախ մասերը x փոփոխականի նկատմամբ առաջին աստիճանի բազմանդամներ են կամ թվեր։

2․Ո՞ր հավասարումներն են անվանում համարժեք։

Երկու հավասարում կոչվում է համարժեք, եթե առաջինի ցանկացած արմատ արմատ է նաև երկրորդի համար, և երկրորդի ցանկացած արմատ արմատ է նաև առաջինի համար:

3․ k-ի և b-ի դեպքում kx+b=0 հավասարումը` ա) ունի մեկ լուծում բ) լուծում չունի, գ) անթիվ բազմությամբ լուծումներ ունի:

4.Ընտրել առաջին աստիճանի −x−4=3−6x հավասարման անհայտի գործակիցը:

Ընտրել ճիշտ պատասխանը ա) 1 բ) 5 գ) 6 դ) 7/5

5.Նշել x+4=−2x հավասարման ազատ անդամը:

ա) −2 բ) 4 գ) 3 դ) 1

6․ Հետևյալ 1/3x = -2 հավասարման արմատը հավասար է.

x=-2:1/3

2:1/3=-6

7․ Գտնել 3 − 2x = 3 (x − 1) հավասարման ազատ անդամը:

ա) 6 բ) 3 գ) 6/5 դ) 1 ե) −5

8․ Լուծել տրված հավասարումը՝ 2 (x + 11) = 0

2x+22=0

x=-22:2=-11

x=-11+11=0

9․ Գտնել հետևյալ 3x = x հավասարման ազատ անդամը:

Ազատ անդամ=0

10․ x փոփոխականի ո՞ր արժեքի դեպքում է 6x − 18 տարբերության արժեքը հավասար 0-ի:

6x-18=0

x=18:6=3

11.Քանի՞ արմատ ունի 3(x−1)+3x−1=4(2x+3) հավասարումը:

1 արմատ

12.Արդյո՞ք 7-ը հանդիսանում է 9x+4=2x հավասարման անհայտի գործակից:

ա) այո բ) ոչ

13.Լուծել հավասարումը՝ −8−0.5x=8

x=-32

14.Գտնել 4(2−3x)+2=8x−4 հավասարման արմատը:

8-12x+2=8x-4

8x+12x=-4-10

x=20

15.Գտնել 2x+6+3(4x+2)=8(x+3) հավասարման արմատը:

16.Արդյո՞ք x²+3x−1=0 հավասարումը մեկ անհայտով գծային հավասարում է:

Այո

17.Թվարկվածներից ընտրիր այն հավասարումները, որոնք մեկ փոփոխականով գծային հավասարումներ են:

• x=6(x−2)+4
• 5x+72x−8=2
• 9x²=1
• x+3y=0
• 3x=0
• 5x−14+2x=x³

18. Համարժեք են արդյոք հավասարումները․

ա) 5x+15=0  և  9x+27=0 Այո        բ) 15x-60=0 և x-4=0   Այո      գ) 12x-144=0 և 9x+121=0 Այո

դ) 62x+124=0 և  -7x=0  Ոչ       ե) 25x-200=0  և  -x+8=0 Այո        զ) x-1=0  և 5x+5=0 Ոչ

19.Կազմել հավասարում և լուծելայն․

ա) x թվին գումարել են 6 և ստացել են 15։

x+6=15 9+6=15

բ) x թվից հանել են 13 և ստացել են 9։

x-13=9 22-13=9

գ) 37-ից հանել են x թիվը և ստացել են 15։

37-x=15 37-22=15

դ) 14-ին գումարել են x թիվը և ստացել են 28։

14+x=28 14+14=28

• Բնութագրեք թե ովքեր են Պարույր Սկայորդին, Երվանդ Սակավակյաց, Տիգրան Երվանդյանը, Կյուրոս Մեծը, Դարեհ առաջինը, Քսենոփոն, սատրապ, արքայական ճանապարհ

Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում կրկին ի հայտ են գալիս մրցակից թագավորություններ։ Դրանցից առանձնանում է Պարույր Սկայորդու իշխանությունը լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան մասում։

Պարույր Սկայորդուն հաջորդած արքաներից Երվանդ Սակավակյացին է հաջողվում Հայկական լեռնաշխարհում հաստատել իր հսկողությունը։

Ըստ հույն պատմիչ Քսենոփոնի՝ Կյուրոսին ջանքերում ակտիվորեն աջակցում է նրա մանկության ընկերը՝ հայոց թագաժառանգ Տիգրան Երվանդյանը։

Մարական տիրապետության դեմ լայնածավալ ապստամբություն է կազմակերպվում պարսից ապագա թագավոր Կյուրոս Մեծի կողմից։

Պարսկաստանում ներքին երկպառակություններ են սկսվում։ Ի վերջո գահ է բարձրանում Դարեհ I-ը (Ք. ա. 522-486), որի կառավարման առաջին իսկ տարում ապստամբում են հպատակ մի շարք երկրներ։

Քսենոփոն հույն պատմիչ է։

Սատրապը հին պարսկերեն «խշաթրապավան» բառի հունարեն տարբերակն է։ Բառացի նշանակում է «[արքայական] իշխանության պաշտպան»։ Նա արքայի անմիջական ներկայացուցիչն էր մարզում ՝ սատրապությունում, որտեղ օգտվում էր թագավորական բոլոր արտոնություններից։

Արքայական ճանապարհը հինավուրց առևտրային և ռազմավարական նշանակության ճանապարհ է, որը կառուցվել է Աքեմենյան կայսրության արքա Դարեհ I-ի կողմից Ք. ա. 5-րդ դարում։

• Ինչպես հաջողվեց Պարույր Սկայորդուն ճանաչվել հայոց արքա և հաստատվել հայոց գահին:

Վանի թագավորության անկման արդյունքում Ք. ա. VII դարի վերջին Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում կրկին ի հայտ են գալիս մրցակից թագավորություններ։ Դրանցից առանձնանում է Պարույր Սկայորդու իշխանությունը լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան մասում։ Պատմահայր Մովսես Խորենացու հաղորդած տեղեկության համաձայն՝ Պարույրը Հայկ Նահապետի սերնդից էր։

• Ինչ դեր ունեցան Երվանդ Սակավակյացը և Տիգրան Երվանդյանը Հայաստանի ինքնուրույնության գործում:

Պարույր Սկայորդուն հաջորդած արքաներից Երվանդ Սակավակյացին է հաջողվում Հայկական լեռնաշխարհում հաստատել իր հսկողությունը։ Քանի որ սկզբնաղբյուրների սակավություն կա, միայն կարելի է ենթադրել , որ նա իր տիրապետությունը հաստատում է այն հողերի վրա, որոնք ժամանակին Վանի թագավորությունն էր վերահսկում։

Մարական տիրապետության դեմ լայնածավալ ապստամբություն է կազմակերպվում պարսից ապագա թագավոր Կյուրոս Մեծի կողմից։ Ըստ հույն պատմիչ Քսենոփոնի՝ Կյուրոսին ջանքերում ակտիվորեն աջակցում է նրա մանկության ընկերը՝ հայոց թագաժառանգ Տիգրան Երվանդյանը։

• Ինչ մեթոդներ օգտագործեց Դարեհը իր կայսրության միասնականությունը պահելու համար: Ինչպես էր ազդում նրա քաղաքականությունը Հայաստանի վրա:

Պարսկաստանում ներքին երկպառակություններ են սկսվում։ Ի վերջո գահ է բարձրանում Դարեհ I-ը (Ք. ա. 522-486), որի կառավարման առաջին իսկ տարում ապստամբում են հպատակ մի շարք երկրներ։ Դրանց թվում էր և Հայաստանը։ Դարեհ I-ի զորահրամանատարները ստիպված են լինում հինգ ճակատամարտ տալ։ Ինչպես պարզ է դառնում արձանագրությունից, Հայաստանը նվաճելու համար Դարեհը մեծ ճիգ է գործադրել։ Հակառակ արձանագրության մեջ Դարեհի պարծենկոտ հայտարարությունների՝ արշավանքները, ըստ էության, անհաջողությամբ են ավարտվել , դրա համար էլ երկարաձգվել են։ Միայն հինգերորդ ճակատամարտից հետո է, որ հայերն ընդունել են Դարեհի գերիշխանությունը։

• Ինչպես հաջողվեց Երվանդական արքաներին պահպանել իրենց ինքնուրույնությունը սատրապության ժամանակաշրջանում:

• Նշիր և հիմնավորիր թե տնտեսական և ռազմական ինչ նշանակություն ուներ Հայաստանի համար Արքայական ճանապարհը

Հաջորդ կարևոր քայլն այս ուղղությամբ Արքայական ճանապարհի կառուցումն էր: Ճանապարհն ուներ ինչպես տնտեսական, այդպես և ռազմական նշանակություն։ Կարևոր էր, որ այդ ճանապարհի մի որոշ մաս (շուրջ 330 կմ) անցնում էր Հայաստանի հարավային սահմանով , ինչը նպաստում էր առևտրի ծաղկմանը։

1. Քորդավորներից՝ նշտարիկի արտաքին և ներքին կառուցավծքը։

Նշտարիկը ունի 8սմ երկարությամբ մարմին: Նրա կիսաթափանցիկ, մարմինը կողքերից սեղմված է, իսկ գլխային և պոչային ծայրերում՝ սրված:

1. Տափակ որդերի կառուցվածքը և բազմացումը։

Տափակ որդերի մարմինը տափակացած է մեջքափորային ուղղությամբ։ Ունեն երկկողմ համաչափություն և իրենց տեսքով հիշեցնում են թիթեղ կամ ժապավեն։ Մարմինն արտաքինից պատված է մաշկամկանային պարկով, որը կազմված է արտաքին թաղանթից ու դրա տակ գտնվող տարբեր մկանների շերտերից։ Հայտնի է տափակ որդերի շուրջ 20000 տեսակ։

Կլոր որդերից՝ ասկարիդի կառուցվածքը և բազմացումը։

Ասկարիդի ինվազիոն ձվերը, սննդի կամ ջրի հետ ընկնելով մարդու օրգանիզմ, առաջացնում են թրթուր, որը թափանցում է աղիներ, ապա արյան հոսքով հասնում լյարդ, սիրտ, թոքեր, բրոնխներ և բերանի խոռոչ, երկրորդ անգամ ընկնելով մարսողական օրգաններ՝ դառնում է սեռահասուն մակաբույծ։

1. Էխինակոկի բազմացումը և ի՞նչ վնաս է հասցնում մարդու օրգանիզմին

Էխինակոկին շներից, կատուներից անցնում է ձեռքերի վրա և վնաս է տալիս մարդու օրգանիզմին։

1. Օղակաձև որդերից՝ անձրևորդի կառուցվածքը և բազմացումը։

Անձրևորդը 15 սմ երկարությամբ կարմրադարչնագույն, արտաքինից լորձով պատված օրգանիզմ է: Լորձը դյուրացնում է հողի մեջ տեղաշարժումը, պահպանում է խոնավությունը և նպաստում է գազափոխանակությանը: Անձրևից հետո հողը խոնավանում է և ծանրանում, հետևաբար նաև դժվար է դառնում դրանում տեղաշարժվել: Բարդանում է նաև թթվածնի կլանումը, քանի որ այն դուրս է մղվում հողից: Այդ պատճառով անձրևորդը անձրևից անմիջապես հետո դուրս է գալիս հողի մակերես, ինչի համար էլ ստացել է իր անվանումը:

1. Անձրևորդերը և կալիֆոռնիական որդերը ի՞նչ դեր ունեն գյուղատնտեսության մեջ։
2. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքը։

• Բնութագրիր երկիշխանություն, ստրատեգոս հասկացությունները:

Երբ իշխանությունը բաժանված է երկու մասի՝ աշխարհիկ և հոգևոր։

Սկզբնապես զինվորական պաշտոն, բայց Անտիոքոս III-ի ժամանակ՝ նաև քաղաքական-վարչական պաշտոն, որը նույնացվում է մարզի կառավարչի պաշտոնի հետ։

• Ովքեր են Արտաշես առաջինը և Զարեհը

Երվանդ IV-ը Ք. ա. 201 թ.պարտություն կրեց կենտրոնախույս ուժերի դեմ պայքարում, որոնք գլխավորում էին Անտիոքոսի հայ զորավարներ Արտաշեսն ու Զարեհը։ Հեղաշրջումից հետո Արտաշեսը նշանակվեց Մեծ Հայքի, իսկ Զարեհը՝ Ծոփքի ստրատեգոս։

• Երբ է տեղի ունեցել Մագնեսիայի ճակատամարտը

Վճռական ճակատամարտը տեղի ունեցավ Ք. ա. 190 թ. Մագնեսիա քաղաքի մոտ, որտեղ Սելևկյանները պարտություն կրեցին։

• Ով է Հաննիբալը և ինչ ներդրում ունի Արտաշատ մայրաքաղաքի կառուցման մեջ

Հույն պատմիչների վկայությամբ՝ քաղաքի տեղանքն ընտրել էր կարթագենացի հռչակավոր զորավար Հաննիբալը, որն իր պարտությունից հետո ապաստանել էր նախ Սելևկյան արքա Անտիոքոս III-ի մոտ, իսկ ապա Արտաշեսի։

• Ինչպես տապալվեց Երվանդունիների արքայատոհմը, ինչ նախադրյալներ կային դրա համար

• Ինչպես կբացատրես այն, որ Արտաշես առաջին արքայի ջանքերով միավորված հողերում բոլորը միալեզու էին

Դա դիմադրելու համար էր։

• Ինչ վերափոխություններ կատարեց Արտաշես առաջին արքան իր թագավորության դիրքն ու վարկանիշը բարձրացնելու համար

Արտաշես արքան վերափոխեց նաև հայոց բանակը՝ բաժանելով այն չորս զորավարությունների։ Այդպիսով ավելի ճկուն և արդյունավետ էր դառնում բանակի կառավարումը, բարձրանում էր նրա մարտունակությունը։ Բազմաթիվ վերափոխությունների մեջ առանձնանում է նաև միասնական
տոմարի ներմուծումը. գործելու էր ժամանակը հաշվելու, տոները նշելու միասնական համակարգ։

• Ինչպես էին ազդում Արտաշես առաջին արքայի վեարփոխությունները Հայաստանի արտաքին քաղաքականության վրա:

Արտաշես առաջին արքայի վերափոխությունները լավ էին ազդում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության վրա։ Եվ լավ էր ազդում բանակի վրա, և բացի Արտաշատ քաղաքից նա կառուցում էր նաև ուրիշ քաղաքներ դա նույնպես լավ էր։

• Նշիր և հիմնավորիր թե ինչից ենք իմանում, որ Արտաշես առաջինի արքայի կառավարմամբ Մեծ Հայքը դարձավ տարաշրջանի ուժեղ և ազդեցիկ պետություններից մեկը:

Նա արեց շատ բարեփոխումներ, կառուցեց շատ քաղաքներ, նվաճեց շատ երկրներ, միավորված հողերը դարձրեց միալեզու։

• Էջ 72-77

1․ Ո՞ր հավասարումն են անվանում մեկ անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում։ Բերել օրինակներ։

Մեկ անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում անվանում են այն հավասարումը, որի ձախ մասը առաջին աստիճանի բազմանդամ է, իսկ աջ մասը՝ զրո:

2․ Ի՞նչն են անվանում մեկ անհայտով առաջին աստիճանի հավասարման արմատ։

Մեկ x անհայտ պարունակող հավասարման արմատ (կամ լուծում) անվանում են այն թիվը, որը հավասարման մեջ x-ի փոխարեն տեղադրելիս ստացվում է ճիշտ թվային հավասարություն:

3․ Ի՞նչ է նշանակում լուծել հավասարումը։

Լուծել հավասարումը նշանակում է գտնել նրա բոլոր արմատները,այսինքն՝ գտնել այն բոլոր արժեքները (թվերը), որոնց դեպքում հավասարությունը ճիշտ կլինի, կամ ցույց տալ, որ արմատներ չկան։  

4․Քանի՞ արմատ ունի մեկ անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումը։

Հավասարումն ունի մեկ արմատ:

5․ Արդյո՞ք 8-ը հանդիսանում է x + 8 = 0 հավասարման արմատ: ա) այո բ) ոչ

8+8=0

16≠0

6․ Արդյո՞ք −2-ը հանդիսանում է 3x + 6 = 0 հավասարման արմատ. Պատասխանը հիմնավորել։ ա) ոչ բ) այո

0≠0

7. Արդյո՞ք 3-ը հանդիսանում է −6x+3=0 հավասարման ազատ անդամը: ա) այո բ) ոչ

-6×3+6=0

-12≠0

8. 7, 2, −5, 0 թվերից որո՞նք են հետևյալ հավասարումների արմատ.
ա) x + 5 = 0 -5+5=0

բ) 2x + 3 = 7 2×2+3=7

գ) 3x + 8 =8 3×0+8=8
9․ Տրված թվերից ո՞րն է 2x − 8 = 0 հավասարման արմատը: ա) −4 բ) 2 գ) 4 դ) 8 ե) −2

2×4-8=0

0≠0

10. Կազմել անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում, եթե ա) k= -3, b=5

բ) k=2, b=0, գ) k=30 b=-20, դ) b= -7,5, k=4

11․ Գտնել 3x + 6 = 0 հավասարման արմատը․
12. Լուծել հավասարումը.
ա) x + 4 = 0 -4+4=0

բ) 2a − 6 = 0
գ) 8x = 40 8×5=40

դ) 1/8x = 0 1/8×0=0

13. Լուծե՛ք հավասարումը․

ա) x+4=9 5+4=9

բ) x+5=5 0+5=5

գ) 12x=0 12×0=0

դ)  -3x=0 -3×0=0

ե) -x=0